VII SA/Wa 2402/12
WyrokWSA w Warszawie2013-04-17
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Bożena Więch – Baranowska, Mirosława Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłata legalizacyjna, nałożona na podstawie art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego, podlega przedawnieniu na podstawie art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Opłata legalizacyjna, uregulowana przepisami Prawa budowlanego, nie jest zobowiązaniem podatkowym w rozumieniu Ordynacji podatkowej i nie podlega pięcioletniemu terminowi przedawnienia określającemu możliwość wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Brak terminu zakreślającego możliwość jej nałożenia jest świadomym działaniem ustawodawcy. W przypadku nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej, ustawa Prawo budowlane przewiduje nakaz rozbiórki, a nie wszczęcie egzekucji.Stan faktyczny
Skarżący D. S. zwrócił się o umorzenie opłaty legalizacyjnej w wysokości 125.000,00 zł, nałożonej za samowolne wybudowanie zbiornika na nieczystości ciekłe. Argumentował to trudną sytuacją finansową firmy i ważnym interesem publicznym (zatrudnienie wielu osób). Organy administracji odmówiły umorzenia, uznając, że sytuacja finansowa skarżącego nie uzasadnia ulgi, a zarzut przedawnienia jest niezasadny. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak zastosowania przepisu o przedawnieniu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Pindelska (spr.), , Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant st. ref. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej skargę oddala.
Minister Finansów decyzją z dnia [ sierpnia 2012 r., znak: [, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 i art. 67b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749) oraz art. 59g ust. 5 w zw. z art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243 poz. 1623, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania D. S. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [ z dnia [ maja 2012 r. znak: [ w przedmiocie odmowy umorzenia w całości bądź w części opłaty legalizacyjnej nałożonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [nr [ z dnia [ czerwca 2011 r. znak: [ w wysokości 125.000,00 zł.
Wydając powyższą decyzję organ ustalił następujący stan faktyczny i prawny.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nałożył na D. S. opłatę legalizacyjną w wysokości 125.000,00 zł za samowolne wybudowanie zbiornika na nieczystości ciekłe znajdującego się na działkach o nr ew. [...]1 położonych w miejscowości [...], gm. [...]. Orzeczenie to kontrolowane było przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...] utrzymał je w mocy. D. S.zaskarżył postanowienie organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 1991/11 odrzucił skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Wnioskiem z dnia 28 lutego 2012 r. D. S. zwrócił się do Wojewody [...] o umorzenie opłaty legalizacyjnej w całości. Wnioskodawca wskazał, że nie jest w stanie zapłacić kwoty 125.000,00 zł z uwagi na poniesioną w roku obrotowym 2010 - w związku z prowadzoną działalnością pod firmą Zakłady Mięsne D.[ S. D. - stratą finansową w kwocie 851.909,83 zł. Podkreślił również, że jakiekolwiek dalsze znaczące obciążenia finansowe spowodują upadłość całego zakładu. Doprowadzi to do utraty pracy, zarówno przez niego, jak i przez zatrudnionych przez niego pracowników. Wskazał, że za umorzeniem przedmiotowego zobowiązania przemawia również występowanie w tej sprawie przesłanek wskazanych w art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej. Organ nadzoru budowlanego ustalił, jako najpóźniejszą datę dokonanej samowoli rok pomiędzy 2002-2004, zatem zobowiązanie powstało najpóźniej w roku 2004, a to oznacza, że zgodnie z art. 68 Ordynacji podatkowej uległo ono przedawnieniu z końcem 2009 r. D. S. do wniosku załączył rachunek zysków i strat sporządzony za okres 1.10.2010-31.12.2010 r. Pismem z dnia 6 marca 2012 r. znak: [...] Wojewoda [...] wezwał go do uzupełnienie wniosku poprzez określenie rodzaju pomocy, o jaką ubiega się w związku z treścią art. 67b §1 ustawy - Ordynacja podatkowa. W odpowiedzi wnioskodawca poinformował, że wnosi o pomoc udzielaną w ramach ulgi w spłacie podatków, tj. o pomoc de minimis. Jednocześnie oświadczył, że otrzymał taką pomoc w 2010 r. od Wójta Gminy [...]. Załączył wypełniony formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis. Następnie organ poinformował D. S. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 125.000,00 zł, jednocześnie zwracając się o przedstawienie dokumentów potwierdzających status firmy i zakres prowadzonej działalności gospodarczej, dokumentów potwierdzających źródła i wysokość dochodów osiąganych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, zestawienia wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz innych dokumentów mających znaczenie dla przedmiotowej sprawy. Odpowiadając na powyższe wezwanie, D. S., przy piśmie z dnia 6 kwietnia 2012 r. oraz piśmie z dnia 27 kwietnia 2012 r., załączył stosowne dokumenty.
Wojewoda [...] - decyzją z dnia [...] maja 2012 r., znak: [...], odmówił umorzenia w całości bądź w części opłaty legalizacyjnej, nałożonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. znak: [...] w wysokości 125.000,00 zł.
D. S. zaskarżył powyższą decyzję składając do Ministra Finansów odwołanie z dnia [...] czerwca 2012 r. Zarzucił w nim naruszenie przepisów proceduralnych w związku z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa poprzez nieuwzględnienie wniosku z uwagi na ważny interes publiczny oraz naruszenie art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez nierozpatrzenie wniosku w zakresie zarzutu przedawnienia zobowiązania. Wniósł o wydanie decyzji umarzającej zobowiązanie podatkowe ze względu na jego przedawnienie, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że w sprawie występuje ważny interes publiczny. Jest nim okoliczność, że wnioskodawca jest w regionie (gminie) największym pracodawcą. Zatrudnia około 80 osób, czyli dużą grupą społeczności lokalnej, która - w przypadku utraty płynności finansowej jego Zakładu - może utracić pracę. Zarzucił, że organ I instancji nie odniósł się do tej kwestii, przez co nie rozważył przesłanki ważnego interesu publicznego. Wskazał, że nie jest w stanie ponieść przedmiotowego obciążenia, gdyż dochody jego Zakładu radykalnie spadły, a osiągane obecnie zyski nie umożliwiają spłaty zobowiązań. Do odwołania załączył kserokopię rachunku zysków i strat za okres 01.01.2012 - 30.04.2012 r. oraz pełnomocnictwo procesowe wraz z dowodem opłaty.
Po rozpatrzeniu odwołania Minister Finansów decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w całości bądź w części opłaty legalizacyjnej nałożonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. znak: [...] w wysokości 125.000,00 zł.
Minister Finansów wskazał, że miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego ponoszone przez D. S. tj. opłaty miesięczne (energia elektryczna, gaz, woda + ścieki, opłata składek KRUS, opłata za odpady, artykuły szkolne, wyżywienie, artykuły chemiczne, wyżywienie dziecka w szkole) wynoszą łącznie 2.792,86 zł, a opłaty okresowe (podatek od nieruchomości, odzież) wynoszą łącznie 4.631,00 zł. Stwierdził, że działalność gospodarcza D. S. wprawdzie na przełomie 3 lat miała wahania spadkowe (w 2009 r. zysk - 101.724,95 zł, w 2010 r. strata - 851.909,88, w 2011 r. strata - 163.846,60 zł) jednak w okresie tych trzech lat osiągnęła znacznej wysokości przychody (w 2009 r. - 27.531.137,14 zł, w 2010 r. - 4.408.087,10 zł, w 2011 r. - 2.257.026,02 zł). Na 31 grudnia 2011 r. firma dysponowała kapitałem własnym w wysokości 4.726.952,54 zł. Organ również zauważył, że powstała w 2010 r. z tytułu prowadzonej działalności strata w wysokości 851.909,88 zł zmniejszyła się w 2011 r. do wysokości 163.846,60 zł.
Organ odwoławczy stwierdził, że Strona posiada aktywa trwałe na kwotę 5.915.334,59 zł, aktywa obrotowe na kwotę 1.086.141,48 zł, w tym należności krótkoterminowe na kwotę 1.020.193,07 zł oraz uznał, że mimo zobowiązań i hipotek ustanowionych na posiadanych nieruchomościach posiada płynność finansową i jest wypłacalna, co daje realne możliwości uregulowania przedmiotowej należności, jeśli nie jednorazowo to przy rozłożeniu jej na raty. Zdaniem Ministra Finansów poniesione w latach ubiegłych straty w prowadzonej działalności, jak również możliwość utraty płynności finansowej w wyniku uregulowania opłaty legalizacyjnej i tym samym utrata pracy przez osoby zatrudnione w zakładzie, nie może być powodem przyznania ulgi w spłacie należności. Każdy podmiot prowadząc działalność gospodarczą, ponosi ryzyko z tym związane, a zdarzenia takie jak m.in. niskie zyski, ponoszone straty nie są nadzwyczajną okolicznością, która uzasadnia udzielenie zwolnienia, gdyż są to zdarzenia zwykle towarzyszące prowadzonej działalności gospodarczej. Po wyjaśnieniu i rozważeniu wszystkich okoliczności dotyczących sytuacji finansowej D. S., Minister Finansów nie dopatrzył się przesłanek, o których mowa w art. 67a § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, pozwalających na podjęcie decyzji o umorzeniu w całości bądź w części opłaty legalizacyjnej w wysokości 125.000,00 zł, nałożonej za samowolne wybudowanie zbiornika na nieczystości ciekłe znajdującego się na działkach o nr ew. [...] położonych w miejscowości [...], gm. [...].
Minister Finansów uznał, że brak jest przesłanek "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego", przez co nie znajdują zastosowania przepisy prawa wspólnotowego dotyczące zasad udzielania pomocy publicznej.
Skargę na decyzję Ministra Finasów złożył D. S. wnosząc o jej uchylenie oraz o wstrzyamnie jej wykonania. Decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 122, 187, 188 i 191 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niezebranie całości materiału dowodowego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie oraz nieuwzględnienie wszystkich okoliczności podnoszonych przez skarżącego;
- art. 124 oraz art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nie wyjaśnienie wszystkich przesłanek, którymi organ kierował się wydając zaskarżoną decyzję oraz nie odniesienie się w uzasadnieniu do wszystkich zarzutów skarżącego;
- art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nieuwaględnienie wniosku ze względu na ważny interes publiczny;
- art. 68 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez przyjęcie, iż w stosunku do zobowiązania powstającego na podst. art. 59g ust. 5 w zw. z art. 49b ust. 5 Prawa budowlanego przepisów ustawy Ordynacja podatkowa nie stosuje się.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuję:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 p.p.s.a.).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Niniejsza sprawa swój początek znajduje w postanowieniu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [ z dnia [ czerwca 2011 r., w którym organ nadzoru budowlanego nałożył na D. S. opłatę legalizacyjną za samowolne wybudowanie zbiornika na nieczystości ciekłe na podstawie art. 49 Prawa budowlanego. Zgodnie z treścią art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu.
Dokonując interpretacji art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego w pierwszej kolejności znajdzie zastosowanie wykładnia językowa, a dopiero w przypadku niemożności jednoznacznego ustalenia brzmienia normy prawnej w oparciu o wykładnię językową znajdą zastosowanie pozostałe reguły wykładni, tj. w odpowiedniej kolejności: systemowa, celowościowa, funkcjonalna, prowspólnotowa, logiczna oraz historyczna. Z językowego brzmienia art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego wynika, że do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego.
Należy mieć na względzie, że przepisy dotyczące kar unormowane są nie tylko w art. 59f, lecz także w art. 59g Prawa budowlanego, zaś w art. 59f ustawy została uregulowana metoda wyliczania kar. Stosując normę zawartą w art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego przy wyliczeniu opłaty znajdą odpowiednio zastosowanie art. 59f ust. 1-4 z uwzględnieniem, że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu.
Natomiast w art. 59g w ust. 1 uregulowana została m.in. forma, w której zostaje nałożona kara, tj. - postanowienia, na które służy zażalenie. Forma ta jest zbieżna z formą opłaty legalizacyjnej określonej w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego.
Ponadto w art. 59g ust. 1 zd. 2 określono, że wpływ z kar stanowi dochód budżetu państwa. W ust. 2 wskazuje się, że wymierzoną karę wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, o którym mowa w ust. 1, w kasie właściwego urzędu wojewódzkiego lub na rachunek bankowy tego urzędu.
Wymienione wyżej unormowania zawarte w art. 59g ust. 1 i 2 mają odpowiednie zastosowanie do opłaty legalizacyjnej, o której mowa w art. 49 ust. 2, jednak z wyłączeniem formy, co do której zastosowanie ma art. 49 ust. 1.
Kolejne dwa przepisy zawarte w art. 59g ust. 3 i 4 nie mają takiego zastosowania, ponieważ z nieuiszczeniem opłaty legalizacyjnej ustawa Prawo budowlane wiąże inny skutek, a mianowicie zgodnie z art. 49 ust. 3 wydaje się nakaz rozbiórki, a nie wszczyna się egzekucji. W art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego zawarto ponadto odesłanie, że do kar, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749), z tym że uprawnienia organu podatkowego, z wyjątkiem określonego w ust. 1, przysługują wojewodzie.
Przepis ten poprzez odesłanie zawarte w art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego ma również zastosowanie do opłaty legalizacyjnej. Do takiego stwierdzenia można dojść nie tylko po zastosowaniu wykładni językowej, ale także po dokonaniu wykładni systemowej. Jak wynika z przepisów ustawy Prawo budowlane normy dotyczące nałożenia opłaty legalizacyjnej, poza art. 49 Prawa budowlanego, zostały uregulowane w art. 49b. W ust. 5 tego artykułu, w odróżnieniu jednak od opłaty legalizacyjnej ustalanej na podstawie art. 49, określono bez dokonywania odesłań wysokość ustalanej opłaty legalizacyjnej. Natomiast w przepisie tym znalazło się odesłanie, że do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy art. 59g Prawa budowlanego. Mając więc na uwadze zasadę konstytucyjną równości wobec prawa oraz uwzględniając zasady wykładni systemowej należy stwierdzić, że art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego ma odpowiednie zastosowanie do opłaty legalizacyjnej ustalanej na podstawie art. 49 Prawa budowlanego. W innym wypadku doszłoby do zróżnicowania praw inwestorów, co do których nakłada się opłaty legalizacyjne z art. 49 bądź z art. 49b.
Opłata legalizacyjna jest dochodem budżetu państwa, stanowiąc nieopodatkową należność budżetową. Z tego też tytułu mają do niej odpowiednie zastosowanie przepisy działu III Ordynacji podatkowej (patrz: Prawo budowlane - Komentarz pod redakcją prof. Z. Niewiadomskiego, Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2006, s. 515). Z tych względów do opłaty legalizacyjnej ustalonej na podstawie art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego mają odpowiednio zastosowanie przepisy określone w art. 59f oraz 59g Prawa budowlanego, które dotyczą kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 tej ustawy. Zgodnie więc z art. 59g ust. 5 w zw. z art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego do opłat legalizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, tj. przepisy, które dotyczą zobowiązań podatkowych, i tylko w takim zakresie w jakim uwzględnia się różnice zobowiązania, o których mówi Ordynacja podatkowa - i opłaty legalizacyjnej, o której mowa w Prawie budowlanym - por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 429/11.
Wynika to z treści odesłania stanowiącego, że dział III Ordynacji podatkowej stosuje się "odpowiednio". Odpowiednio nie oznacza stosowania wprost wszystkich przepisów, do których to odesłanie nastąpiło. Zawsze należy uwzględniać istotę i cel danej regulacji prawnej w stosunku, do której tylko uzupełniająco odesłano do stosowania innych przepisów. Przede wszystkim stosowanie odpowiednie przepisów regulujących inną, odrębną instytucję prawną nie może niweczyć regulacji zasadniczej zawartej w ustawie odsyłającej. W przedmiotowej sprawie tą ustawą jest Prawo budowlane z 7 lipca 1994r. To w tej ustawie uregulowana jest podstawa powstania opłaty legalizacyjnej ( samowola budowlana- art. 48 w zw. z art. 49, art. 49b ), sposób ustalenia tej opłaty przez właściwy organ ( po uprzednim ustaleniu przez organ nadzoru budowlanego zgodności budowy z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustaleniu nie naruszania przez tę budowę przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem-przepisy ww. ), wysokość tej opłaty ( art. 49 ust. 2 w zw. z art.59f ust. 1 w zw. z art. 59g ), cel jakiemu służy ( jest niezbędnym elementem do zalegalizowania samowoli budowlanej – po jej uiszczeniu istnieje podstawa do wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na wznowienie robót oraz nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie – art. 49 ust. 4, jak też udzielenia pozwolenia na dokończenie robót z art. 49b ust. 6 ) oraz skutki jej nieuiszczenia ( nakaz rozbiórki z art. 49 ust. 3 oraz art.49b ust. 7 ).
Zatem nie budzi wątpliwości Sądu, że nałożenie opłaty legalizacyjnej zostało szczegółowo uregulowane przepisami Prawa budowlanego. Opłata ta powstaje w wyniku wydania postanowienia o charakterze ustalającym. Postanowienie to jest wydawane w toku, czyli na pewnym etapie postępowania legalizacyjnego i nie kończy tego postępowania. Jego wydanie uzależnione jest od zaistnienia zgodności budowy z warunkami wymienionymi w art.48, 49, 49b. Wśród nich nie ma terminu, który uzależniałby wydanie tego postanowienia w powiązaniu z datą dokonania samowoli. Brak takiego terminu podkreślają regulacje ustawodawcy wprowadzające opłatę legalizacyjną. Opłata legalizacyjna została wprowadzona w życie w dniu 11 lipca 2003 r. nowelą Prawa budowlanego z dnia 27 marca 2003 r. ( Dz. U. z 2003 r. nr.80 poz. 718 ). Nowela ta zmieniła treść art. 49 Prawa budowlanego, który w wersji poprzedniej przewidywał abolicję dla samowoli budowlanej. Pozwalał on na uzyskanie pozwolenia na użytkowanie, w przypadku gdy zrealizowana samowola budowlana pozostawała przez 5 lat poza prawem, czyli przez 5 lat nikt nie wszczął postępowania w tej sprawie. Konsekwencją zreformowania art. 49 stała się legalizacja samowoli na zasadach przyjętych w ustawie, po dokonaniu opłaty legalizacyjnej. Ustawodawca nie zastrzegł terminu do orzekania w takiej sprawie. Natomiast szczegółowość regulacji Prawa budowlanego co do sposobu i warunków nałożenia tej opłaty, możliwość jej nałożenia dopiero na pewnym etapie postępowania legalizacyjnego, wymóg spełnienia warunków przewidzianych przez to Prawo przed jej nałożeniem, cel, któremu służy (możliwość kontynuowania dalszego procesu legalizacji samowoli budowlanej ), daje podstawę do uznania ,że jest to pełna regulacja prawna odnosząca się do powstania tego zobowiązania. Oznacza to, że brak terminu zakreślającego możliwość jej nałożenia jest świadomym działaniem ustawodawcy i nie można bez naruszenia istoty tej regulacji prawnej, zastosować pięcioletniego terminu określonego art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej, przewidzianego dla wydania decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe wymienione w art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji. Przy stosowaniu tych przepisów nie może uchodzić uwadze okoliczność, iż zgodnie z art. 6 Ordynacji podatkowej podatkiem jest publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy wynikające z ustaw podatkowych. Natomiast opłata legalizacyjna jest jednym z koniecznych elementów szerszego procesu zalegalizowania samowoli budowlanej. Nie kończy tego postępowania, nie jest przymusowa, nie podlega egzekucji. Daje możliwość wyboru sprawcy samowoli, czy będzie kontynuowane postępowanie legalizacyjne, czy też dojdzie do wydania nakazu rozbiórki i w ten sposób zostanie usunięte naruszenie bezwzględnie obowiązujących przepisów Prawa budowlanego. Dodatkowym elementem wskazującym na odrębność tej regulacji jest fakt, że w przypadku zaistnienia samowoli budowlanej ustawodawca przewidział tylko dwie możliwości rozwiązania tej sytuacji, tj. nakaz rozbiórki lub legalizację samowoli w trybie art.48 w zw. z art. 49 oraz z art. 49b prawa budowlanego. W przypadku nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej w zakreślonym terminie, organ zobowiązany jest wydać decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu samowolnie wybudowanego. Podnieść należy, że nawet przy uznaniu istnienia przedawnienia, jak oczekuje tego skarżący, nie zaistniałoby "uiszczenie" tej opłaty, a tylko z takim zdarzeniem ustawodawca wiąże możliwość kontynuowania procesu legalizującego, a tym samym nie procedowania w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu. Reasumując nieuprawnione jest twierdzenie skarżącego o braku zastosowania w sprawie art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej. W podsumowaniu tym należy też wskazać, że argumenty skarżącego o potrzebie zastosowania wymienionego przepisu dotyczą w rzeczywistości kwestionowania ostatecznego postanowienia dotyczącego nałożenia opłaty legalizacyjnej, co nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Wskazać należy, że prawidłowo organ odwoławczy uznał, iż art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej nie ma zastosowania w sprawie. Organ I instancji wprawdzie nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji do tego zarzutu, ale przez fakt przystąpienia do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o umorzenie tej opłaty w oparciu o przesłanki z art. 67a § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej, dał wyraz podobnemu poglądowi prawnemu, przez co nieuprawniony jest zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania z art. 15 k.p.a.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez organy przepisów proceduralnych z art. 122, 187, 188 i 189 Ordynacji podatkowej wskazać należy, że wymienione przepisy nie były stosowane w sprawie. Opłata legalizacyjna jest instytucją prawną przewidzianą Prawem budowlanym. Do tej ustawy stosuje się co do zasady procedurę przewidzianą kodeksem postępowania administracyjnego w myśl art. 1 pkt. 1 i art.5 k.p.a. Odesłanie art. 59g ust.5 Prawa budowlanego do stosowania działu III Ordynacji podatkowej nie stanowi o przejściu na procedurę przewidzianą działem IV Ordynacji. Nie jest też zasadny zarzut nienależytego poprowadzenia postępowania dowodowego oraz braku zebrania całego materiału dowodowego zgodnie z zasadami art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Wskazać należy, że aczkolwiek zebranie materiału dowodowego obciąża organ administracyjny, to jednak nie może uchodzić uwadze Sądu okoliczność, że przedmiotowe postępowanie prowadzone jest tylko na wniosek osoby zobowiązanej. Zatem aby nie narazić się na negatywne rozstrzygnięcie strona powinna ujawnić fakty, czy też dowody będące w jej posiadaniu, przyczyniając się tym samym do wyjaśnienia sprawy. W przedmiotowej sprawie organ I instancji pismami z dnia 22 marca 2012 r. i 11 kwietnia 2012 r. wezwał skarżącego do złożenia szeregu dokumentów mających świadczyć o kondycji finansowej jego firmy oraz dokumentów świadczących o posiadanym przez niego majątku. Wezwania szeroko zakreślały dokumenty potrzebne do sprawdzenia kondycji finansowej skarżącego na datę orzekania, jak i na daty wcześniejsze, określone przez organ. W tym było wezwanie do złożenia bilansów i sprawozdań rachunkowych zysków i strat za rok 2011 i na koniec lutego 2012 r. oraz złożenia wszelkich innych dokumentów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Wskazane dokumenty niewątpliwie stanowiły obraz finansowy prowadzonej działalności, w tym kosztów jej prowadzenia, a w nich kosztów pracowniczych. Jeżeli skarżący miał inne dowody dotyczące zatrudnienia pracowników to powinien je przedstawić w wykonaniu tak zredagowanego wezwania. Odległość czasowa orzekania przez organ II instancji była 2,5 miesięczna w stosunku do daty decyzji organu I instancji, co nakazuje przyjąć, iż nie było podstawy do żądania aktualizacji danych zażądanych przez organ I instancji. W tych warunkach twierdzenie skarżącego, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania dowodowego przez zaniechanie zażądania od skarżącego jakichkolwiek dokumentów dotyczących zakładu produkcyjnego jako pracodawcy, pozostaje nieuprawnione. Sam skarżący nie precyzuje w tym zarzucie jakie to powinny być materiały dowodowe, co w sprawie pominięto i jaki to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Analiza akt sprawy wykazuje, że został zgromadzony materiał dowodowy dający podstawę do orzekania. Materiał ten został w całości przeanalizowany przez organy orzekające w sprawie, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wnioski wyciągnięte przez organ nie są pozbawione spójności i logiki rozumowania. Wbrew zarzutom skarżącego organ analizował straty finansowe w działalności gospodarczej jego firmy. Wskazywał, że działalność w roku 2009 była dochodowa ( przyniosła zysk w kwocie 101.724,85 zł ), że w roku 2010 była duża strata ( 851.909,88 zł ), że rok 2011 przyniósł znaczne zmniejszenie tej straty ( 163.846,60 zł ). Wskazywał, że skarżący legitymuje się dużym majątkiem. Na koniec roku 2011 jego aktywa trwałe wynosiły kwotę 5.915.334,59 zł, aktywa obrotowe wynosiły kwotę 1.086.141,48. Okoliczność istnienia obciążeń hipotecznych na nieruchomościach skarżącego świadczy jedynie o sposobie prowadzenia działalności gospodarczej, kredytowanej przez inne podmioty, w tym głównie banki. Organ wskazał na dowody świadczące o tym, że kredyty są spłacane, co nie uzasadnia umorzenia opłaty legalizacyjnej przez sam fakt nierównego traktowania wierzycieli. Ponadto organ słusznie wywiódł, że zróżnicowane wyniki finansowe w działalności gospodarczej skarżącego należą do ryzyka gospodarczego podejmowanego przez niego. Skarżący nigdzie nie wykazał co było przyczyną dużej straty poniesionej w 2010r. Słusznie organ przypisuje to decyzjom podejmowanym w ramach ryzyka prowadzenia działalności. Bilanse i sprawozdania finansowe wykazują wzrost przychodów w roku 2009 do kwoty 27.531.137,14 zł a następnie ich spadek w 2010 r. do kwoty 4.408.086,10, a w roku 2011 do kwoty 2.257.026,02 zł. Organ ustalił ponadto, że skarżący posiada wraz z żoną odrębne źródło dochodów w postaci gospodarstwa rolnego. W tych warunkach, mimo wykazywanych strat i istniejących zobowiązań, wskazywanie przez skarżącego przyczyny zatrudniania 80 pracowników, jako podstawy ubiegania się o umorzenie opłaty legalizacyjnej, organ uznał za niewystarczające. Wnioskowi temu nie można zarzucić ani błędów w rozumowaniu, ani braku uwzględnienia interesu publicznego, jako podstawy pozytywnego rozstrzygania wniosku skarżącego. Decyzja organu jest decyzją uznaniową. Została podjęta po pełnej analizie materiału dowodowego. Uzasadnienie rozstrzygnięcia jest przekonujące. Nie można skutecznie zarzucić organowi naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów prawa materialnego z art. 67a § 1 pkt.3 i art. 67b § 1 Ordynacji podatkowej, w sposób wpływający na wynik sprawy.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 67a § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:
1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;
2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;
3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Ponadto w myśl art. 67b § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a:
1) które nie stanowią pomocy publicznej;
2) które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;
3) które stanowią pomoc publiczną - wspierają konkretne cele lub mają ściśle określone przeznaczenie.
Skarżący żądał umorzenia opłaty legalizacyjnej w ramach pomocy de minimis. Z uwagi na to, że organ nie dopatrzył się w sprawie zaistnienia takich okoliczności, które uzasadniałyby, jego zdaniem, pozytywne rozstrzyganie w oparciu o art. 67a § 1 pkt.3 Ordynacji, to nie ustalał dalszych okoliczności związanych, z warunkami dotyczącymi pomocy de minimis, co Sąd uznaje za prawidłowe.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło