VII SA/Wa 2361/16

WyrokWSA w Warszawie2017-08-18

Skład orzekający: Mariola Kowalska, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Tomasz Stawecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym może zostać utrzymane w mocy, jeśli rodzic nie przedstawił zaświadczenia o przeciwwskazaniach zdrowotnych, mimo że nie poddał dziecka szczepieniu ani badaniu kwalifikacyjnemu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że grzywna w celu przymuszenia jest właściwym środkiem egzekucyjnym, gdy obowiązek szczepienia dziecka nie może być spełniony przez inną osobę. Brak przedstawienia przez rodzica zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach do szczepienia, mimo wezwań i upomnień, uzasadnia nałożenie grzywny, ponieważ rodzic uchyla się od wykonania obowiązku. Zarzuty dotyczące istnienia lub wykonalności obowiązku szczepienia nie mogą być skutecznie podnoszone w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny, a powinny być przedmiotem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. R. na postanowienie Ministra Zdrowia utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Rodzic nie poddał dziecka szczepieniu ani badaniu kwalifikacyjnemu i nie przedstawił zaświadczenia o przeciwwskazaniach zdrowotnych, mimo wezwań i upomnień. Organ egzekucyjny nałożył grzywnę, a następnie Minister Zdrowia utrzymał ją w mocy. Skarżący zarzucił m.in. niezbadanie dopuszczalności egzekucji, niewykonalność obowiązku oraz naruszenie przepisów proceduralnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mariola Kowalska, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), sędzia WSA Tomasz Stawecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. znak: [...], na podstawie art. 122 § 1 i 2 w zw. z art. 119, art. 121 § 2, art. 15 § 1, art. 20 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.), dalej u.p.e.a.: 1) nałożył na M. R.300 zł grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z [...] lutego 2016 r. nr [...] i wezwał do jej uiszczenia w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia; 2) wezwał do wykonania obowiązku określonego w ww. tytule wykonawczym (część B, pkt 5) w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia; 3) nałożył opłatę za wydanie postanowienia (art. 64a § 1 pkt 1 u.p.e.a. Organ wskazał, że PPIS w [...] poinformował M. R., ojca E. R., ur. [...] sierpnia 2014 r. o zagrożeniach wynikających z uchylania się od obowiązku szczepień. dziecka. Strona pismo odebrała 13 maja 2015 r. Pismem z 8 czerwca 2015r. organ powiatowy wezwał oboje rodziców do stawienia się z dzieckiem na szczepienia ochronne przeciwko gruźlicy, bezpośrednio po jego otrzymaniu. Wezwanie odebrano 11 czerwca 2015 r. Następnie wysłał zobowiązanemu upomnienie z 29 czerwca 2015 r., które strona odebrała 1 lipca 2015 r. Strona zwróciła się z pismem, w którym wyraziła swoje stanowisko i obawy w sprawie szczepień. Na powyższe pismo udzielono odpowiedzi. Ponadto strona zwróciła się z prośbą do lekarza rodzinnego o skierowanie do poradni ds. szczepień, od której uzależniła decyzję o szczepieniu dziecka. Termin wizyty w poradni wyznaczono 29 września 2015 r. Po wizycie strona poinformowała telefonicznie, że ma wyznaczoną wizytę u lekarza neurologa na 21 grudnia 2015 r. Następnie PPIS w [...] 31 grudnia 2015 r. otrzymał pismo, w którym strona informowała, że nie posiada zaświadczenia o odroczeniu szczepień, jednak będzie zabiegać o wizyty u lekarzy w celu uzyskania odroczenia szczepień. Do 2 lutego 2016 r. organ nie otrzymał zaświadczenia o odroczeniu szczepień i obowiązek nie został wykonany. Wobec powyższego wystąpił o wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz o zastosowanie grzywny w celu przymuszenia, na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lutego 2016 r. Minister Zdrowia, po rozpoznaniu zażalenia M. R., postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. [...], na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 119 § 1 u.p.e.a. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ wskazał, że z akt wynika, iż E. R. - nie miał wykonanego badania kwalifikacyjnego do wykonania szczepień, a to M. R., ojcu małoletniego spoczywają obowiązki rodzicielskie - zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza, w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. Wojewoda nie dysponował zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym brak przeciwwskazań do zaszczepienia syna, bo zobowiązany takiego zaświadczenia nie przedstawił. Słuszne było zatem nałożenie obowiązku wykonania szczepień. Zdaniem organu nie można przyjąć, iż na dzień wydania zaskarżonego postanowienia istniały przeciwwskazania zdrowotne do zaszczepienia małoletniego, a gdyby istniały M. R. z pewnością okazałaby zaświadczenie. Wierzyciel ww. obowiązku nie jest uprawniony do zakładania z góry, że skoro opiekun prawny dziecka nie przedstawił zaświadczenia o braku przeciwwskazań do szczepień, to obowiązek był niemożliwy do wykonania. Z materiału dowodowego wynika, iż M. R. nie podejmował żadnych działań w celu zaszczepienia syna, co świadczy o braku zamiaru zaszczepienia dziecka. Zarzut niewykonalności obowiązku z uwagi na brak wiedzy co do stanu zdrowia na dzień wydania postanowienia - w ocenie Ministra - stanowi wyłącznie polemikę, zatem nie można stwierdzić naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Organ dodał, iż z wniosku PPIS do Wojewody z dnia 4 lutego 2016 r. wynika, iż M. R. informował PPIS, że nie posiada zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach do szczepień syna jednak cyt.:"(...) w dalszym ciągu będzie zabiegać o kolejne wizyty u lekarzy specjalistów w celu uzyskania odroczenia od szczepień". Z ww. oświadczenia wynika celowe działanie w celu niewykonania szczepień. Pomimo uwagi Skarżącego, że posiada dokumenty świadczące, iż wykonanie szczepień może mieć negatywny wpływ dla zdrowia dziecka, Minister ponownie podkreślił, że nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach do szczepień. Dalej podkreślił, iż przepisy ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu i określają wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek się aktualizuje oraz zakres i czas realizacji na podstawie aktualnych zaleceń publikowanych w Programie Szczepień Ochronnych. Nie można zatem stwierdzić naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. o braku w zaskarżonym postanowieniu uzasadnienia faktycznego i prawnego nałożenia grzywny. Kwestia braku zaświadczenia o przeciwwskazaniach zdrowotnych do zaszczepienia wydawanego po badaniu kwalifikacyjnym, została wyjaśniona, a ponadto skarżący był informowany o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Akta wskazują, iż Skarżący nie wykonał obowiązkowych szczepień, jak również badania kwalifikacyjnego, co wskazuje na uchylanie się od obowiązku. Minister podkreślił, że wybór środka egzekucyjnego należy do organu egzekucyjnego i nie wymaga uzasadnienia. W przypadku postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązków o charakterze niepieniężnym, zgodnie z art. 28 u.p.e.a. we wniosku o wszczęcie egzekucji, to wierzyciel wskazuje środek egzekucyjny jego zdaniem skutecznie prowadzący do wykonania obowiązku. Zastosowanie środka egzekucyjnego, którego użycie ma doprowadzić do realizacji obowiązku poprzez zagrożenie wyrządzenia zobowiązanemu dolegliwości finansowej jest istotne w sprawie, gdyż grzywna nie stanowi jakiejkolwiek kary za niewykonanie obowiązku. Jest ona nałożona w związku z uchylaniem się od wykonania obowiązku szczepienia. Wymierzona grzywna została ustalona zgodnie z zasadą celowości oraz zasadą stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Dalej wyjaśnił, że podstawą nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny. Niepoddawanie dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym ogranicza jego prawo do profilaktycznego świadczenia zdrowotnego, zapobiegającego chorobom zakaźnym i naraża na zachorowanie lub utratę zdrowia - przez co narusza dobro dziecka i tym samym narusza istotę jego praw. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 119 § 1 u.p.e.a., poprzez wydanie postanowienia w sytuacji nieistnienia obowiązku, organ zauważył, iż wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom określa art. 17 ust. 1 cyt. ustawy oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z § 5 ww. rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, corocznie. Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od wieku dziecka. Dlatego brak jest podstaw do uznania postanowienia za niezgodne z ww. art. 119 § 1 u.p.e.a. Organ dodał, że obowiązek stał się egzekwowalny w chwili wejścia E. R. w granice wiekowe zakreślone przez ustawę - w tym bowiem okresie obowiązkowe szczepienia ochronne powinny zostać wykonane. Zgodnie z § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia szczepienia przeciwko gruźlicy (do wykonania których skarżący został zobowiązany) są objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Obowiązek ten dotyczy dzieci i młodzieży od urodzenia do ukończenia 15 roku życia (zob. § 3 ww. rozporządzenia). Szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki, został określony w ogłoszonym w dzienniku urzędowym Ministra Zdrowia - Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 19 października 2015 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2016. Zgodnie z nim szczepienia p-ko gruźlicy, powinny być wykonane w ciągu 24 godzin po urodzeniu dziecka. Ojciec dziecka zatem zbyt długo odwleka wykonanie obowiązkowych szczepień u syna. Następnie wyjaśnił, iż trafność zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. uzależniona jest od wykazania, iż uchybienie to pozbawiło stronę możliwości dokonania konkretnej czynności, a skarżący nie wykazał, aby Wojewoda uniemożliwił mu dokonanie konkretnej czynności procesowej, zaś PPIS informował Skarżącego, iż w sytuacji niezaszczepienia dziecka zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Skargę na ww. postanowienie złożył M. R. zaskarżając je w całości. Wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji zarzucił naruszenie : - art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego wystawionego przez PPIS 4 lutego 2016 r. oraz art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, mimo że tytuł wykonawczy nie podlegał egzekucji administracyjnej; - dotknięcie postanowienia wadą nieważności w postaci niewykonalności obowiązku w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.; - art. 119 § 1 u.p.e.a. poprzez wydanie postanowienia pomimo nieistnienia obowiązku w dniu jego wydania; - art. 124 § 2 k.p.a. poprzez niespełnienie ustawowych warunków przedstawionych w tym przepisie, w tym poprzez nieuzasadnienie zasadności nałożenia grzywny; - art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niezbadaniu istotnego dla sprawy faktu tj. przyczyny dla której szczepienie nie zostało wykonane - art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, materiałów oraz możliwości zgłoszenia żądań i wniosków. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2016r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r., nakładające na M. R. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania małoletniego syna – E.R. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Podstawę prawną badanych orzeczeń stanowił art. 119 u.p.e.a. zgodnie z którym grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Wysokość grzywny w celu przymuszenia, w zależności od charakteru egzekwowanego obowiązku, reguluje art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 122 ustawy, grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie o nałożeniu grzywny, które powinno zawierać: 1. wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, 2. wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub w wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego – art. 33 i 34 u.p.e.a. (z którego skarżący skorzystał) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny – art. 122 § 3 u.p.e.a. Dodać należy, że grzywna w celu przymuszenia stanowi ustawowy środek egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 12b u.p.e.a.), znajdujący zastosowanie w sytuacjach określonych w przytoczonym wyżej art. 119, m.in. wówczas gdy egzekucja dotyczy wykonania czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Powyższa sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Obowiązku szczepienia dziecka nie może wykonać inna osoba, poza tą której ten obowiązek dotyczy. Skarżący sprawuje opiekę nad małoletnim synem E. – urodzonym [...] sierpnia 2014 r., tym samym spoczywa na nim odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2016 r., poz. 1866 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. poz. 159 i 742). J Z ustaleń organów jednoznacznie wynika, że, skarżący nie poddał małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym, jak i nie przedstawił stosownego zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach do wykonania szczepienia. Powyższe obligowało organ do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela – PPIS w [...] w dniu [...] lutego 2016 r., który został poprzedzony upomnieniem z dnia 29 czerwca 2015r. Wobec uporczywego uchylania się od niewykonania ww. obowiązku, organ egzekucyjny – Wojewoda [...] zastosował środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia. Sąd wyjaśnia przy tym, iż uwzględnienie zarzutów skargi podważających istnienie obowiązku, tryb szczepień ochronnych, jak i wskazujących na niewykonalność obowiązku, czy nieistnienie obowiązku nie było możliwe w niniejszym postępowaniu, bowiem tego rodzaju zarzuty mogłyby znaleźć uzasadnienie wyłącznie jako zarzuty do postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych, wskazuje się, że niedopuszczalne jest zgłaszanie w zażaleniu na postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia okoliczności wskazanych w art. 33 u.p.e.a., gdyż zażalenie to stanowiłoby w istocie zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 28 marca 2012 r. II SA/Go 61/12, dostępny CBOSA). Z tych przyczyn nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny nie bada bowiem zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Jak już wskazano wyżej, stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Z art. 17 ust. 2 cyt. ustawy wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny badania (art. 17 ust. 4). Jeżeli lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5). Z art. 17 ust. 3 i 4 ww. ustawy wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 7 ww. ustawy (...), urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych (art. 17 ust. 9 tej ustawy). Przytoczone wyżej obowiązki ustawowe wykonuje się zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 182, poz. 1086 ze zm.). Rozporządzenie to określa wiek i grupy osób objętych obowiązkiem szczepień, kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia i sposób prowadzenia szczepienia oraz szczegółowe zasady dotyczące prowadzenia dokumentacji i sprawozdawczości ze szczepień z podaniem form, rodzajów, wzorów, terminów i sposobu obiegu dokumentów. Podkreślić trzeba, że profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (zob. art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W ramach jego realizacji opracowuje się Program Szczepień Ochronnych, który co roku jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej (§ 5 ww. rozporządzenia). Programy szczegółowo wskazują, przeciwko jakim chorobom zakaźnym i w jakim miesiącu życia i roku życia, powinno zostać zaszczepione dziecko. W świetle przywołanych regulacji prawnych niedopuszczalne jest korzystanie z tzw. klauzuli sumienia tj. uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem art. 16 ustawy o prawach pacjenta. W orzecznictwie podkreśla się, że art. 16 tej ustawy znajduje zastosowanie, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej (art. 15). Taką odrębną ustawą jest niewątpliwie ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Stanowi zatem lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta (por. wyroki NSA z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 338/13 i z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 1509/13). Tylko w sytuacji przeciwskazań lekarskich, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Otawa z dnia 5 grudnia 2008 r Jak wynika z akt sprawy nieprzeprowadzenie badania kwalifikacyjnego spowodowane było niestawieniem się rodzica z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne i szczepienie w podmiocie leczniczym. Skarżący nie dostarczył również zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach medycznych do wykonania szczepienia obowiązkowego u małoletniego syna. Po upływie terminu szczepień wynikającego z obowiązującego Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, obowiązek zaszczepienia dziecka stał się zatem wymagalny. W konsekwencji o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich przeprowadzenia decyduje lekarz, po wykonaniu szczegółowego badania stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu informacji z wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na własne przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych. W opisanej sytuacji ustawowy obowiązek poddania szczepieniom syna skarżącego – E. R. stał się wymagalny. Tym samym, zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania egzekucyjnego (poprzez wystawienie tytułu wykonawczego), a następnie - do wydania postanowienia o nałożeniu grzywny wraz z opłatą za czynności egzekucyjne. Zdaniem Sądu, wysokość grzywny jest zgodna z art. 121 § 1 u.p.e.a. a kontrolowane postanowienia, nie naruszają przepisów dotyczących podstawy prawnej nałożenia grzywny w celu przymuszenia i zachowania gwarancji procesowych, w tym art. 10 § 1 77 § 1 i 81 K.p.a. W świetle przedstawionej argumentacji, jako całkowicie chybiony należało ocenić zarzut naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. poprzez niespełnienie ustawowych warunków przedstawionych w tym przepisie, jak również nieuzasadnienie zasadności nałożenia grzywny; Z podanych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło