VII SA/Wa 250/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), , Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, , Protokolant sekr. sąd. Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi (...)(...) w (...) na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) grudnia 2013 r. znak (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków skargę oddala (...) Wojewódzki Konserwator Zabytków postanowieniem z dnia (...) lipca 2013 r., nr (...), na podstawie art. 89 pkt. 2, art. 91 ust. 4 pkt. 3 i 4, art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2003 r. nr 162, poz. 1568 ze zm.), art. 32 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 1960 r. nr 30, poz. 168 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku organizacji społecznej (...) z dnia (...) lipca 2013 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków "fasady i muru północnej ściany szczytowej (na odcinku: od linii ulicy do linii pionowej pomiędzy punktem kalenicy a poziomem gruntu)" budynku położonego w (...) przy ul. (...), dz. (...) (dz. ew. nr (...) obr. (...)). Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło (...) Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia (...) grudnia 2013 r., znak: (...), na podstawie art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia (...), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, iż podstawę prawną wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie, stanowił art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Następnie wskazał, iż zgodnie z art. 31 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. W ocenie organu odwoławczego wydanie postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania może mieć miejsce w przypadku stwierdzenia przez organ braku którejś z przesłanek wskazanych w ust. 1 art. 31 k.p.a., a w szczególności jeśli zgłoszone żądanie nie pozostaje w związku z celami statutowymi tej organizacji, bądź nie odpowiada interesowi społecznemu. Jedynie bowiem faktyczne i prawne powiązanie celów statutowych organizacji z meritum postępowania administracyjnego, którego domaga się ona wszczęcia, może powodować zastosowanie art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ wskazał, iż w niniejszej sprawie za bezsporny należy uznać fakt, że przesłanka pierwsza ww. przepisu została spełniona, bowiem zgodnie z § 2 pkt 1 statutu (...), celem stowarzyszenia jest ochrona zabytków, przede wszystkim znajdujących się na terenie miasta (...) i (...) (...). Stowarzyszenie realizuje swoje cele przez kierowanie wniosków i postulatów do właściwych terenowo władz i służb konserwatorskich oraz władz samorządowych i państwowych w sprawie ochrony dóbr kultury na terenie objętym działalnością Stowarzyszenia (§ 2 pkt 2 b). Jednocześnie stwierdził, że do spełnienia żądania opartego na art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., niezbędne jest, spełnienie także drugiej przesłanki w postaci interesu społecznego przemawiającego za wszczęciem postępowania z urzędu. Rozważenia zatem wymaga, czy wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisania do rejestru zabytków fasady i muru północnej ściany szczytowej (na odcinku: od linii ulicy do linii pionowej pomiędzy punktem kalenicy a poziomem gruntu) budynku położonego w (...) przy ul. (...), jest zgodne z interesem społecznym. Organ zaznaczył, iż wnioskująca organizacja jako przesłankę przemawiającą za wszczęciem ww. postępowania wskazuje fakt, iż przedmiotowy budynek należy do grupy trzech najstarszych budowli (...) będących pierwszymi murowanymi obiektami wzniesionymi na terenie tej dzielnicy. Stąd, zdaniem wnioskodawców, wynika szczególna, ponadprzeciętna wartość historyczna tego obiektu w skali ww. dzielnicy (...). Wniosek Stowarzyszenia został jednak ograniczony do dwóch elewacji budynku, możliwych do zachowania z punktu widzenia ich stanu technicznego, ze względu na destrukcję pozostałych jego części. Wskazano także, że wymienione we wniosku elewacje budynku przy ul. (...)są widoczne na zarówno na fotografii jak i rycinach, tym samym stanowiąc istotny składnik krajobrazu kulturowego tej dzielnicy. Dalej, organ odwoławczy podniósł, iż (...) Wojewódzki Konserwator Zabytków w uzasadnieniu postanowienia podkreślił, że wszczynając postępowanie w sprawie wpisu do rejestru zabytków z urzędu, musi działać w przekonaniu, iż jego przedmiot odpowiada definicji legalnej zabytku, określonej w art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w myśl którego, zabytek jest to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną artystyczną lub naukową. W ocenie organu pierwszej instancji, walor dawności nie przesądza o wyjątkowych walorach zabytkowych predestynującej do nałożenia ochrony prawnej. (...) Wojewódzki Konserwator Zabytków zauważył ponadto, że nie widzi możliwości zachowania autentyzmu zabytku, biorąc pod uwagę stan techniczny przedmiotowych elewacji. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że z powyższego wynika, że organ pierwszej instancji, dokonał oceny przedmiotowych elewacji pod kątem posiadanych wartości artystycznych, historycznych i naukowych, a zatem ustalenia czy "obiekt" ten może być uznany za zabytek w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Organ dodał przy tym, że organy ochrony zabytków są władne do dokonywania takiej oceny pod względem posiadanych wartości artystycznych, historycznych i naukowych. Jednocześnie, organ odwoławczy przyznał rację Stowarzyszeniu, że cześć argumentacji organu pierwszej instancji, zawartej w zaskarżonym postanowieniu, jest chybiona, odnosi się bowiem do innego przedmiotu ochrony - parterowego domu, wzniesionego ok. 1867 r. oraz budynku dawnej piekarni, powstałego w końcu XIX w. (oficyna południowa wraz z kominem), położonych w (...) przy ul. (...)- wnioskowanego przez Stowarzyszenie we wcześniejszym wniosku. Jednakże wskazał, iż uchybienie to może być sanowane przez organ odwoławczy. Organ podkreślił, że objęcie prawną ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków dotyczy obiektów o wysokich wartościach historycznych, naukowych i artystycznych, uzasadnionych bezspornymi okolicznościami, które przesądzają o znaczeniu jako świadectwa określonego etapu rozwoju architektury i budownictwa, czy których walory wyróżniają je ponad inne obiekty tego rodzaju lub ponad większość obiektów historycznych. Dodał, że wprawdzie zgodnie z art. 6 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zabytki podlegają ochronie bez względu na stan zachowania, jednakże stan ten musi być brany pod uwagę przy wpisywaniu obiektu do rejestru. Może bowiem się zdarzyć, że na skutek zniszczenia, budynki lub ich części, które posiadały wartości zabytkowe, zostały ich pozbawione, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie. Reasumując, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, iż brak jest interesu społecznego we wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wpisu do rejestru zabytków "fasady i muru północnej ściany szczytowej (na odcinku: od linii ulicy do linii pionowej pomiędzy punktem kalenicy a poziomem gruntu" budynku położonego w (...) przy ul. (...), dzielnica (...) (dz. nr (...), obr. (...))." Skargę na powyższe postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) grudnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło (...), wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciło naruszenie: 1) art. 6 i art. 7 k.p.a. w związku z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez pominięcie w toku postępowania faktu niedopuszczalnego, przekształcenia przez organ konserwatorski pierwszej instancji zapisu brzmienia art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a następnie, poprzez dokonanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia na podstawie kryteriów wyprowadzonych z przekształconego zapisu art. 3 pkt 1 ustawy, tj. z przekształconej legalnej definicji zabytku; 2) art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 6 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez brak rozpatrzenia dowodu przedstawionego organowi konserwatorskiemu pierwszej instancji, wskazującego na możliwość zachowania pod względem technicznym wskazanych we wniosku (...) fragmentów budowli przy ul. (...) w (...); 3) art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 6 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez stwierdzenie faktu związanego z kwestią stanu zachowania przedmiotowych fragmentów budynku przy ul. (...) w (...), mającego zasadnicze znaczenie dla rozpatrywanej sprawy, a który nie został udowodniony przez organ konserwatorski pierwszej instancji oraz przez organ odwoławczy; W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie wskazało, iż (...) Wojewódzki Konserwator Zabytków w postanowieniu nr (...) dokonał niedopuszczalnej w świetle prawa zmiany zapisu art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wprowadzając do legalnej definicji zabytku spójnik "i" zamiast "lub". W definicji, zabytkiem jest obiekt, posiadający wartość artystyczną, naukową lub historyczną. Każda z tych wartości ma znaczenie samoistne i każda z nich osobno - bez dwóch pozostałych - jest wartością wystarczającą, by dany obiekt uznać za zabytek. Zdaniem Stowarzyszenia wprowadzenie spójnika "i" oznacza, że obiekt musiałby spełniać trzy wyżej wymienione kryteria równocześnie, by zostać w świetle prawa uznany za zabytek. Skarżący zaznaczył, iż postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...)grudnia 2013 r. zawiera legalną definicję zabytku w brzmieniu zgodnym z art. 3 pkt 1 przywołanej wyżej Ustawy, ale w konkluzji uzasadnienia zawarta została interpretacja tej definicji zgodna z jej wersją przekształconą przez (...) Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Tym samym, organ odwoławczy oparł się na przekształconej już raz w postanowieniu nr (...) legalnej definicji zabytku, utrzymując w mocy to zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie skarżonego postanowienia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) grudnia 2013 r. oparte jest zatem - między innymi - na bezpodstawnie przekształconym zapisie legalnej definicji zabytku sugerującym, że dany obiekt musi spełniać jednocześnie trzy kryteria (posiadać jednocześnie trzy wymienione wartości) by zostać uznanym za obiekt zabytkowy. Ponadto, strona skarżąca podniosła, iż do wniosku z dnia (...) lipca 2013 r. załączona została "Opinia na temat możliwości zachowania elementów budynku przy ul. (...)w (...)", sporządzona w lutym 2013 r. przez mgr inż. (...)(...). Z opinii jednoznacznie wynika, że mury ścian zewnętrznych (frontowa i szczytowa) murowanego parterowego budynku przy ul. (...) w (...) nadają się do remontu w rozumieniu Prawa Budowlanego art. 3 pkt 8. Niezależnie od przywołanego art. 3 pkt 8 Prawa Budowlanego, autor opinii nie orzekł o konieczności całkowitej rekonstrukcji (tj. wzniesienia kopii) czy też rekonstrukcji pozostawiającej zaledwie nikły procent autentycznej substancji wskazanych przez wnioskodawcę fragmentów budynku przy ul. (...). Na stronie 3 przywołanej opinii, w punkcie 4., lit. c. stwierdzono: "stopień wbudowania nowych materiałów musi być jak najmniejszy". Stowarzyszenie zaznaczyło, że składając zażalenie na postanowienie z dnia (...) lipca 2013 r. wskazało organowi odwoławczemu, że organ konserwatorski pierwszej instancji dokonał manipulacji na przekazanym materiale dowodowym (tj. wymienionej wyżej opinii mgr inż. (...)(...)) w taki sposób, by wyrwane z kontekstu całości fragmenty mogły służyć uzasadnieniu tezy o niemożności zachowania autentyzmu wskazanych fragmentów obiektu przy ul. (...). Zarzuciło także, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w swoim rozstrzygnięciu nie tylko nie ustosunkował się do zarzutów Stowarzyszenia dotyczących kwestii przywołanej opinii, ale w ogóle przemilczał jej istnienie, choć opinia ta stanowić może dowód w rozumieniu art. 75 par. 1 k.p.a. Stowarzyszenie stwierdziło również, iż organ konserwatorski nie dysponował specjalistyczną ekspertyzą techniczną określającą, jaki procent oryginalnej substancji fragmentów murów obwodowych budynku przy ul. (...) będzie musiał ulec wymianie w toku ewentualnej rewaloryzacji. Wobec powyższego, w ocenie skarżącego, "założenie", że fragmenty te, w wyniku remontu utracą "autentyzm materii i struktury" w stopniu oznaczającym "utratę waloru dawności" (a w konsekwencji - utratę wartości historycznej) jest założeniem całkowicie dowolnym i pozbawionym podstaw, ponieważ nie zostało w żaden sposób udowodnione. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym było postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) grudnia 2013 r., utrzymujące w mocy postanowienie (...) Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia (...) lipca 2013 r., odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków "fasady i muru północnej ściany szczytowej (na odcinku: od linii ulicy do linii pionowej pomiędzy punktem kalenicy a poziomem gruntu)" budynku położonego w (...) przy ul. (...), dz(...) (dz. ew. nr (...) obr. (...)). Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 31 § 1 i § 2 k.p.a. Zgodnie z ww. przepisami organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny (§1). Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie (§2). Zauważyć należy, iż art. 31 § 1 k.p.a., ustanawia dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby żądanie wszczęcia postępowania pochodzące od organizacji społecznej w sprawie dotyczącej innej osoby zakończyło się wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania. Pierwszą przesłanką jest uzasadnienie żądania celami statutowymi tej organizacji. Drugą stanowi natomiast interes społeczny przemawiający za wszczęciem postępowania. Ponadto żądanie takie może zostać wniesione tylko w sprawie, w której organ administracyjny władny jest wszcząć postępowanie administracyjne z urzędu. W niniejszej sprawie, należy podzielić stanowisko organu konserwatorskiego, że przesłanka pierwsza ww. przepisu została niewątpliwie spełniona, bowiem zgodnie z § 2 pkt 1 statutu (...), celem stowarzyszenia jest ochrona zabytków, przede wszystkim znajdujących się na terenie miasta (...) i (...) (...). Stowarzyszenie realizuje swoje cele przez kierowanie wniosków i postulatów do właściwych terenowo władz i służb konserwatorskich oraz władz samorządowych i państwowych w sprawie ochrony dóbr kultury na terenie objętym działalnością Stowarzyszenia (§ 2 pkt 2 b). Natomiast, odnośnie drugiej ze wskazanych powyżej przesłanek, należy stwierdzić, że organ konserwatorski wnikliwie rozważył kwestię interesu społecznego dotyczącą wpisu obiektu do rejestru zabytków zasadnie uznając, iż przedmiotowy wniosek nie jest zgodny z interesem społecznym, bowiem przedmiot objęty wnioskiem nie odpowiada definicji legalnej zabytku określonej w art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Organ w tym zakresie oparł się na wniosku Stowarzyszenia oraz dokumentacji do niego dołączonej, w tym m.in. opinii "na temat możliwości zachowania elementów budynku przy ul. (...) w (...)", sporządzonej przez mgr inż. (...)(...) oraz dokumentacji fotograficznej. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, przez zabytek należy rozumieć nieruchomość iub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Zaznaczyć także należy, iż decyzja o wpisie do rejestru zabytków lub odmowa dokonania tego wpisu, ma charakter uznaniowy, a organy ochrony zabytków są władne do dokonywania oceny obiektu pod względem posiadanych przez niego wartości artystycznych, historycznych i naukowych (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2007 r., sygn. akt 119/07, Lex nr 347785). Właściwość do wpisania obiektu do rejestru zabytków posiada wyłącznie wojewódzki konserwator zabytków, który dysponując wykształconą w zakresie historii sztuki i architektury kadrą pracowników, jest w stanie obiektywnie ocenić, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, czy obiekt posiada walory zabytkowe, czy też nie. Na uwagę również zasługuje podkreślenie, na co wskazał Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, że wprawdzie zgodnie z art. 6 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zabytki podlegają ochronie bez względu na stan zachowania, jednakże stan ten musi być brany pod uwagę przy wpisywaniu obiektu do rejestru. Może bowiem się zdarzyć, że na skutek zniszczenia, budynki lub ich części, które posiadały wartości zabytkowe, zostały ich pozbawione. Sam walor dawności nie przesądza o walorach zabytkowych, a zatem o wpisaniu do rejestru zabytków. W rozpoznawanej sprawie, organ ochrony konserwatorskiej dokonał oceny przedmiotu postępowania przez pryzmat art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, mając jednocześnie na względzie stan techniczny obiektu. Analiza ta doprowadziła organ do konstatacji, iż nie jest możliwe zachowanie autentyzmu obiektu, biorąc pod uwagę stan techniczny przedmiotowych elewacji. To, że budynek jest w bardzo złym stanie technicznym wynika, też z opinii, przedłożonej przez Stowarzyszenie, sporządzonej przez mgr inż. (...)(...), choć mury ścian zewnętrznych (frontowa i szczytowa) nadają się do remontu w rozumieniu art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego. Również i do tej kwestii odniósł się organ I instancji, wskazując, iż zgodnie z definicją, remont polega na wykonywaniu w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym, oraz stwierdzając, że z tego względu, brak jest możliwości zachowania autentyzmu obiektu. Reasumując, w ocenie Sądu, organ konserwatorski wnikliwie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz wyjaśniły motywy, jakimi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy, nie naruszając przy tym granic swobodnej oceny dowodów oraz nie przekraczając granic uznania administracyjnego. W odniesieniu do zarzutów skargi, Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, iż organ konserwatorski dokonał przekształcenia legalnej definicji zabytku określonej w art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, sugerując, że dany obiekt musi spełniać jednocześnie trzy kryteria, by zostać uznanym za obiekt zabytkowy. Samo zastosowanie spójka "i" za tym nie przemawia, a ponadto nie wynika z uzasadnienia postanowienia, ażeby organ dokonał analizy przedmiotowego obiektu, pod kątem łącznego spełnienia wskazanych ww. przepisie wartości tj. artystycznej, naukowej, historycznej. Jeszcze raz należy pokreślić, że podstawą rozstrzygnięcia było uznanie braku zachowania wartości zabytkowych obiektu, z uwagi na jego degradację. Ponadto, zauważyć należy, iż fakt, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie odniósł się wprost do powołanej opinii, nie przesądza, iż nie została ona wzięta pod uwagę, stanowiła bowiem materiał dowodowy zgromadzony w sprawie (przedstawiony przez Stowarzyszenie). W odniesieniu zaś do argumentacji zawartej w skardze, iż na stronie 3 opinii, w punkcie 4 lit. c) stwierdzono, że "stopień wbudowania nowych materiałów musi być jak najmniejszy", oraz zarzutu, iż Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przesądził, że fragmenty budynku przy ul. (...) już "zostały pozbawione wartości zabytkowej na skutek zniszczenia", bez dysponowania specjalistyczną ekspertyzą techniczną określającej, jaki procent oryginalnej substancji fragmentów murów będzie musiał ulec wymianie w toku ewentualnej rewaloryzacji, podnieść należy, co wyżej zaznaczono, że konserwator zabytków, dysponuje wykształconą w zakresie historii sztuki i architektury kadrą pracowników i jest w stanie obiektywnie ocenić, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, czy obiekt posiada walory zabytkowe, a także czy możliwe jest i konieczne ze względu na stan zachowania obiektu jego objęcie ochroną konserwatorską. Zaznaczyć również należy, że samo określenie w opinii, iż "stopień wbudowania nowych materiałów musi być jak najmniejszy", nie przemawia za uznaniem, iż obiekt wymaga małej ingerencji w substancję zabytku, albowiem odnosi się to do zachowania jak największej wartości obiektu (artystycznej, naukowej bądź historycznej), tym bardziej, że przedmiotowa opinia wskazuje, że szczegółowy zakres napraw będzie możliwy dopiero po wykonaniu ekspertyzy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako nieuzasadnioną oddalił.