VII SA/Wa 2457/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), , Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka, Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska, Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej. skargę oddala VII SA/Wa 2457/10 UZASADNIENIE Minister Finansów decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., wydaną na podstawie art. 138 §1 k.p.a. po rozpatrzeniu wniesionego w terminie odwołania M. K. z dnia [...] sierpnia 2008 r. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] odmawiającej umorzenia należności w kwocie 10.000,00 zł z tytułu kary za nielegalne użytkowanie budynku mieszkalnego nałożonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L., z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] oraz odmawiającej umorzenia należności w kwocie 312, 00 zł z tytułu odsetek za zwłokę naliczanych jak dla należności podatkowych z tytułu nieuiszczenia przedmiotowej kary- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy ustalił że M. K. jest właścicielką nieruchomości położonej w L. przy ul [...] (działka nr [...] o powierzchni 875 m2) i [...] (działka nr [...] o powierzchni 609 m2) zabudowanej domem mieszkalnym 5-izbowym o powierzchni użytkowej 102 m2. Organ wskazał, iż działka o nr [...] jest również zabudowana domem mieszkalnym. Strona utrzymuje się z emerytury w wysokości 856,3 1 zł netto. Udokumentowała wydatki na opłaty stałe i lekarstwa w wysokości 243 zł miesięcznie oraz, wykazała że cierpi na osteoporozę kości oraz silne bóle kręgosłupa i stawów. Zdaniem organu odwoławczego sytuacja majątkowa i finansowa strony nie pozwala na umorzenie nałożonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. kary w wysokości 10.000,00 zł z tytułu nielegalnego użytkowania budynku mieszkalnego. Wskazano, iż art. 67a Ordynacji podatkowej pozwalający, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, na umorzenie na wniosek strony kary, oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że pozostawia on do uznania organu administracji publicznej istnienie lub nieistnienie w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających umorzenie nałożonej kary. Wyrokiem z dnia 27 maja 2009r. w sprawie sygn.akt VII SA/Wa 250/09 w wyniku rozpoznania skargi M. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2008r. zalecając organowi ponowne przeprowadzenie postępowania przy uwzględnieniu faktu, iż skarżąca w dniu 6 lipca 2007r. zbyła jedną z posiadanych nieruchomości, zaś uzyskaną ze sprzedaży kwotę darowała umową darowizny z dnia 9 lipca 2007r. swojemu synowi J. K.. Zdaniem Sądu okoliczności tej nie wziął pod uwagę zarówno organ I jak i II Instancji a może mieć ona wpływ na ustalenie statusu majątkowego skarżącej. Minister Finansów decyzją z dnia [...] lutego 2010r. działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a – uchylił decyzje Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2008r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I Instancji Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Finansów decyzją z dnia [...] października 2010r., po rozpatrzeniu odwołania M. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010r. Nr [...]. odmawiającej umorzenia części należności w kwocie 7.000,00 zł wraz z odsetkami od tej kwoty i odmowy rozłożenia na raty pozostałej części należności w kwocie 3.000,00 zł wraz z odsetkami z tytułu kary za nielegalne użytkowanie budynku mieszkalnego nałożonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L., z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...]- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, Iż w toku postępowania dowodowego ustalono, iż M. K. otrzymuje świadczenie emerytalne, które wynosi 1.245,37 zł brutto co po odliczeniu zaliczki na podatek oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne daje kwotę do wypłaty w wysokości 1.052,29 zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe, jednakże zamieszkuje wraz z córką R. M., z którą po połowie dzieli koszty utrzymania domu, stąd organ odwoławczy przy ustalaniu wysokości kosztów utrzymania domu obniżył o 50 % wysokość ponoszonych przez nią obciążeń. Strona za okres od 03 grudnia 2009 r. do 08 kwietnia 2010 r. poniosła wydatek związany z opłatami za dostawę energii elektrycznej w łącznej wysokości 389,60 zł. M. K. z tytułu opłat za wodę i ścieki za okres od 22 września 2009 r. do 22 grudnia 2009 r. poniosła wydatek w kwocie 111.28zł, zaś za wywóz odpadów w 2010 r. ponosi opłatę płatną kwartalnie w wysokości 40,22 zł . Ustalono, iż M. K. jest właścicielką budynku mieszkalnego o powierzchni 110.00 m2. oraz gruntu o powierzchni 609,00 m2 i z tego tytułu ustalony został podatek od nieruchomości za 2010 r. w kwocie 222 zł. Z akt sprawy wynika, iż M. K. wymaga stałego leczenia,które w miesiącach styczeń, luty oraz kwiecień wiązało się z koniecznością zakupu leków w łącznej kwocie 180,17 zł. Organ odwoławczy stwierdził, iż wykazane przez skarżącą wydatki wynoszą łącznie 749,27 zł. Kwota ta jest niższa od kwoty otrzymywanego przez Stronę świadczenia emerytalnego w wysokości 1.052,29 zł. Trzeba jednakże zauważyć, iż suma wydatków Strony obejmuje zobowiązania z terminami płatności za okresy dłuższe niż miesiąc bądź z terminami płatności rozłożonymi na kwartalne raty. Stąd stwierdzić należy, iż miesięczne wydatki M. K. kształtują się na poziomie niższym od sumy 749,27 zł. Sama skarżąca w piśmie z dnia 23 grudnia 2009 r. oświadczyła, iż jej miesięczne wydatki wynoszą ponad 400,00 zł miesięcznie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, zdaniem Ministra Finansów w przedmiotowej sprawie nie występują ustawowe przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, a organ I instancji poprawnie ocenił zebrany materiał dowodowy. Organ odwoławczy zgodził się z ze stanowiskiem organu I instancji, który prawidłowo uznał. iż udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych posiada charakter nadzwyczajny. W utrwalonym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że umorzenie jest instytucją prawną o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników od tego obowiązku — por. wyrok z dnia 9 stycznia 2001 r. NSA w Warszawie sygn. akt III SA 628/00, LEX nr 51263. Organ podkreślił, iż ulga w postaci umorzenia należności jest najszerzej zakrojoną formą pomocy Stronie, bowiem zakłada zrzeczenie się należnego prawem świadczenia. Jako że umorzenie należności jest wyjątkiem od zasady ponoszenia prawem przewidzianych świadczeń, to i przypadki zastosowania tej instytucji powinny mieć charakter zdarzeń nadzwyczajnych Umarzanie zaległości podatkowych uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu i które były niezależne od sposobu jego postępowania. W ocenie Ministra Finansów, w przedmiotowym postępowaniu okoliczności o tak wyjątkowym i nadzwyczajnym charakterze nie występują. Biorąc pod uwagę ogół występujących w sprawie okoliczności, w ocenie Ministra Finansów z uwagi na ważny interes podatnika, nie występują dostateczne i wystarczające podstawy do podjęcia decyzji o umorzeniu wymierzonej kary w wysokości 7.000,00 zł wraz z odsetkami od tej kwoty i rozłożenia na raty pozostałej kwoty należności w wysokości 3.000,00 zł wraz z odsetkami. Organ podkreślił, iż kolejnym ustawowym kryterium które należy rozważyć przy rozpatrywaniu wniosków o udzielenie ulgi w spłacie jest przesłanka interesu publicznego. Interes publiczny jest dyrektywą postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak np. sprawiedliwość, zaś ulga w postaci umorzenia należności, stanowi wyjątek od powszechnie obowiązującej zasady płacenia danin publicznych. Udzielenie Stronie ulgi w spłacie w postaci umorzenia kwoty 7.000,00 zł i rozłożenia na raty pozostałej kwoty 3.000,00 zł, w ocenie Ministra Finansów, świadczyłaby o potraktowaniu Strony w sposób preferencyjny w stosunku do podmiotów przestrzegających prawa. Skargę na powyższą decyzję wniosła M. K., domagając się jej uchylenia i zarzucając organowi błędne ustalenia faktyczne, które miały wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie, uznanie, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, podczas gdy zdaniem skarżącej, postępowanie dowodowe wykazało ważny interes strony przemawiający za umorzeniem należności, bowiem całe otrzymywane świadczenie emerytalne wydawane jest przez skarżącą na utrzymanie domu i artykuły pierwszej potrzeby. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, kontrolując postępowanie oraz akty administracyjne wydane przez organy administracji publicznej, uwzględnia skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli miały one istotny wpływ na wynik sprawy administracyjnej. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie podstawą prawną do rozpoznania wniosku o umorzenie opłaty legalizacyjnej jest art. 67a § 1 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Dlatego w tej sprawie ocenie Sądu administracyjnego podlega wyłącznie postępowanie w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej i zapadłe w tym postępowaniu decyzje. A zatem kontroli Sądu nie podlegają okoliczności, w jakich doszło do nałożenia opłaty legalizacyjnej. Zgodnie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Może także odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości wraz z odsetkami za zwlokę. Jak wynika z treści ww. przepisu decyzja w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że przepis prawa umożliwia organowi administracyjnemu dokonanie wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak treść rozstrzygnięcia decyzji zapadłej na podstawie uznania administracyjnego nie może być dowolna, ponieważ winna być poprzedzona dokładnym ustaleniem stanu faktycznego. W postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ administracyjny winien więc dokładnie wyjaśnić wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, tj. sytuację majątkową wnioskodawcy. Dopiero wówczas organ administracyjny może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny. A zatem o treści rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia opłaty legalizacyjnej nie decyduje wola organu. Wynik tego postępowania uzależniony jest bowiem od dokonania oceny określonych ww. przepisem kryteriów, tj. wystąpienia ważnego interesu strony lub interesu publicznego, opartych na sytuacji majątkowej. W związku z tym, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadła w ramach uznania administracyjnego, kontrola Sądu ograniczać się będzie wyłącznie do tego, czy organy administracyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, oraz czy tak ustalony stan faktyczny sprawy został poddany ocenie w oparciu o kryteria, o jakich mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Jak wynika z akt sprawy, w przedmiotowej sprawie analiza taka została przez organ przeprowadzona, a zaskarżona decyzja mająca charakter uznaniowy, podjęta została po przeanalizowaniu sytuacji zobowiązanej i jej możliwości płatniczych. Za trafne należy uznać stanowisko organu, że udokumentowana sytuacja finansowa M. K. nie pozwala przyjąć, że w przedmiotowej sprawie wystąpił ważny interes strony lub interes publiczny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych podatnik nie jest w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych; zaś za "interes publiczny" - taką sytuację, w której np. w przypadku spłaty zaległości podatkowych zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Bd 90/09, publ. LexPolonica nr 2058427 i http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 6 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Ke 582/07, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne nadzwyczajne zdarzenia losowe. W trakcie postępowania wyjaśniającego wnioskodawczyni nie wskazała na wystąpienie takich okoliczności. Przedstawione przez wnioskodawczynię rachunki nie świadczą, o tym, że przy prowadzeniu gospodarstwa domowego nastąpiły jakieś nadzwyczajne okoliczności, które mogłyby świadczyć o wystąpieniu ważnego interesu strony. Brak jest także dowodów kwestionujących ustalenia organów co do sytuacji majątkowej skarżącej. Należy przy tym podkreślić, iż analiza tej sytuacji, zwłaszcza w zakresie wydatków ponoszonych przez skarżącą została przeprowadzona rzetelnie , wręcz szczegółowo. Zgodzić się też należy ze stanowiskiem organu, że umorzenie należności publicznoprawnej jest instytucją nadzwyczajną, a jej zastosowanie może mieć miejsce jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które strona nie może mieć wpływu, i które są niezależne od sposobu jej postępowania. Skoro takie okoliczności nie zachodzą w przedmiotowej sprawie to rezygnacja z należnego prawem świadczenia ( w tym wypadku w znacznej części) byłaby zbytnim uprzywilejowaniem zainteresowanej. Ponadto wskazania wymaga, że w szeroko rozumianym interesie publicznym leży także by świadczenia publiczne były realizowane, a inwestorzy budowlani nie byli pochopnie zwalniani z obowiązku ich zapłaty, w sytuacji gdy kara została nałożona w wyniku niezgodnego z prawem działania samego inwestora. Mając na uwadze powyższą argumentację, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).