VII SA/Wa 2482/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy J. L. w sprawie ze skargi J. L. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić zmiany postanowienia Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 grudnia 2015 r. odmawiającego J. L. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek J. L. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek ten jest drugim wnioskiem J. L. złożonym w niniejszej sprawie. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z zoną. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy są dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (cykliniarstwo) i emerytury żony w łącznej wysokości około 5 920 zł. miesięcznie, w tym 4 000 zł. z działalności gospodarczej wnioskodawcy W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że jest osobą chorą, chorującą na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, chorobę jelit, niedowidzenie i niedosłuch. Z tego względu około 50-60% dochodów przeznacza na leczenie. Wskazał, że aktualnie posiada dwa domy o pow. 80 m2 i 295 m2. Posiada samochód VW Golf z 2008 r. i Mercedes Benz z 2005 r. Dodał, ze posiada około 20 zł oszczędności na koncie gospodarczym. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zatem zgodnie z treścią ww. przepisu wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznano pod kątem zmiany okoliczności, które były przedmiotem orzekania na wcześniejszym etapie sprawy. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie przepisu zawartego w art. 165 p.p.s.a. jest zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji materialno – bytowej wnioskodawcy. Te okoliczności bowiem są decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Chodzi więc o zmianę tych okoliczności, w oparciu o które wydano poprzednie orzeczenie, przy czym zmiana ta musi być na tyle istotna, aby uzasadniała modyfikację tego orzeczenia. Analizując wniosek skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał okoliczności przemawiających za zmianą postanowienia w przedmiocie udzielenia prawa pomocy w tym zakresie. Z przedstawionego wniosku wynika, ze sytuacja materialna strony się polepszyła – dysponuje większym dochodem (prawie 6 000 zł., wobec poprzednio wskazanej kwoty 4 000 zł.). Wnioskodawca nie podał żadnych innych nowych okoliczności, które miałyby wpływ na wysokość obecnie osiąganych dochodów lub deklarowanych wydatków, w stosunku do sytuacji materialno – bytowej nakreślonej przy wniosku złożonym poprzednio. W szczególności nie wykazał, aby przy deklarowanym dochodzie oraz wydatkach ponoszonych z tytułu prowadzenia dwuosobowego gospodarstwa domowego nie był w stanie ponieść kosztów postępowania. Przykładowo można wskazać, że dopiero utrata stałego źródła dochodu, bądź pojawienie się nowych stałych i zarazem koniecznych wydatków, mogłoby wpłynąć na zmianę sytuacji majątkowej strony w takim stopniu, że uzasadniło by to zmianę wcześniejszego postanowienia. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.