VII SA/Wa 2438/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Elżbieta Zielińska – Śpiewak po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie : odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia : przyznać T. K. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 marca 2013 r. sygn. akt II OZ 116/13 uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2013 r., którym odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że sytuacja majątkowa skarżącej nie została w pełni wyjaśniona z przyczyn leżących po jej stronie, było co najmniej przedwczesne, gdyż skarżąca w wykonaniu zarządzenia z dnia 14 grudnia 2012 r. nadesłała wyciągi bankowe za okresy: 01.09- 30.09.2012, 01.10- 31.10.2012, 01.11- 30.11.2012, jak również informacje o spłacie karty kredytowej za okresy: 12.09- 11.10.2012 i 12.10.12-11.11.2012. Skarżąca wskazała także wysokość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem domu oraz bieżącymi potrzebami życia codziennego. Na tę okoliczność przestawiła decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2012, rachunki: za gaz i wodę (opłacone w dniu 8.11.2012) oraz za prąd (opłacone w dniu 12.12.2012). Nadto złożyła oświadczenia dotyczące stanu osobowego jej gospodarstwa domowego, na co wydatkuje osiągane dochody, w jakim zakresie otrzymuje pomoc od swoich dzieci jak również złożyła zaświadczenia z ZUS dotyczące otrzymywanego dochodu, które to dokumenty i okoliczności nie zostały zbadane przez Sąd. Ponadto, Sąd uznał, iż brak przedstawienia przez stronę zaświadczenia o zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej nie mógł stanowić samodzielnej podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy w oderwaniu od oceny wiarygodności pozostałych oświadczeń skarżącej, a także analizy złożonych przez nią dokumentów. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona powinna wykazać, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Podkreślenia wymaga, iż instytucja ta została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury w wysokości 900,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, ze posiada ½ udziału w nieruchomości zabudowanej przy ul. [...]. Oświadczyła, że innych nieruchomości zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiada. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazał, ze wysokośc otrzymywanej emerytury tj. kwota netto wynosi 547,89 złotych z powodu potrącenia części środków na skutek egzekucji administracyjnej. Wnioskodawczyni oznajmiła, iż wskutek pozbawienia jej budynku mieszkalnego dostępu do drogi publicznej została zmuszona do zamknięcia gabinetu lekarskiego, który stanowił podstawowe źródło jej dochodu. Wnioskodawczyni podała, że otrzymuje pomoc od dzieci która przeznacza na opiekę lekarska, gdyż choruje na wiele przewlekłych chorób. Do nadesłanego formularza wnioskodawczyni dołączyła potwierdzenie wysokości dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury oraz oraz kserokopie rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy PIT 40 za 2011 r., z którego wynika, iż w 2011 r. uzyskała dochód w wysokości 9896,00 złotych. Zarządzeniem z dnia 14 grudnia 2012 r. wezwano wnioskodawczynie do nadesłania do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez podanie, czy dochód uzyskiwany z tytułu emerytury jest jedynym dochodem uzyskiwanym przez wnioskodawczynię, czy też uzyskuje inne dochody, jeśli tak, należało podać z jakiego tytułu i ich wysokość. Zapytano wnioskodawczynię także, czy podejmuje prace dodatkowe np. z tytułu umów zlecenia, o dzieło, jeśli tak, należało podać wysokość uzyskiwanych miesięcznie dochodów oraz jaki tytuł prawny wnioskodawczyni posiada do domu w którym zamieszkuje (np. własność, najem, bądź inny) należało też podać jego powierzchnię w m ². Wezwano wnioskodawczynię do wskazania, czy partycypuje w kosztach utrzymania domu, jeśli tak, należało wskazać w jakim zakresie (np. z tytułu ponoszenia opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, podatek od nieruchomości, wywóz nieczystości stałych lub płynnych) oraz w jakiej wysokości, oraz zapytano czy wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie czy też wspólnie z dziećmi i przy ich pomocy. Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem jakiego rodzaju pomoc otrzymuje od dzieci (należało wskazać formę pomocy, a w przypadku pomocy finansowej jej wysokość) oraz o wskazanie jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego ( tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp.). Wezwano wnioskodawczynię do podania jaką kwotę miesięcznie przeznacza na leczenie i zakup lekarstw, należało podać jej wysokość oraz czy wnioskodawczyni posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało wskazać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, ew. naprawy). Zapytano wnioskodawczynię o akt administracyjny i tytuł na podstawie którego wnioskodawczyni została zobowiązana do zapłaty kwoty, którą ma potrącaną z emerytury, oraz czy wnioskodawczyni otrzymuje pomoc od organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Zwrócono się do wnioskodawczyni także o nadesłanie wyciągów z konta bankowego z trzech ostatnich miesięcy, jeśli wnioskodawczyni posiada konto bankowe oraz zaświadczenia o zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej (jeśli wnioskodawczyni taką prowadziła), gdyż w formularzu wnioskodawczyni oświadczyła, że "zamknęła gabinet lekarski". W dniu 31 grudnia 2012 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia wnioskodawczyni oraz wyciągi z konta bankowego. Z nadesłanych dodatkowych informacji wynika, że dochód uzyskiwany przez wnioskodawczynię z tytułu emerytury jest jej jedynym dochodem. Dodała, ze zarówno wiek jak i wiele przewlekłych chorób nie pozwala jej na podjęcie prac dodatkowych. Wnioskodawczyni oświadczyła, że wskutek braku dostępu do drogi publicznej domu w którym zamieszkuje zmuszona była wyrejestrować działalność gospodarczą, którą zarejestrowała ponownie w 2000 r. i zlikwidować gabinet [...]. Dodała, iż ze względu na brak dostępu do drogi publicznej dzieci zostały zmuszone do opuszczenia domu, w którym obecnie wnioskodawczyni zamieszkuje sama i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Oświadczyła, iż zmuszona została także do sprzedaży samochodu z uwagi na brak wyjazdu z garażu na ulicę. Wnioskodawczyni podała, że jest właścicielką 4/8 udziału nieruchomości przy ul. [...], na której znajduje się dom o powierzchni powyższej 300 m ² powierzchni użytkowej. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że z domu korzysta w sposób bardzo ograniczony (szambo) na które przeznacza część emerytury. Wskazał, że rentę przeznacza na utrzymanie. Dodała, że opiekę lekarska i leki zapewniaja jej dzieci. Podała, ze korzysta z karty kredytowej, a z pomocy ośrodka pomocy społecznej korzystał ostatnio w 2011 r. Wnioskodawczyni dołączyła wyciąg z konta bankowego za okres od 01.09.2012 r. do 30.09.2012 r. z którego wynika, iż wysokość obciążeń na koncie wynosiła w tym okresie 482,11 złotych, a saldo końcowe 402,12 złotych, za okres od 01.10.2012 r. do 31.10.2012 r. gdzie suma obciążeń to kwota w wysokości 911,80 złotych, a saldo końcowe to kwota w wysokości 38,21 złotych,za okres od 01.11.2012 r. do 30.11. 2012 r. gdzie suma obciążeń to kwota 153,50 złotych, a saldo końcowe 432,60 złotych, wyciąg z rachunku karty kredytowej za okres od 12.09.2012 r. do 11.10.2012 r. gdzie całkowite zadłużenie wnioskodawczyni wynosi 141,51 złotych, za okres od 12.10.2012 do 11.11.2012 r. gdzie zadłużenie z karty wynosi 201,65 złotych. Wnioskodawczyni dołączyła także decyzje w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2012 r. w wysokości 798,00 złotych, kserokopię płatności za telefon komórkowy w wysokości 59,90 złotych, faktury za gaz z terminem płatności 17.12.2012 r. na kwotę 263,64 złotych, kserokopię faktury płatności na rzecz MPWiK z terminem płatności 15.11.2012 r. na kwotę w wysokości 187,18 złotych, kserokopię blankietu płatności za energie elektryczną na kwotę 175,87 złotych z terminem płatności do dnia 10.12.2012 r. oraz na kwotę w wysokości 41,40 złotych. Dokonując analizy przedstawionych przez wnioskodawczynię dokumentów uznano, że wykazała ona, iż zachodzą przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stwierdzono, że wnioskodawczyni utrzymująca się samodzielnie jedynie z niewielkich dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury oraz z dodatku pielęgnacyjnego o łącznej wysokości 1.620,00 złotych miesięcznie nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 500,00 złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi, jak również ponieść kosztów związanych z ustanowieniem adwokata z wyboru.