VII SA/Wa 2332/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, , Sędzia WSA Leszek Kamiński, Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), Protokolant Monika Sosna-Parcheta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2007 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] na podstawie art. 48 ust 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 ze zm./ nakazał B. R., A. Z. i A. K. – rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu podał, że decyzją z dnia [...] lutego 1998r. Prezydent [...] zatwierdził projekt architektoniczno – budowlany i zezwolił Spółce [...] na rozbudowę od strony ul. [...] oraz na nadbudowę o jedną kondygnację budynku mieszkalnego zlokalizowanego w W. przy ul. [...] w [...]. Dnia [...] czerwca 1998 r. inwestor dokonał zgłoszenia robót rozbiórkowych budynku przy ul. [...]. W dniu [...] stycznia 2000 r. przeprowadzono wizję kontrolną, w trakcie której ustalono, że budynek przewidziany do rozbudowy i nadbudowy został rozebrany łącznie z fundamentami, zaś na posesji wybudowany został budynek o trzech kondygnacjach naziemnych i dwóch kondygnacjach podziemnych. Nowo wzniesiony budynek mieszkalny nie stanowi odtworzenia budynku zatwierdzonego projektem budowlanym, a inwestor nie uzyskał zmiany pozwolenia na budowę w trybie art. 36 a ust 1 Prawa budowlanego. Powstał więc zupełnie inny obiekt wzniesiony bez pozwolenia na budowę, który jest samowolą budowlaną w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. Przedmiotowy budynek w istniejącej formie, jego usytuowanie względem granicy działki narusza przepisy techniczno – budowlane § 12 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wynika to również z oceny technicznej budynku przedłożonej przez inwestorów. Z tych względów organ I instancji uznał, iż nie jest możliwe przeprowadzenie legalizacji przedmiotowego budynku, gdyż prawo budowlane przewiduje taką procedurę do obiektu, który m.in. nie narusza przepisów, w tym techniczno – budowlanych w zakresie uniemożliwiającym odprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, a w niniejszym przypadku taka sytuacja nie występuje. Decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm./ po rozpatrzeniu odwołań – A. K., A. Z. i B. R. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego. Postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] nałożył na inwestorów obowiązek przedstawienia oceny technicznej samowolnie wykonanego budynku w zakresie zgodności wykonanych robót budowlanych z obowiązującymi przepisami i Polskimi Normami ze szczególnym uwzględnieniem elementów konstrukcyjnych oraz czy wybudowany budynek nie narusza praw osób trzecich. Inwestorzy złożyli ocenę techniczną z lipca 2004 r., w której wskazano, że budowa działki przy ul. [...] w [...] spełnia wymogi § 12 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Jednakże zdaniem organu odwoławczego z treści tej oceny wynika niewłaściwe usytuowanie budynku w stosunku do działek sąsiednich – "ściany kondygnacji podziemnej dochodzące do poziomu zerowego i będące poza główną bryłą budynku usytuowano od istniejących ogrodzeń sąsiadujących "działek zabudowanych w odległości ok. 0,50m". Organ II instancji stwierdził, że ocena ta jest sprzeczna i nie może być uznana za wiarygodną. Przeprowadzona kontrola wykazała, że ściany kondygnacji podziemnej znajdują się ponad terenem i wobec tego powinny być usytuowane w odległościach jakie przewiduje § 12 ww. rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. Wobec tego organ z uwagi na fakt, że przedłożone przez inwestorów dokumenty nie wskazują sposobu umożliwiającego doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, w stosunku do inwestycji jako naruszającej przepisy techniczno – budowlane w tym § 12 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – winna być zgodnie z art. 48 ust 1 prawa budowlanego orzeczona rozbiórka. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła B. R. wnosząc na podstawie art. 145 kpa o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji B. R. reprezentowana przez adwokata A. M. zarzuca naruszenie przepisów art. 6 i 107 § 1 i 3 kpa poprzez niewskazanie przez organ, który z przepisów § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ma zastosowanie w sprawie niniejszej, tj. reguluje kwestię usytuowania budynku na działce położonej przy ul. [...] w [...]; oraz naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez dowolne przyjęcie, że "ocena uzupełniająca" mgr inż. K. K. jest sprzeczna i niewiarygodna, a także dowolne przyjęcie, że budynek jest usytuowany niezgodnie z przepisami w stosunku do granic nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji – wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej jest przez Sądy administracyjne sprawowana pod względem zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie zaś art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Skarga jest zasadna aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli w niej wskazane. Bezspornym jest, że przedmiotowy budynek powstał w warunkach samowoli budowlanej, przesądził o tym Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] marca 2002 r. sygn. akt [...], w którym stwierdził, że do budynku nie mają zastosowania artykuły 50 i 51, a ma zastosowanie art. 48 prawa budowlanego. O ile pod rządami "starego" prawa budowlanego sprzed nowelizacji z 11 lipca 2003 r. zasadą było orzekanie rozbiórki samowolnie powstałego obiektu – o tyle po tej dacie można powiedzieć, że zasadą jest legalizacja obiektu budowlanego. Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego z art. 48 ust 1 prawa budowlanego może być wydany dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji. "Przepis art. 48 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane można zastosować dopiero wówczas, gdy w następstwie czynności właściwego organu administracji publicznej, o których mowa w ust 2 i 3 nie zaistnieją przesłanki uzasadniające zalegalizowanie obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę" /por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 1482/04 Lex nr 169370/. Przesłanki legalizacji samowoli budowlanej szczegółowo określają przepisy ust 2 art. 48 Prawa budowlanego. Stosownie do brzmienia tych przepisów nie można pozbawić inwestora – sprawcę samowoli budowlanej, możliwości legalizacji obiektu, a organ właściwy w sprawie po wszczęciu postępowania winien ocenić, czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i jednocześnie nie narusza przepisów, w tym techniczno – budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Kolejnym więc warunkiem umożliwiającym odstąpienie od przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części jest wykazanie, że budowa nie narusza przepisów, w tym zwłaszcza techniczno – budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w ust 2 art. 48 organ nadzoru budowlanego powinien w drodze postanowienia wstrzymać prowadzenie robót budowlanych, a postanowienie to wydaje się bez względu na stopień zaawansowania robót budowlanych. Postanowieniem tym organ nakłada obowiązek przedłożenia zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz dokumentów, o których mówi art. 33 ust 2 pkt 1, 2 i 4 Prawa budowlanego Przedłożenie w zakreślonym terminie wymaganych dokumentów jest traktowane jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych /jeżeli budowa została zakończona to tylko o zatwierdzenie projektu/ i umożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej. Jeżeli z tego projektu będzie wynikało, że zostały naruszone przepisy w tym np.: § 12 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury – wówczas organ nakazuje rozbiórkę w trybie art. 48 ust 1 Prawa budowlanego. Odnosząc się do argumentów skargi, należy wskazać, iż poziom zero – to nie poziom terenu. Na dzień dzisiejszy organy orzekające w sprawie mają rację, że przepis § 12 został naruszony. Ustęp 3 § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie stanowi, że "sytuowanie ściany budynku w przypadku, o którym mowa w ust 1 pkt 2 § 12 ww. rozporządzenia dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub bezpośrednio przy granicy działki, jeżeli /.../ nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w ust 1 pkt 2, ze względu na rozmiary działki" – czyli jak w niniejszej sprawie. Organ rzeczywiście jednak nie wskazał, które przepisy § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury zostały naruszone. Ponad wszystko należało jednak zastosować tryb art. 48 ust 2 Prawa budowlanego i sprawdzić czy projekt budowlany daje się doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. Organ nie przeprowadził postępowania legalizacyjnego, nie wstrzymał postanowieniem robót budowlanych, ani nie nałożył obowiązków wynikających z ust 2 art. 48 Prawa budowlanego. Mając na uwadze omówione uchybienia organów I i II instancji Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust 1 lit a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł, jak w sentencji wyroku.