VII SA/Wa 235/16
WyrokWSA w Warszawie2016-11-16
Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Joanna Gierak-Podsiadły, Maria Tarnowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenia przepisów ruchu drogowego, które uległy zatarciu zgodnie z Kodeksem wykroczeń, mogą stanowić podstawę do skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jeśli kierowca nie przekroczył limitu punktów karnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenia przepisów ruchu drogowego, które uległy zatarciu zgodnie z art. 46 § 1 Kodeksu wykroczeń, nie mogą stanowić podstawy do skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Zatarcie ukarania tworzy fikcję prawną, że sprawca wykroczenia nie był karany, a zatem nie może ono rodzić negatywnych konsekwencji prawnych ani ograniczać praw osoby, której skazanie uległo zatarciu. Ponadto, jeśli kierowca nie przekroczył limitu 24 punktów karnych, nie spełnia przesłanek do skierowania na badania psychologiczne czy kurs reedukacyjny, a samo stwierdzenie "uzasadnionych zastrzeżeń" co do kwalifikacji nie zostało wykazane w materiale dowodowym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Starosty o skierowaniu kierowcy P.O. na egzamin kontrolny w zakresie prawa jazdy. Podstawą wniosku Policji były liczne naruszenia przepisów ruchu drogowego z lat 2008-2015, za które kierowca był karany mandatami. Skarżący podniósł, że większość naruszeń uległa zatarciu, nie przekroczył limitu punktów karnych i nigdy nie spowodował wypadku. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Maria Tarnowska ( spr.), Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. sprawy ze skargi P O na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2015 r. znak [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego P O kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I. Stan sprawy
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. znak [...], po rozpoznaniu odwołania P O od decyzji Starosty [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie skierowania P O na egzamin kontrolny w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, C, BE, CE, T - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 2, art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz. U. z 2015 r. poz. 155 z późn. zm.), w zw. z art. 129 ust. 1 i 2 pkt 13a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.).
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podało, że organ pierwszej instancji uzasadnił swoją decyzję tym, że w dniu [...] października 2015 r. do Starostwa Powiatowego w [...] wpłynął wniosek Komendanta Miejskiego Policji [...] o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień w stosunku do P O. Z wniosku tego wynika, że skarżący w okresie od [...] lipca 2008 r. do dnia [...] sierpnia 2015 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, w wyniku czego istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do posiadanych kwalifikacji w wyżej wymienionym zakresie.
Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie, w którym podkreślił, że w latach 2014- 2015 popełnił jedynie 4 wykroczenia, za które został ukarany mandatami karnymi, nie przekroczył dozwolonej liczby 24 punktów. Nie podziela uzasadnienia Komendanta Miejskiego Policji w [...], jakoby nie posiadał "umiejętności kierowania pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu". Skarżący jest zawodowym kierowcą, nigdy nie spowodował żadnej kolizji drogowej ani w niej nie uczestniczył. Ponadto, zdaniem skarżącego, od czasu ukarania go mandatami karnymi za wykroczenia w latach 2008-2013 upłynęło już 2 lata, w związku z czym czyny te nie mogły lec u podstaw faktycznych wydania w stosunku do niego wniosku o skierowanie na egzamin sprawdzający kwalifikacje.
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ustaliło, że decyzja o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie została wydana z urzędu, ale na wniosek Komendanta Miejskiego Policji w [...], który z powołaniem się na art. 129 ust. 2 pkt 13 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w 18 punktach wymienił przypisane skarżącemu w okresie od 9 lipca 2008 r. do 26 sierpnia 2015 r. naruszenia przepisów ruchu drogowego, za które został ukarany mandatami oraz wskazał na lekceważący stosunek do wykroczenia popełnionego w dniu [...] sierpnia 2015 r. i bagatelizowania zagrożeń stworzonych przez niego w ruchu drogowym. Przypisanie takiej ilości naruszeń przepisów i zasad ruchu drogowego cech wskazujących na "uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do kwalifikacji kierowcy" było suwerenną oceną organu kontroli ruchu drogowego, której ani organ prowadzący ewidencję kierowców (starosta) ani organ odwoławczy, nie mają uprawnień podważać. To organ kontroli ruchu drogowego jest uprawniony do oceny zachowania kierowcy zgodnego z przepisami ruchu drogowego i niestwarzającego zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Z wniosku wynikało, że skarżący nie odmawiał przyjęcia mandatów, a zatem naruszenia przepisów ruchu drogowego były oczywiste.
Zdaniem organu, prezentowana przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym i w odwołaniu linia obrony, nie jest trafna i nie podważa zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. To, że znaczna część ukarań mandatami uległa zatarciu, nie oznacza, że fakt popełnienia wykroczeń drogowych nie miał miejsca. Zatarcie ukarania nie jest równoznaczne z niemożnością wyciągnięcia wobec ukaranego w innym niż postępowanie wykroczeniowe w postępowaniu, skutków prawnych z zachowań, które stanowiły wykroczenia drogowe. Fakt uprzedniego ukarania mandatami za wykroczenia drogowe, pomimo zatarcia ukarania, nie jest obojętny w sferze stosunków społecznych, a zwłaszcza w sferze dokonywania ocen kwalifikacji ukaranego jako kierowcy, dla których to ocen istotne jest sprawstwo i wina, a nie orzeczenie o karze. Również podnoszona okoliczność "niewyczerpania" na datę wystąpienia Policji z wnioskiem o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, limitu 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jest bez znaczenia. Jak bowiem stwierdził WSA w Białymstoku w wyroku sygn. akt II SA/Bk 137/14, podstawą wystąpienia z wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji może być zarówno jedno, jak i wielokrotne naruszanie przez kierującego przepisów ruchu drogowego, nawet jeżeli w określonym czasie nie przekroczył on dopuszczalnego limitu punktów karnych. Przypisywane kierującemu pojazdem punkty karne z upływem czasu ulegają wykreśleniu z ewidencji, co nie oznacza jednak, że nie miało miejsc naruszenie zasad ruchu drogowego, z którym związane było naliczenie punktów karnych.
4. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniósł P O.
Zarzucając naruszenie przepisów:
1) prawa materialnego:
art. 129 ust. 2 pkt 13 w zw. z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. poprzez błędne przyjęcie, iż istniały przesłanki w stosunku do skarżącego o wystąpienie z wnioskiem o skierowanie na badania kontrolne w zakresie prawa jazdy kategorii A,B,C,BE,CE,T podczas gdy prawidłowa subsumpcja ustalonych faktów pod przepis normy prawnej prowadzi do odmiennego wniosku, a także nieuzasadnione przyjęcie, że istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do kwalifikacji skarżącego jako kierowcy;
art. 46 Kodeksu wykroczeń poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy taki obowiązek na organ nakładają przepisy prawa;
2) postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 107 § 3 kpa, poprzez:
niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego;
załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego;
nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i nie podanie przyczyn z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności -
- wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, oraz o zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
II. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi fl.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Podkreślić należy, że sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, czyni to na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie zastępuje organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do kompetencji sądu należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] w przedmiocie skierowania P O na egzamin kontrolny w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, C, BE, CE, T.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja narusza prawo. Sąd nie podziela stanowiska organu przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zarówno w zakresie ustalonego stanu faktycznego jak również zastosowanych przepisów prawa.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 49 ust. 1 pkt 2, art. 99 ust. 1 [] ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 155 z późn. zm.) w zw. z art. 129 ust. 1 i 2 pkt 13a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.).
Zgodnie z ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, stosownie do art. 129 ust. 1: "Czuwanie nad bezpieczeństwem i porządkiem ruchu na drogach, kierowanie ruchem i jego kontrolowanie należą do zadań Policji.", stosownie zaś do ust. 2: "Policjant, w związku z wykonywaniem czynności określonych w ust. 1, jest uprawniony do: 1) legitymowania uczestnika ruchu i wydawania mu wiążących poleceń co do sposobu korzystania z drogi lub używania pojazdu; 2)(280) sprawdzania dokumentów wymaganych w związku z kierowaniem pojazdem i jego używaniem, zezwolenia, o którym mowa w art. 106 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, a także dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub dowodu opłacenia składki za to ubezpieczenie; 2a) żądania okazania dokumentu potwierdzającego prawo do używania pojazdu, o którym mowa w art. 71 ust. 5, jeżeli pojazd ten nie jest zarejestrowany na nazwisko osoby nim kierującej; (...), 13a)(283) występowania do starosty z wnioskiem o skierowanie kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na egzamin sprawdzający kwalifikacje, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do kwalifikacji tej osoby; (...)."
Zgodnie natomiast z przepisami ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami - w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, art. 49 ust. 1 pkt 2 stanowi: "Sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega: (...) 2) osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem w razie uzasadnionych zastrzeżeń co do jej kwalifikacji: (...); art. 99 ust. 1 stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na: 1) kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji, 2) badanie lekarskie, jeżeli: (a) kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, (b) istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia; 3) badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli: (a) kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, (b) przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów f ruchu drogowego, (c) w okresie próbnym popełniła dwa wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, (d) kierując pojazdem spowodowała wypadek drogowy, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń, o których mowa w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1 Kodeksu karnego; 4) kurs reedukacyjny w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego, z zastrzeżeniem ust. 3, jeżeli: (a) przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, (b) w okresie próbnym popełniła co najmniej dwa wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji; (5) kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu.
Jednakże, organ w zaskarżonej decyzji jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał tylko art. 99 ust 1, nie wskazując stosownego ustępu tego przepisu i ewentualnie litery. Oznacza to, że podstawa prawna zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie art. 99 jest nieprawidłowa.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 7 § 1 kk, przestępstwo jest zbrodnią albo występkiem, a zgodnie z § 2 - zbrodnią jest czyn zabroniony zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3 albo karą surowszą. Zgodnie natomiast ze znajdującym się w rozdziale XII "Zatarcie skazania" ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, art. 106 stanowi, że "Z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe; wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych". Zgodnie z Komentarzem do art. 106 Kodeksu karnego Marka Mozgawy, LEX, według stanu prawnego na dzień 1 września 2015 r. - "1. Na podstawie ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 654 z późn. zm.) w rejestrze tym gromadzi się dane m.in. o osobach prawomocnie skazanych za przestępstwa lub przestępstwa skarbowe, jak również tych, przeciwko którym prawomocnie warunkowo umorzono postępowanie karne. Instytucja zatarcia skazania wprowadza fikcję prawną polegającą na tym, że skazanie uważa się za niebyłe, czego skutkiem jest usunięcie wpisu o skazaniu z Krajowego Rejestru Karnego. Instytucja ta ma na celu eliminację trwałego charakteru negatywnych następstw skazania (a głównie efektu stygmatyzacji) i umożliwienie sprawcy powrotu do pełnoprawnego funkcjonowania w społeczeństwie (por. Bogdan (w:) Zoll I, s. 1269). Skazanie zatarte nie może rodzić żadnych konsekwencji prawnych ani ograniczać praw osoby, której skazanie uległo zatarciu. Osoba taka może twierdzić, że nie była karana, a wszelkie informacje o jej karalności winny być usunięte z dokumentów, w których je zamieszczono (Marek [Mozgawa], Komentarz, s. 294)."
Przepisy ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (j.t. Dz. U. z 2015 r. poz. 1094 z późn. zm.) znajdujące się w Rozdziale V - Przedawnienie orzekania, wykonania kary oraz zatarcie ukarania, stanowią: Art. 45 § 1: "Karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok; jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu. § 2. W razie uchylenia prawomocnego rozstrzygnięcia, przedawnienie biegnie od daty uchylenia rozstrzygnięcia.", a Art. 46 § 1: "Ukaranie uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary. § 2. Jeżeli ukarany przed upływem okresu przewidzianego w § 1 popełnił nowe wykroczenie, za które wymierzono mu karę aresztu, ograniczenia wolności lub grzywny, ukaranie za oba wykroczenia uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania albo od przedawnienia wykonania kary za nowe wykroczenie."
Zgodnie z Komentarzem Tomasza Henryka Grzegorczyka do art. 46 Kodeksu wykroczeń, LEX, według stanu prawnego na dzień 1 stycznia 2013 r. "1. Zatarcie ukarania to odpowiednik zatarcia skazania z kodeksu karnego (zob. art. 106). Konstrukcja ta tworzy fikcję prawną, że sprawca wykroczenia nie był nigdy karany, gdyż ukaranie uważa się wówczas za niebyłe (§ 1), a więc za niezaistniałe. O ile prawo o wykroczeniach z 1932 r. przyjmowało, że następuje to po upływie 3 lat (art. 14), o tyle kodeks wykroczeń w 1971 r. przyjął, że do zatarcia ukarania dochodzi po 2 latach (§ 1), nadal jednak termin ten jest liczony od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary, w zależności od zaistniałej sytuacji. Pierwszym i naturalnym jest wykonanie kary, drugim - możliwość jej darowania w trybie łaski, trzecim - przedawnienia wykonania kary, a więc niewykonanie jej przed upływem określonego w ustawie czasu (art. 45 § 3). W kodeksie karnym skarbowym, przy podobnym rozwiązaniu (art. 52 § 1), przyjęto jednak odrębny termin zatarcia ukarania za wykroczenie skarbowe w drodze mandatu karnego skarbowego, a więc grzywną, ustalając go na rok od uiszczenia lub ściągnięcia grzywny albo przedawnienia jej wykonania (art. 52 § 4); to ostatnie następuje - tak jak i w kodeksie wykroczeń - po 3 latach od uprawomocnienia się orzeczenia, tu - mandatu (art. 51 § 3 k.k.s.). W prawie wykroczeń zatarcie ukarania grzywną nałożoną mandatem następuje na zasadach ogólnych, a więc z zastosowaniem art. 46 § 1."
Podkreślić należy, że Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 kwietnia 2016 r. IV KK 395/15 stwierdził, że odwoływanie się przez sąd drugiej instancji do faktu wcześniejszego skazania, które uległo zatarciu z mocy prawa, narusza standard kontroli odwoławczej wynikający także z treści art. 440 kpk (LEX nr 2038979), zgodnie z którym, jeżeli utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, podlega ono niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów zmianie na korzyść oskarżonego albo w sytuacji określonej w art. 437 § 2 zdanie drugie uchyleniu.
9. Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej Sąd stwierdza, że zatarcie skazania wprowadza fikcję prawną, która polega na tym, że skazanie uważa się za niebyłe, i w następstwie tego z Krajowego Rejestru Karnego usuwa się wpis o skazaniu. Zatarcie skazania ma na celu eliminację trwałego charakteru negatywnych następstw skazania, głównie efektu stygmatyzacji, i umożliwienie sprawcy powrotu do pełnoprawnego funkcjonowania w społeczeństwie. Skazanie, które uległo zatarciu nie może rodzić żadnych konsekwencji prawnych ani ograniczać praw osoby, której skazanie uległo zatarciu. Osoba taka może twierdzić, że nie była karana, a wszelkie informacje o jej karalności winny być usunięte z dokumentów, w których je zamieszczono.
Również zatarcie ukarania tworzy fikcję prawną, że sprawca wykroczenia nie był nigdy karany, gdyż ukaranie uważa się wówczas za niebyłe a więc za niezaistniałe. Do zatarcia ukarania dochodzi po 2 latach od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary.
Oznacza to, że organ w zaskarżonej decyzji stosując art. 49 ust. 1 pkt 2 czy art. 99 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami w oparciu o wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, wymieniający wykroczenia P. O. z lat 2008 - 2015, w istocie eliminuje powszechnie obowiązujący przepis prawa - art. 46 § 1 kw o zatarciu ukarania, którego celem jest wyeliminowanie trwałego charakteru negatywnych następstw ukarania - przede wszystkim efektu stygmatyzacji, i umożliwienie sprawcy powrotu do pełnoprawnego funkcjonowania w społeczeństwie. Podnieść należy, że sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia co do jej [osoby posiadającej prawo jazdy] kwalifikacji" jest nieostre i niejednoznaczne, jednakże żaden z przepisów ustawy tego pojęcia nie precyzuje. Umożliwia to nadużycie prawa, bowiem w sytuacji, gdy jednego przepisu ustawy nie można stosować, ponieważ skazanie czy ukaranie uległo zatarciu i wpis o skazaniu został usunięty z rejestru skazanych, równocześnie umożliwia zastosowanie przepisu innego, niejasnego i całkowicie uznaniowego. Z art. 99 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami wynika również, że w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego starosta wyda decyzję o skierowaniu kierowcy na badania psychologiczne (art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b), oraz na kurs reedukacyjny w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego (art. 99 ust. 1 pkt lit. a). O usuwaniu punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego mowa jest również w art. 98 i 136 tej ustawy. Z akt sprawy wynika zaś, że skarżący limitu 24 punktów, o których mowa w ustawie - nie przekroczył, ale jest kierowany na egzamin kontrolny w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, C, BE, CE, T, pomimo tego, że nie spełnia przesłanek umożliwiających skierowanie go na badania psychologiczne czy kurs reedukacyjny w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Wniosek o skierowanie kierowcy - P O na egzamin sprawdzający kwalifikacje jako podstawę prawna wskazuje art. 129 ust. 2 pkt 13 a ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz art. 49 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, a uzasadniony został naruszeniami przepisów ruchu drogowego z 7 lat, tj. 2008 - 2015 i otrzymanymi przez niego mandatami karnymi w czasie tych 7 lat, z których znaczna część uległa zatarciu stosownie do art. 46 § 1 kw. Z akt sprawy wynika, że P O nie przekroczył liczby 24 punktów w tych latach za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Podkreślić należy, że art. 46 § 1 kw, zgodnie z którym ukaranie uważa się za niebyłe po upływie 2 lat od wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary - zatarcie ukarania, tworzy fikcję prawną, że sprawca wykroczenia nie był nigdy karany, gdyż ukaranie uważa się wówczas za niebyłe a więc za niezaistniałe, a punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba, że przed upływem tego okresu kierowca przekroczyłby 24 - co jednak w sprawie niniejszej nie miało miejsca. Gdyby jednak przekroczenie 24 punktów nastąpiło, to stosownie do art. 99, zostałby skierowany na kurs reedukacyjny czy badania psychologiczne. Biorąc pod uwagę wniosek z [...] października 2015 r. o skierowanie kierowcy P O na egzamin sprawdzający kwalifikacje - z uwagi na "uzasadnione zastrzeżenia" co do jego kwalifikacji, stwierdzić należy, że w znajdującym się w aktach sprawy wniosku takie "uzasadnione zastrzeżenia" nie zostały wykazane, nie zostały one również wykazane w żadnej z zaskarżonych decyzji administracyjnych.
Zdaniem Sądu, takie działanie organu narusza wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. i powtórzoną w art. 6 kpa zasadę legalizmu, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicy prawa, jak również art. 2 Konstytucji, zgodnie z którym Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie miał na uwadze powyższe, bowiem, jak słusznie zarzucono w skardze, prawidłowa subsumpcja ustalonych faktów pod przepis normy prawnej prowadzi do odmiennego wniosku niż uczyniły to organy, a także nieuzasadnione jest uznanie, w oparciu o przedstawiony materiał dowody, że istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do kwalifikacji skarżącego jako kierowcy. W pierwszej kolejności organ prawidłowo ustali stan faktyczny sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa, orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło