VII SA/Wa 2400/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Stawecki, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędzia WSA Jadwiga Smołucha, Protokolant st. sekr. sąd. Sylwia Rosińska- Czaykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi S. M. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. solidarnie na rzecz skarżących S. M. i M. M. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent [...], w imieniu którego działa Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich, decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], na podstawie art. 130a ust. 2a, ust. 10h, ust. 10j oraz ust. 6 i 6a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), załącznika nr 2 do uchwały nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2014 (Dz. Urz. Woj. [...] z 2013 r., poz. [...]), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. z 2015 r., poz. 1438 ze zm..) w związku z art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, "k.p.a."), ustalił wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki H. T. o nr rejestracyjnym [...] na kwotę 478 złotych oraz zobowiązał do zapłaty ww. kosztów S. M. i M. M. M. ("skarżący"). Odwołanie od powyższej decyzji złożyli skarżący. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ("SKO") decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...], na podstawie art. 127 § 1 i 2 w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a., art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 856 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu obowiązywania znaku wskazującego, że zaparkowany pojazd zostanie usunięty na koszt właściciela. Zgodnie z ust. 2a tego przepisu, od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10i stosuje się odpowiednio. Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego, niż własność, tytułu prawnego osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu ustala corocznie rada powiatu, w drodze uchwały (art. 130a ust. 6 ustawy Prawo o ruchu drogowym). Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Dalej organ drugiej instancji podał, że w dniu 17 stycznia 2014 r. została wydana dyspozycja nr [...] dotycząca usunięcia przedmiotowego pojazdu z powodu zaparkowania go w miejscu obowiązywania znaku B-36 z tabliczką T-24. Fakt ten wynikał nie tylko z dyspozycji usunięcia pojazdu, ale też z notatki urzędowej strażnika miejskiego. Mając powyższe na względzie, SKO stwierdziło, że zostały podjęte czynności dotyczące usunięcia pojazdu, w związku z zaparkowaniem pojazdu w sposób niedozwolony. Organ podkreślił, że do każdego nieprawidłowo zaparkowanego pojazdu funkcjonariusze indywidualnie wzywają holownik i jeśli w związku ze zgłoszeniem do holowania pojazdu powstały koszty, to obciążają one właściciela pojazdu, do którego przyjechał holownik. Działania te są uzasadnione zapobieganiem pozostawianiu przez kierujących pojazdów w miejscach, w których parkowanie jest zakazane i zagrożone odholowaniem, jak w niniejszej sprawie. Kwotę stanowiącą koszty powstałe w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, w ocenie organu, naliczono zasadnie, mając na uwadze uchwałę nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2014, i w oparciu o fakturę VAT, raport drogowy i zlecenie holowania. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli S. M. i M. M. M.. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali m.in., że zostali obciążeni opłatą za odholowanie innego pojazdu – skoro organ odstąpił od usunięcia ich pojazdu, a jednocześnie odholował inny pojazd, to bezzasadnie nałożył na nich związane z tym koszty. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko, wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Skarga okazała się zasadna. Wskazać należy, iż przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2017r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2017 r. ustalającą wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] z powodu zaparkowania w miejscu obowiązywania znaku B-36 z tabliczką T-24 z ulicy E. w W. Organ I instancji podał, że do zapłaty tych kosztów w wysokości 478 zł zobowiązani są solidarnie S. M. i M. M. Jako podstawę prawną nałożonego obowiązku przywołał art. 130a ust. 2a, ust. 10h, ust. 10j oraz ust. 6 i 6a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) oraz załącznik nr 2 do uchwały Rady [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dz. Urzędowy Woj. [...] z 2012r., poz. [...]). Stosując wskazane przepisy organ I instancji przyjął, że S. M. i M. M. są właścicielami ww. pojazdu oraz, że w dniu 17 stycznia 2014 r. dopuścili się wykroczenia drogowego polegającego na postoju w miejscu w miejscu obowiązywania znaku B-36 z tabliczką T-24 przy ul. E. w W. W związku z tym zdarzeniem doszło także do wydania dyspozycji usunięcia pojazdu (o nr [...], k. 1 akt adm. organu I instancji). Wprawdzie dyspozycja ta została cofnięta, ale wywołała koszty, a potwierdza to faktura wystawiona przez firmę holującą. W aktach sprawy znajduje się faktura zbiorcza VAT z dnia [...] lutego kwietnia 2014 r. nr [...] wystawiona przez [...] sp. z o.o w W. wraz z zestawieniem, z którego wynika, że koszty usług holowniczych przedmiotowego pojazdu wyniosły 150,90zł, przy nieznanym dystansie przejechanym przez holownik. W takich okolicznościach Prezydent [...] decyzją wydaną w sprawie w I instancji, ustalił wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia przedmiotowego pojazdu w kwocie 478 zł i wskazał, że do zapłaty tych kosztów zobowiązani są skarżący. Ocena ta została w istocie powtórzona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, wskazanych powyżej decyzji nie sposób uznać za prawidłowe. Nie sposób bowiem stwierdzić (wobec zawartości akt sprawy), aby przed ich wydaniem przeprowadzono wyczerpujące postępowanie dowodowe. Brak właściwego wyjaśnienia okoliczności sprawy uzasadnia w konsekwencji postawienie organom orzekającym zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, jak i art. 80 k.p.a., a to w związku z art. 130a ust. 2a ustawy. Wskazane zaniechanie przeprowadzenia dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przed wydaniem ww. decyzji, skutkowało co najmniej przedwczesnym zastosowaniem tego ostatniego przepisu. Rozwijając powyższe zważyć trzeba, iż zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela m. in. w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. W myśl ust. 2a ww. przepisu, od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10i stosuje się odpowiednio. Ten ostatni stanowi, że jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. Zgodnie natomiast z art. 130a ust. 10h ustawy, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Analizując wskazane przepisy przyjąć należy, że przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym nie pozwalają przy orzekaniu w przedmiocie nałożenia opłaty na jakąkolwiek uznaniowość, w tym - na ustalenie wysokości kosztów związanych z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu w zależności od stopnia zawinienia, rodzaju przewinienia bądź zależnie od tego, na jakim etapie usuwania właściciel powrócił do pojazdu. Nie pozwalają również na ustalenie tych kosztów w kwocie wynikającej z faktury firmy holującej (a to wobec treści art. 130a ust. 6 ustawy). Niemniej, analizując i stosując te przepisy, brak jest podstaw by przyjąć, że samo wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu stanowi podstawę do wydania decyzji, w zw. z art. 130a ust. 2a ustawy. Obowiązek taki powstaje dopiero wówczas, gdy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, następnie cofniętej, spowodowało powstanie określonych tj. rzeczywistych kosztów. Obciążenie kosztami wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadku odstąpienia od tej czynności może bowiem nastąpić wyłącznie wtedy, gdy spełnione są następujące warunki: 1) wydano dyspozycję usunięcia pojazdu wobec zaistnienia okoliczności wymienionych w ust. 1-2 art. 130a ustawy; 2) odstąpiono od usunięcia pojazdu w związku ustaniem przyczyn uzasadniających usunięcie; 3) powstały koszty związane z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu. W takim też zakresie winno być przeprowadzone postępowanie poprzedzające wydanie decyzji obciążającej kosztami za wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu. Postępowanie to winno więc obejmować m. in. ustalenie, czy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało powstanie kosztów. Nie można w tej materii stosować swego rodzaju automatyzmu, tj. przyjmować, że skoro wydano dyspozycję (a to – w sposób uzasadniony), to choć została ona cofnięcia, wywołała określone koszty. Sąd w pełni podziela bowiem pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, iż w celu wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu obowiązku zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, należy ustalić, czy koszty takie rzeczywiście powstały. Tym samym organ ma obowiązek wyjaśnić, w jakich okolicznościach doszło do wydania dyspozycji odholowania pojazdu, odstąpienia od tej dyspozycji oraz, czy wydanie ww. dyspozycji spowodowało powstanie kosztów, którymi należy obciążyć podmiot zobowiązany (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 441/15; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 207/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 1255/12). Kierując się powyższym, podnieść w konsekwencji trzeba, iż w sprawie organy orzekające co najmniej przedwcześnie przyjęły, że doszło do rzeczywistego powstania kosztów związanych z wydaniem w dniu 17 stycznia 2014 r. dyspozycji usunięcia przedmiotowego pojazdu. Jak wynika z akt sprawy dyspozycja usunięcia przedmiotowego pojazdu została wydana w dniu 17 stycznia 2014r. o godzinie 21:43. Odstąpiono od usunięcia pojazdu o godzinie 21:58, w chwili pojawienia się kierującym pojazdem S. M. Holownik pojawił się na miejscu zdarzenia jednak o godzinie 22:07 odholował inne auto, stojące tuż obok, marki [...] nr rej. [...]. O tożsamości pojazdu holowniczego raport zgłoszenia holowania, z którego wynika, że zarówno do pojazdu skarżących jak i samochodu [...] został zadysponowany ten sam pojazd holowniczy [...] o nr rej. [...]. Jak wynika z pisma Straży Miejskiej [...] z dnia 18 września 2017r. funkcjonariusze Straży wzywają holownik do każdego nieprawidłowo zaparkowanego pojazdu indywidualnie. Okoliczność ta jednak w żadnej mierze nie dowodzi, że w rzeczywistości dyspozycja usunięcia pojazdu Hyundai oraz o kilka minut późniejsza dyspozycja usunięcia pojazdu Toyota wygenerowały dwukrotnie koszty skoro ten sam holownik został wykorzystany do realnego odholowania samochodu marki [...]. Materiał dowodowy zgromadzony przez organy nie pozwała na udzielenie odpowiedzi czy powstały koszty związane z dyspozycja usunięcia pojazdu marki [...] oraz czy nie zostały one naliczone podwójnie w związku z dyspozycja usunięcia pojazdu skarżących, choć w istocie w tak ustalonym stanie faktycznym nie powstały. Okoliczności dotyczące wydania dyspozycji usunięcia pojazdu i przystąpienia do realizacji tej dyspozycji winny być bowiem ustalone bezspornie, a to w sprawie nie miało miejsca, na żadnym etapie. Nie sposób przy tym zgodzić się z twierdzeniem, że przyjęcie jedynie zgłoszenia dyspozycji przez firmę świadczącą usługi holownicze samo w sobie już generuje koszty, o których mowa w art. 130a ust. 2a ustawy. Nie można także podzielić stanowiska, że sam wyjazd holownika z bazy do zrealizowania zleconej usługi jest jednoznaczny z powstaniem kosztów, do pokrycia których jest obowiązany właściciel pojazdu, w stosunku do którego została wydana dyspozycja usunięcia. Może się bowiem tak zdarzyć, że w sytuacji odstąpienia od holowania "zadysponowanego" pojazdu, obecny na miejscu holownik zostaje wykorzystany do odholowania innego pojazdu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 441/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 274/14). Należy też raz jeszcze wskazać, że ww. przepis art. 130a ust. 2a ustawy obliguje organ do obciążenia kosztami związanymi z dyspozycją usunięcia pojazdu, ale tylko wówczas, gdy dyspozycja spowodowała ich powstanie, co zaś oznacza, iż ustawodawca dopuszcza także sytuację przeciwną. Stąd też, zdaniem Sądu, nie można generalizować i przyjmować, iż samo wydanie dyspozycji wyjazdu z bazy do holowania w celu usunięcia danego pojazdu będzie stanowiło wystarczające uzasadnienie dla stwierdzenia powstania kosztów związanych z odholowaniem danego pojazdu i będzie - niejako "automatycznie" - prowadzić do nałożenia obowiązku ich poniesienia (zwrotu) przez właściciela pojazdu. Zatem, w sprawie należało ustalić, czy koszty, o którym mowa powyżej w rzeczywistości powstały, a więc, czy interwencja usunięcia danego pojazdu została faktycznie podjęta i spowodowała konkretne wydatki . Wątpliwości w tej materii są o tyle uzasadnione, że akta sprawy nie zawierają pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza dotyczącego interwencji wobec samochodu marki [...] Z tych przyczyn Sąd uznał, iż decyzje wydane w sprawie zapadły z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a to w związku z art. 130a ust. 2a ustawy, w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Ponownie orzekając w sprawie organ I instancji winien uwzględnić powyżej zaprezentowane wskazania Sądu, uzupełniając materiał dowodowy (choćby o wyjaśnienia funkcjonariusza Straży Miejskiej i pracownika firmy holującej), i raz jeszcze dokonać jego oceny z uwzględnieniem zasady uregulowanej w art. 80 k.p.a., nie można bowiem wykluczyć sytuacji w której koszty usunięcia pojazdu marki [...] skonsumowały koszty związane z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu skarżących. W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzekł jak w sentencji.