VII SA/Wa 2490/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Maria Tarnowska, Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. O. na pismo Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] października 2013 r. znak [...] w przedmiocie niestwierdzenia naruszenia praw pacjenta postanawia: I. skargę odrzucić, II. przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego R. S. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy). J. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pismo Rzecznika Praw Pacjenta z dnia[...]października 2013 r., w którym Rzecznik na podstawie art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Reczniku Praw Pacjenta ( Dz.U. z 2012 r. poz. 159 z późn. zm.), art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 2013 r., w którym nie stwierdził naruszenia praw pacjenta –J. O. do świadczeń zdrowotnych, prawa do informacji oraz prawa do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych przez [...] Centrum Onkologii Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w [...] – w okresie od 12 do 15 stycznia 2010 r . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem legalności. W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie miało rozstrzygnięcie, czy sprawa należy do kognicji sądów administracyjnych, a w konsekwencji czy skarga J. O. była dopuszczalna. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.( dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na: 1. decyzje administracyjne, 2. postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3. postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4. inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Z uregulowań powyższych wynika, że podstawowym przedmiotem zaskarżenia jest decyzja administracyjna, a także postanowienie. Natomiast art. 3 § 2 pkt 4 ww. ustawy dopuszcza również skargę na inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przy czym musi istnieć bezpośredni związek między aktem lub czynnością, a uprawnieniem lub obowiązkiem danego podmiotu określonym w przepisach prawnych. Oznacza to, że każdy akt lub czynność podejmowana przez organ administracji publicznej podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia było wyjaśnienie Rzecznika Praw Pacjenta skierowane do skarżącej o niestwierdzeniu naruszenia praw pacjenta. Bezsporne jest, iż Rzecznik Praw Pacjenta jest organem administracji publicznej ( art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta – tekst jedn. Dz.U z 2012 r. poz.159). Do postępowania wyjaśniającego dotyczącego naruszenia praw pacjenta prowadzonego przez Rzecznika stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego ( art. 54 ww. ustawy), a w przypadku stwierdzenia przez Rzecznika, że nie doszło do naruszenia praw pacjenta wnioskodawcy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie jego sprawy, przy czym stosuje się odpowiednio przepis art. 127 § 3 kpa ( art. 53 ust.3). Jednakże te unormowania nie przesądzają, że wydany akt czy też podjęta przez Rzecznika w tym zakresie czynność podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Nie każdy akt lub czynność podejmowana przez organ administracji publicznej przy odpowiednim zastosowaniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego podlega kognicji sądu administracyjnego. Musi on bowiem zawierać rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach danego podmiotu lub dotyczyć tych praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Prowadzone przez Rzecznika postępowanie ma na celu stwierdzenie czy doszło do naruszenia praw pacjenta i opinia, iż do takiego naruszenia nie doszło w żaden sposób nie odnosi się do ustawowo zagwarantowanych praw skarżącej jako pacjenta. Ani tych praw nie przyznaje czy konkretyzuje, ani ich nie pozbawia. Opinia ta nie wywołuje w tym zakresie żadnych skutków prawnych dla skarżącej. Stosownie do art. 4 ww. ustawy skarżąca posiada uprawnienie do uzyskania odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia w razie zawinionego naruszenia określonych praw pacjenta a uprawnienie to w żaden sposób nie jest uzależnione od stanowiska Rzecznika co do wystąpienia bądź niewystąpienia naruszeń praw pacjenta. Dodać należy, iż nawet w przypadku stwierdzenia przez Rzecznika naruszenia praw pacjenta jego wystąpienia, zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy, do organu organizacji lub instytucji, w których działalności stwierdził naruszenie praw pacjenta, czy też do organu nadzorczego nad tymi jednostkami, nie ma charakteru władczego rozstrzygnięcia decydującego o prawach i obowiązkach zindywidualizowanego podmiotu. Ustawa w zakresie prowadzonego w trybie przepisów art. 50-53 postępowania wyjaśniającego co do naruszenia praw pacjenta nie przewiduje w żadnym wypadku wydania stosownych aktów administracyjnych o charakterze władczym, w przeciwieństwie do prowadzonego przez Rzecznika postępowania w sprawach praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów uregulowanego w Rozdziale 13 ustawy. Zgodnie z przepisami tego rozdziału Rzecznik Praw Pacjenta wydaje postanowienie o wszczęciu postępowania w tych sprawach, a także określone decyzje, tak co kwestii proceduralnych jak i merytorycznych m.in. obligujących do określonych działań bądź zaniechań. W takiej sytuacji ustawodawca, odmiennie niż to ma miejsce w przypadku postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 50-53 ustawy, przewidział prawo do wniesienia skargi na decyzję Rzecznika do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy. Tak więc sam ustawodawca wprowadza dwa rozwiązania prawne, które mają służyć ochronie praw pacjenta, przy czym tylko jedno z nich przyznaje Rzecznikowi uprawnienie do władczego rozstrzygnięcia, ale nie o samych prawach, ale o ich właściwej realizacji. Skoro zatem przedmiotem zaskarżenia było pismo Rzecznika Praw Pacjenta skierowane do skarżącej, informujące ją jedynie o sposobie zakończenia postępowania wszczętego na jej wniosek w przedmiocie naruszenia praw pacjenta to skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na to pismo była niedopuszczalna. Pogląd taki zaprezentowano w najnowszych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. postanowienie z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1161/12- internetowa baza orzeczeń. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że instytucja Rzecznika Praw Pacjenta został ukształtowana na wzór Rzecznika Praw Obywatelskich, w przypadku którego ocena podejmowanych przez niego działań nie należy do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając skargę J O za niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w postanowieniu.