VII SA/Wa 2384/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej B. C. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] stycznia 1998 r. nr [...] Prezydent W. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) nakazał T. C., B. C. oraz T. S. rozbiórkę budynku murowanego - warsztatu na posesji przy ul. [...] w W., w terminie do 28 marca 1998 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że inwestorzy wystąpili z wnioskiem o opinię urbanistyczną, dotyczącą możliwości zalegalizowania samowoli budowlanej, m.in. wiaty wybudowanej w 1990 r. Podczas wizji w terenie w dniu 9 stycznia 1996 r. stwierdzono użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku murowanego - warsztatu, co potwierdziła kontrola w dniu 18 listopada 1997 r. Ustalono, że nieruchomość znajduje się w obszarze [...] o funkcjach ochrony systemu przyrodniczego miasta, w którym: * preferuje się rozwój obiektów i urządzeń związanych z funkcją rekreacyjno- wypoczynkową, * dopuszcza się utrzymanie (w tym wyłącznie remonty zabezpieczające) lub lokalizowanie niezbędnych urządzeń towarzyszących funkcji preferowanej oraz innych nie kolidujących z nią, * wyklucza się lokalizowanie: budownictwa mieszkaniowego (poza terenami określonymi w ustaleniach szczegółowych), obiektów produkcyjnych, magazynów, składów, wszelkich obiektów uciążliwych. Organ podał, iż obiekt został wybudowany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, jak również niezgodnie z ustaleniami obowiązującego w okresie budowy planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego W., zatwierdzonego uchwałą Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1982 r. nr [...], gdyż działka przy Al. [...] znajdowała się w pasie drogowym na skrzyżowaniu trasy głównej tranzytowej i trasy zbiorczej tranzytowej. Ponadto, obiekt został wybudowany niezgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego W., zatwierdzonego uchwałą z dnia [...] lutego 1992 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] października 2009 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania B. C., l uchylił powyższą decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Organ II Instancji wskazał, iż z akt sprawy wynika, że teren działki przy ul. [...] w W. znajduje się na obszarze projektowanej trasy komunikacyjnej, zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego W. zatwierdzonym uchwałą Prezydium [...] Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1982 r. nr [...]. Ponadto, z pisma Urzędu Dzielnicy W. z dnia [...] lutego 1985 r. wynika, że przedmiotowa działka objęta jest decyzją z dnia [...] marca 1980 r. nr [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji w sprawie l-go etapu realizacji parku [...]. Istniejąca na działce zabudowa posiada charakter tymczasowy. Teren jest niebudowlany, więc nie dopuszcza się wznoszenia nowych obiektów na terenie przedmiotowej nieruchomości. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, iż obiekt został wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego realizacji, na terenie działki, która jest obszarem niebudowlanym. Ponadto, teren działki - zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w czasie budowy obiektu -przeznaczony był pod realizację trasy komunikacyjnej. Zdaniem organu odwoławczego, prawidłowo nałożono na inwestorów obowiązek rozbiórki budynku, natomiast w części dotyczącej terminu rozbiórki należało uchylić decyzję organu I instancji, jako sprzeczną z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. C. zarzucając, iż organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły, czy przeznaczenie przedmiotowej działki uległo zmianie od 1982 r. do dnia wydania decyzji. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. przez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako naruszającej prawo. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W rozpatrywanej sprawie wystąpiły tego rodzaju wady i uchybienia. Sąd kontrolował decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2009 r. nr [...], uchylającą decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 1998 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku murowanego - warsztatu w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, w pozostałej części utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. Podstawę materialnoprawną nakazu rozbiórki orzeczonego w niniejszej sprawie stanowił art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.). Zgodnie z ww. przepisem, obiekty budowlane lub ich części, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Na uwzględnienie zasługuje zarzut skargi, dotyczący braku zbadania przez organ odwoławczy kwestii przeznaczenia - zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym - terenu, na którym usytuowany jest przedmiotowy obiekt. Wskazać należy, iż w zaskarżonej decyzji organ nadzoru budowlanego nieprawidłowo odniósł się do regulacji zawartej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w dacie budowy obiektu, a uchybienie to skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, iż skutki samowoli budowlanej na gruncie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane oceniać należy oceniać w świetle przepisów o planowaniu przestrzennym, obowiązujących w dacie wydawania decyzji (wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 205/06, Lex nr 505682; wyrok NSA z dnia 8 października 2007 r. sygn. akt II OSK 1318/06, Lex nr 347963). Stanowisko to w pełni podziela skład Sądu, orzekający w niniejszej sprawie. Warunkiem zastosowania przez organ administracji publicznej przymusowej rozbiórki obiektu na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. jest równoczesne wystąpienie dwóch przesłanek: - obiekt wybudowano lub budowę rozpoczęto bez wymaganego prawem pozwolenia, - obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie nieprzewidzianym w przepisach o planowaniu przestrzennym pod zabudowę albo przeznaczonym pod zabudowę innego rodzaju. Ocena zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu przestrzennym sprowadza się do kontroli inwestycji z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego, jeśli na danym terenie plan taki obowiązuje. Plan miejscowy zagospodarowania przestrzennego, uchwalony i opublikowany zgodnie z właściwymi przepisami prawa, ma moc powszechnie obowiązującą na obszarze nim objętym. Jest obowiązującym prawem lokalnym i jego ustalenia wiążą organy administracji publicznej wszystkich szczebli, a wydawane przez nie decyzje administracyjne podlegają sądowej kontroli zarówno w zakresie ich zgodności z ustawami, jak i obowiązującym prawem lokalnym. Celem art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane jest eliminowanie samowoli budowlanej, pozostającej w kolizji z przepisami o planowaniu przestrzennym. Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego powinien mieć zastosowanie jedynie w sytuacji zgodnej z prawem i w pełni uzasadnionej. Podkreślić należy, iż stosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. w przypadkach określonych w art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), stanowi odstępstwo od obligatoryjnego nakazu rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. przez dopuszczenie możliwości legalizacji samowoli budowlanej. Wprawdzie w przepisie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. jest mowa o wybudowaniu obiektu niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, lecz przesłanka określona w punkcie 1 tego przepisu została sformułowana w czasie teraźniejszym. A zatem, organy administracji publicznej orzekając w przedmiocie samowoli budowlanej na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., powinny mieć na uwadze zgodność budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w dacie wydania decyzji, a w razie braku planu - z ostateczną decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ponownie rozpoznając sprawę, organ nadzoru budowlanego zbada zgodność inwestycji z przepisami o planowaniu przestrzennym, obowiązującymi w dacie orzekania przez ten organ, mając na uwadze, że na mocy przepisu przejściowego - art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. - o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego uchwalone przed dniem 1 stycznia 1995 r. zachowały moc do czasu uchwalenia nowych planów, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2003 r. Jednocześnie Sąd dostrzega okoliczność, iż od dnia wydania decyzji przez organ pierwszej instancji do dnia rozpatrzenia odwołania upłynęło około 10 lat. Organ odwoławczy tym bardziej powinien więc mieć na względzie ewentualną zmianę przeznaczenia terenu, na którym znajduje się przedmiotowy obiekt, wynikającą z przepisów o planowaniu przestrzennym. Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Zgodnie z art. 152 cytowanej ustawy, zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 210 ww. ustawy.