VII SA/Wa 2482/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy Z. L. w sprawie ze skargi Z. L. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić Z. L. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez Z. L. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawczyni są dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej męża wnioskodawczyni i emerytury wnioskodawczyni w łącznej wysokości około 5 940 zł. miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że jest osobą uzyskującą wyłącznie emeryturę, która obciążona jest spłatą kredytu (rata wynosi około 1 000 zł.). Wskazała, że aktualnie posiada dom o pow. 80 m2 i 295 m2, przy czym z formularza złożonego przez męża wnioskodawczyni wynika, że są to domy w F. na ul M. i w S. na ul. N. Ponosi wydatki na prąd, gaz, śmieci, telefon i leki. Nie wskazała innych danych majątkowych. Z danych zawartych w formularzu złożonym przez męża wnioskodawczyni wynika, że wraz z mężem posiadają samochód Peugeot Partner i Mercedes Vito. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawczyni wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Rozpoznając złożony przez Z. L. wniosek należy wskazać, że wnioskodawczyni nie wykazała, by jej sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim należy wskazać, że wnioskodawczyni wraz z mężem posiada stały dochód w wysokości 5 940 zł. Trudno również powiedzieć, że wnioskodawczyni jest osobą ubogą (a takim należy przyznawać prawo pomocy), w sytuacji posiadania dwóch nieruchomości, w tym jednej w kurorcie nadmorskim, posiadania dwóch samochodów. Wnioskodawczyni nie ma nikogo na utrzymaniu, a zobowiązanie kredytowe jest w wysokości około 1 000 zł., co przy łącznym dochodzie rodziny w wysokości 5 940 zł. pozwala stwierdzić, że nie stanowi nadmiernego obciążenia budżetu domowego. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, że stan majątkowy pozwala zaliczyć wnioskodawczyni do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. powołane wyżej postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14). W takiej sytuacji należy uznać, że skarżąca nie wskazała okoliczności, które mogłyby świadczyć o jej szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.