VII SA/Wa 2447/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P.K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2014 r. przyznającego prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego i w pozostałym zakresie wniosek oddalającego odmawiającego przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów w sprawie ze skargi P.K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia I. przyznać P.K. prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, II. odmówić P.K. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 2447/13 wpłynął na formularzu PPF wniosek P.K. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego i zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku oraz z nadesłanych dodatkowych informacji, do których nadesłania wnioskodawca został zobowiązany, wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i trójką dzieci. Dzieci są w wieku szkolnym. Wnioskodawca utrzymuje się z własnych dochodów, tj. z wynajmu lokali w kamienicy za co uzyskuje dochód 3 060 zł. Żona wnioskodawcy uzyskała w listopadzie ubr. dochód 3 400 zł. Wnioskodawca posiada mieszkanie o pow. 62 m2, nieruchomość rolną o pow. 2,4 ha oraz kamienicę w [...]. Wydatki zostały wyszczególnione w piśmie z dnia 27 grudnia 2013 r. i są to: wydatki żony – ZUS 1000 zł., urząd skarbowy 300 zł., paliwo 300 zł., spłata kredytu 500 zł. oraz wydatki wnioskodawcy – urząd skarbowy 789 zł., KRUS 125 zł., urząd miasta 185 zł., PZU 51 zł. Ponadto wnioskodawca wskazał stałe opłaty – czynsz 100 zł., gaz 200 zł., prąd 200 zł., bilety do szkoły 150 zł., paliwo 200 zł., środki czystości 50 zł., odzież 100 zł., żywność 1500 zł., internet 85 zł., składki do szkoły 50 zł., leki 50 zł., lekcje gry na gitarze 120 zł. Do wniosku dołączył kopię dokumentów PIT. Wnioskodawca nie nadesłał natomiast kopii wyciągu z rachunku bankowego. Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2447/13 przyznano P.K. prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego i oddalono wniosek w pozostałym zakresie. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie P.K. wskazał, że "w sprawach VII SA/Wa 1894/13 oraz II OZ 1034/13 Sąd zwolnił go w całości, ponadto teraz jest okres zimowy, co wiąże się z dodatkowymi wydatkami, które trzeba ponieść, jak: zakup ubrań, lekarstw, bieżące naprawy samochodu niezbędnego do funkcjonowania, remont bieżący kamienicy, itp. Po uiszczeniu opłat stałych pozostaje ok. 200 zł. Bez pomocy rodziny nie byłoby nas stać na w miarę normalne funkcjonowanie. Jeśli coś zostanie to jest tyle zaległych wydatków i potrzeb, że nie ma mowy na odkładanie. Teraz dzięki pomocy rodziny syn może iść na studniówkę, gdyż koszt to 500 zł uczestnictwo i 300 zł garnitur, które trzeba dodać z czasem. Do tego spłata kredytu wzięta na remont kamienicy 500 zł miesięcznie itp. Wydatki powodują, że nie stać nas na opłacenie kosztu obu spraw (400 zł wpis i 200 złotych uzasadnienia wyroku oraz skargi do NSA, razem ok. 800 zł)". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie we wskazanym zakresie. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Dalej sąd wskaże, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, a także, że prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym zawarte są w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie całkowitym Sąd przyznaje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Konkludując wskazać trzeba, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). W niniejszej sprawie, biorąc pod uwagę sytuację majątkową P.K. uznać należy, iż uzasadnione jest przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienia zawodowego pełnomocnika. W gospodarstwie domowym wnioskodawcy pozostaje pięć osób, w tym trójka dzieci w wieku szkolnym. Dochód około 6 460 zł jaki uzyskuje strona w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie wynosi 1292 zł. W tym stanie rzeczy uznano, że strona nie jest w stanie samodzielnie opłacić zawodowego pełnomocnika. Jednakże uznano, że stronę z ww. dochodu stać jest na samodzielne opłacenie kosztów sądowych. Podkreślić zatem jeszcze raz należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. W ocenie Sądu wniosek skarżącego we wnioskowanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Na uwzględnienie w ocenie Sądu zasługuje jedynie wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika profesjonalnego. Z tych względów na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.