VII SA/Wa 2495/23
WyrokWSA w Warszawie2024-09-20
Skład orzekający: Artur Kuś, Tomasz Janeczko, Paweł Konicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o stwierdzeniu nieważności wcześniejszego postanowienia o wstrzymaniu budowy, wydane z powodu ponownego wszczęcia postępowania w sprawie legalizacji obiektu budowlanego, mimo że takie postępowanie już się toczyło i prowadziło do legalizacji, jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ponowne wszczęcie postępowania w sprawie legalizacji obiektu budowlanego, dla którego postępowanie to już się toczyło i prowadziło do jego legalizacji, stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym zasad prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania. Takie działanie organu, skutkujące możliwością wydania nakazu rozbiórki mimo wcześniejszych działań legalizacyjnych, jest niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawnym. Dlatego też postanowienie stwierdzające nieważność wcześniejszego postanowienia o wstrzymaniu budowy, jako wydane z rażącym naruszeniem prawa, jest prawidłowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie o stwierdzeniu nieważności wcześniejszego postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2021 r. o wstrzymaniu budowy budynku gospodarczego. Organ odwoławczy stwierdził nieważność postanowienia o wstrzymaniu budowy, ponieważ ustalono, że postępowanie w sprawie legalności tego samego obiektu budowlanego toczyło się już w latach 2001-2002 i prowadziło do jego legalizacji. Skarżący kwestionował zasadność ponownego wszczęcia postępowania i udział w nim innego uczestnika.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Artur Kuś, Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Janeczko, asesor WSA Paweł Konicki (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 20 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 września 2023 r. znak: DOR.7101.104.2023.ANE w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę
Przedmiotem skargi J. G. jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 7 września 2023 r. (znak: DOR.7101.104.2023.ANE), utrzymujące w mocy postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 28 lipca 2023 r. (znak: WOA.7718.12.2023.DM) w przedmiocie stwierdzenia nieważności.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy:
Postanowieniem z 19 lipca 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm. – zwanej dalej Prawem budowlanym) wstrzymał J. G. i W. G. budowę obiektu budowlanego oznaczonego numerem 6 zgodnie z załącznikiem do protokołu z 5 maja 2021 r., tj. budynku gospodarczego o kształcie nieregularnym i wymiarach zewnętrznych 10,54 m x 2,65 m x 3,10 m o powierzchni całkowitej ok. 30m2, związanego trwale z gruntem, wybudowanego w latach 1990-2000 na działce nr [...], obręb [...] miasta K. przy ul. [...] 36, bez wymaganego pozwolenia na budowę. W postanowieniu tym zawarto informację o możliwości złożenia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, wniosku o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
Postanowieniem z 28 lipca 2023 r. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 4, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 w związku z art. 126 K.p.a., po wszczęciu z urzędu postępowania, stwierdził nieważność ww. postanowienia z 19 lipca 2021 r.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. G.
Postanowieniem z 7 września 2023 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowalnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Jak wskazał organ odwoławczy, w wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w dniu [...] maja 2021 r. na działce nr [...] przy ul. [...] [...] w K., stanowiącej własność Gminy Miejskiej K., stwierdzono istnienie budynku (oznaczony numerem 6 na mapie stanowiącej załącznik nr 1 do protokołu) o wymiarach 10,54 m x 3,10 m oraz 0,7 m x 3,30 m (bryła budynku o kształcie nieregularnym). Budynek jest murowany, dwukondygnacyjny i użytkowany jest jako obiekt gospodarczy. Zgodnie z oświadczeniem J. G. został on wybudowany około 2000 r., natomiast zgodnie z oświadczeniem W. G. budynek powstał w latach 90 - tych. Inwestorzy nie przedłożyli dokumentów świadczących o legalności przedmiotowego budynku.
W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z [...] lipca 2021 r. wstrzymał na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego budowę przedmiotowego budynku, poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację budynku oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Wobec niezłożenia wniosku o legalizację, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z [...] października 2021 r. na podstawie art. 49e ust. 1 Prawa budowlanego nakazał J. G. i W. G. rozbiórkę obiektu budowlanego oznaczonego numerem 6 według załącznika do protokołu z 5 maja 2021 r.
W toku postępowania odwoławczego od powyższej decyzji z [...] października 2021 r. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego pozyskał od organu powiatowego akta sprawy prowadzonej pod znakiem: [...]. Na ich podstawie organ odwoławczy ustalił, że w latach 2001-2002 prowadzono postępowanie w sprawie obiektów budowlanych posadowionych na działce przy ul. [...] [...] w K. Jak wynika z protokołów z 13 listopada 2000 r. i 16 listopada 2000 r. przedmiotem kontroli organu były: budynek garażowy zlokalizowany na działce nr [...], budynek mieszkalno - gospodarczy na działce nr [...] (obecnie działka nr [...]), budynek mieszkalno - warsztatowy na działce nr [...] oraz kanał technologiczno - remontowy dla samochodów na działce nr [...].
Jak wynika z protokołu kontroli z 13 listopada 2000 r. oraz ze znajdującej się w aktach sprawy znak: [...] kopii mapy sytuacyjnej, na której naniesiono odręcznie usytuowanie obiektów budowlanych na działce nr [...] i [...] (obecnie działka nr [...]) budynek mieszkalno - gospodarczy na działce nr [...] jest tym samym obiektem budowlanym, co do którego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. 20 lat później, bo w 2021 r. wszczął postępowanie i wydał weryfikowane w niniejszym postępowaniu postanowienie z [...] lipca 2021 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Jak wynika z oświadczenia J. G. złożonego do protokołu z kontroli przeprowadzonej w dniu 13 listopada 2000 r. przedmiotowy budynek mieszkalno - gospodarczy został wybudowany bez pozwolenia na budowę w latach 1985 – 1986. Obiekt ten został początkowo zrealizowany jako budynek gospodarczy, a od roku 1998 funkcjonuje jako budynek mieszkalno - gospodarczy. Decyzją z 12 stycznia 2001 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał J. G. rozbiórkę ww. budynku gospodarczego o konstrukcji murowanej i wymiarach 3 m x 5,60 m i wysokości 2,95 - 5,00 m, ale rozstrzygnięcie to uchylił Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 22 czerwca 2001 r., a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Postanowieniem z [...] sierpnia 2001 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229) nakazał J. G. wykonanie i dostarczenie orzeczenia o stanie technicznym oraz inwentaryzacji budynku użytkowanego na cele gospodarczo - mieszkalne na działce nr [...] w K., a także dostarczenie inwentaryzacji powykonawczej "działki [...] + części działki [...] zajętej pod wybudowany obiekt". Dokumenty wymienione w tym postanowieniu zostały przedłożone przez inwestora. Ponadto 25 października 2001 r. J. G. złożył wniosek o pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalnego przy ul. 36 w Kołobrzegu. Decyzją z 6 listopada 2001 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kołobrzegi na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. nakazał Janowi Gierszowi wykonanie, w terminie do 10 czerwca 2002 r., robót budowlanych przy budynku gospodarczo – mieszkalnym na działce nr 319/18, wskazanych w opinii technicznej opracowanej przez Antoniego Lisa. 5 lipca 2022 r. Jan Giersz przedłożył organowi nadzoru budowlanego nową inwentaryzację budynku, która uwzględniała wykonanie robót budowlanych wskazanych w postanowieniu z 6 sierpnia 2001 r. Akta sprawy kończą się pismem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Kołobrzegu z 30 lipca 2002 r., przekazującym do Starostwa Powiatowego w Kołobrzegu ww. inwentaryzację powykonawczą budynku na działce nr 319/18 przy ul. Trzebiatowskiej 36 w Kołobrzegu "w celu podjęcia zawieszonego postanowieniem UA.17353-117/01 z dnia 06.08.01 r. postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego".
W ocenie organu odwoławczego, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, że organ nadzoru budowlanego prowadził już postępowanie w sprawie legalizacji budynku będącego obecnie przedmiotem postanowienia z 19 lipca 2021 r. Pomimo różnie określanej w dokumentacji funkcji – budynku (budynek mieszkalno - gospodarczy, budynek gospodarczy, budynek mieszkalny) oraz różnym jego wymiarowaniu w poszczególnych dokumentach, jest to ten sam obiekt budowlany, który z niewiadomych przyczyn stał się przedmiotem dwóch postępowań administracyjnych prowadzonych w ramach nadzoru budowlanego.
Tym samym w ocenie organu odwoławczego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, wydając postanowienie z 19 lipca 2021 r. wstrzymujące budowę budynku gospodarczego oznaczonego nr 6 wg załącznika do protokołu z kontroli z 5 maja 2021 r., w sposób rażący naruszył art. 77 § 1 i 80 K.p.a. oraz określoną w art. 7 i 8 K.p.a. zasadę prawdy obiektywnej i zasadę pogłębiania zaufania, co miało bezpośredni wpływ na prawidłowość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia i spowodowało, że postanowienie to zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 48 Prawa budowlanego, który nie mógł znaleźć zastosowania w sprawie. Stosownie zaś do art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, przy czym jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, stwierdzenie nieważności decyzji w przypadku rażącego naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.
Jak stwierdził Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w niniejszej sprawie, prawdopodobnie z uwagi na brak wiedzy o prowadzonym 20 lat wcześniej postępowaniu w sprawie budynku mieszkalno - gospodarczego usytuowanego na działce nr 319/18 przy ul. Trzebiatowskiej w Kołobrzegu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kołobrzegu wszczął nowe postępowanie w ramach nadzoru budowlanego, w toku którego wydał weryfikowane w niniejszym trybie postanowienie z 19 lipca 2021 r. o wstrzymaniu budowy ww. obiektu budowlanego. Tymczasem nie ma prawnych możliwości wielokrotnego rozstrzygania tej samej kwestii, tj. wydania dwóch decyzji w tej samej sprawie. Takie działanie organu byłoby podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Tożsamość sprawy będzie natomiast istniała gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Przy czym przez stan faktyczny sprawy należy rozumieć, stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę do rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Ewentualne ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy tożsamej (podmiotowo i przedmiotowo) z załatwioną wcześniej decyzją ostateczną, możliwe jest wyłącznie po wyeliminowaniu tej pierwszej w ustalonym przez prawo trybie. Zatem, dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji.
Jak uznał organ odwoławczy, pozostawienie w obrocie prawnym postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kołobrzegu z 19 lipca 2019 r. skutkowałoby tym, że każda decyzja merytoryczna kończąca to postępowanie, obarczona byłaby wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Aby temu zapobiec konieczne jest wyeliminowanie z obrotu prawnego ww. postanowienia, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa.
Weryfikowane postanowienie nie może ostać się w obrocie prawnym również z uwagi na to, że narusza ono w sposób rażący określoną w art. 8 K.p.a. zasadę pogłębiania zaufania.
W niniejszej sprawie wszczęte i prowadzone przez ten sam organ nadzoru budowlanego postępowanie w sprawie tego samego obiektu budowlanego stoi w oczywistej sprzeczności z zasadami demokratycznego państwa. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy strona w pierwszym postępowaniu została obciążona przez organ administracji określonymi obowiązkami, które wykonała, a w kolejnym postępowaniu stała się ponownie adresatem tym razem innych obowiązków, wskutek dokonanych przez organ odmiennych ustaleń faktycznych w sprawie. Nie ma przy tym znaczenia kwestia ewentualnego brakowania dokumentacji zgodnie z jednolitym rzeczowym wykazie akt. Jakkolwiek organ II instancji nie odmówił słuszności rozważaniom organu I instancji w kwestii szczególnego znaczenia ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości daty wybudowania obiektu budowlanego będącego przedmiotem takiego postępowania, jednakże w realiach niniejszej sprawy, kwestią nadrzędną przy ocenie zgodności z prawem postanowienia z 19 lipca 2021 r. winna być okoliczność wcześniejszego przeprowadzenia wobec przedmiotowego budynku postępowania administracyjnego w ramach nadzoru budowlanego zakończonego ostateczną decyzją z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.
Z uwagi na powyższe w ocenie organu odwoławczego, należało stwierdzić nieważność postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kołobrzegu z 19 lipca 2021 r. jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Skutki pozostawienia go w obrocie prawnym, należałoby uznać za niemożliwe z punktu widzenia wymagań praworządności.
Skargę na powyższe postanowienie złożył Jan Giersz, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uwzględnienie dowodu, jakim są inwentaryzacja powykonawcza budynku mieszkalno-gospodarczego, która została przekazana do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kołobrzegi w dniu 25 października 2001 r. Natomiast w dniu 30 lipca 2002 r. akta te zostały przesłane i doręczone do Starosty Powiatowego w Kołobrzegu w celu podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego i gospodarczego itd.
Jak podkreślił w uzasadnieniu skargi skarżący, dopuszczono do postępowania administracyjnego Wiesława Giersz jako stronę niezgodnie z zobowiązującymi przepisami. Wiesław Giersz nie przedstawił natomiast żadnego dowodu że jest właścicielem (współwłaścicielem) działki nr 319/18 o pow. 30 m2 oraz budynku mieszkalno-gospodarczego. Jest bezsporne, że ww. działka jest własnością Skarbu Państwa, którą skarżący dzierżawi od lat siedemdziesiątych. Dlatego też skarga wniesiona przez Wiesława Giersz jest bezprawnym doniesieniem, zaś organy nadzoru budowlanego nie dokonały żadnych czynności w sprawie ustalenia, czy Wiesław Giersz ma prawo własności działki nr 319/18 w Kołobrzegu.
Odpowiedź na skargę złożył Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, wnosząc o jej oddalenie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – zwanej dalej P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. w sytuacji, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega natomiast wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe, w ocenie Sądu rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stwierdzić trzeba, że podstawowe zagadnienie w niniejszej sprawie stanowiła ocena dopuszczalności ponownego wszczęcia postępowania w sprawie legalności obiektu budowlanego oznaczonego numerem 6 zgodnie z załącznikiem do protokołu z 5 maja 2021 r., tj. budynku gospodarczego o kształcie nieregularnym i wymiarach zewnętrznych 10,54 m x 2,65 m x 3,10 m, o powierzchni całkowitej ok. 30 m2. Jak ustalił bowiem Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w toku postępowania odwoławczego w sprawie nakazu rozbiórki tego obiektu budowlanego (decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kołobrzegu z 19 października 2021 r.), uprzednio toczyło się już postępowanie w sprawie legalności ww. budynku. Na co warto również zwrócić uwagę, informację tę powziął organ wojewódzki od samego skarżącego, który pismem (bez daty, data wpływu do WINB 7-07-2023) poinformował, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kołobrzegu "pod wpływem błędu, podjął się zamkniętej sprawy i wydał nakaz rozbiórki do budynku mieszkalno gospodarczego znajdującego w Kołobrzegu przy ulicy Trzebiatowskiej 36 na działce o numerze 319/18".
Z tych też przyczyn Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego pozyskał od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kołobrzegu akta sprawy prowadzonej pod znakiem: PINB/7141/6/2001. Z dokumentacji tej wynikało, że organ nadzoru budowlanego w latach 2001 – 2002 r. prowadził postępowanie w sprawie obiektów budowlanych zlokalizowanych przy ul. Trzebiatowskiej 36 w Kołobrzegu, wśród których znajdował się przedmiotowy obiekt nr 6. W toku postępowania wykonano inwentaryzację tego budynku, którymi wymiarami i usytuowaniem odpowiada budynkowi opisanemu w załączniku do protokołu z 5 maja 2021 r. Decyzją z 6 listopada 2001 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kołobrzegu nakazał skarżącemu wykonanie robót budowlanych wymienionych w opinii technicznej (ww. inwentaryzacji), o wykonaniu których skarżący zawiadomił organ pismem z 14 czerwca 2002 r. Następnie w toku postępowania została wykonana na zlecenie skarżącego inwentaryzacja powykonawcza budynku mieszkalnego, która przy piśmie z 30 lipca 2002 r. została przekazana przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kołobrzegu Staroście Powiatowemu w Kołobrzegu "w celu podjęcia zawieszonego postępowania UA.I.7353-117/01 z dnia 06.08.01r. postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego".
Wskazując na powyższe, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo w ocenie Sądu podzielił stanowisko organu I instancji o konieczności usunięcia z obrotu prawnego (stwierdzeniu nieważności) postanowienia z 19 lipca 2021 r. o wstrzymaniu budowy ze skutkiem wstecznym. Postanowienie to wydawane na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego jest pierwszą czynnością legalizacyjną wydawaną przez organ nadzoru budowlanego po ustaleniu, że obiekt budowalny został wykonany w warunkach tzw. samowoli budowlanej, a więc bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę lub bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Postępowanie to rozpoczyna proces legalizacyjny samowolnie wybudowanego obiektu, ale tylko w sytuacji gdy nie było jeszcze prowadzone postępowanie legalizacyjne. Zauważyć również należało w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy niezastosowanie się przez inwestora do ww. postanowienia i niezłożenie przez inwestora wniosku o legalizację skutkowało wydaniem wobec skarżącego nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego (oznaczonego numerem 6) w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kołobrzegu z 19 października 2021 r.
Wydanie ww. postanowienia pomimo zatem, że ponownie rozpoczęło prowadzone postępowanie legalizacyjne obiektu budowlanego wobec którego postępowanie to już przeprowadzono, to dodatkowo nałożyło na skarżącego obowiązek jego rozbiórki w sytuacji, gdy podjęte uprzednio czynności prowadziły do jego legalizacji. W takiej też sytuacji organ odwoławczy słusznie przyjął, modyfikując stanowisko organu I instancji, że wydanie tego postanowienia rażąco naruszyło zasady prowadzenia postępowania administracyjnego z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., zaś waga tego naruszenia oraz jego skutki są nieakceptowalne w demokratycznym państwie prawnym oraz przy ocenie skutków społeczno – gospodarczych. Wydanie tego postanowienia otworzyło bowiem drogę do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego z uwagi na brak wniosku o legalizację w sytuacji, gdy prowadzone uprzednio postępowanie prowadziło do legalizacji obiektu budowlanego. Ponadto, jak słusznie wskazał Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, gdyby przedmiotowe postanowienie pozostawiono w obrocie prawnym każda decyzja merytoryczna kończąca to postępowanie, obarczona byłaby wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Aby temu zapobiec konieczne jest wyeliminowanie z obrotu prawnego ww. postanowienia, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa.
Podkreślić należy, że w orzecznictwie dopuszczalna się przyjęcie, że w określonym przypadku doszło do rażącego naruszenia przepisów proceduralnych, aczkolwiek zasadniczo odnosi się to głównie do przepisów mających charakter zasad postępowania administracyjnego. Poza tym naruszenie przepisów procesowych musi być ewidentne i dotyczyć samej decyzji (postanowienia) a nie postępowania w którym akt ten został wydany (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 stycznia 2023 r. sygn. akt I OSK 3087/19; 23 maja 2023 r. sygn. akt I OSK 3358/19 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka też sytuacja w ocenie Sądu miała miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy z uwagi na ponowne wszczęcie postępowania legalizacyjnego bez żadnych prawnie uzasadnionych przyczyn. Zaznaczyć przy tym należy, że taka sytuacja w ocenie zarówno skarżącego jak i organu odwoławczego wynikała z braku posiadania stosownych informacji przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kołobrzegu o poprzednio toczącym się postępowaniu, co nie budziło również żadnych wątpliwości Sądu w tym zakresie.
Odnosząc się z kolei do argumentacji zawartej w samej skardze, stwierdzić należy, że kwestionowanie przez skarżącego udziału uczestnika postępowania Wiesława Giersza w kontrolowanym postępowaniu nieważnościowym pozostawało całkowicie nieuprawnione. Postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kołobrzegu z 19 lipca 2021 r. było adresowane zarówno do skarżącego Jana Giersza jak i Wiesława Giersza i z tych też przyczyn zostali oni uznani za strony postępowania administracyjnego przez organy orzekające w trybie nieważnościowym. Natomiast kwestia oceny, kto jest właścicielem działki nr 319/18 nie była przedmiotem niniejszej sprawy.
W tym stanie sprawy, zarzuty i argumentacja skargi okazały się być niezasadne.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił wniesioną skargę. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło