VII SA/Wa 2502/12

Maciej Majewski referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy O. Sp. z o.o. w W. w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia i nałożenia obowiązku wypłaty odszkodowania postanawia: odmówić O. Sp. z o.o. w W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął razem ze skargą na formularzu PPF wniosek O. Sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy. Wniosek został złożony w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż O. Sp. z o.o. w W. prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w zakresie transportu lotniczego i pasażerskiego. W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że złożyła w dniu 31 sierpnia 2012 r. wniosek o ogłoszenie upadłości w związku z trudną sytuacją finansową oraz zaprzestaniem działalności gospodarczej. Wniosek ten został oddalony przez sąd z uwagi na brak środków umożliwiających zaspokojenie kosztów postępowania. Dalej podniesiono, że z uwagi na powyższą okoliczność spółka nie posiada środków, które mogła by przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku dla wierzycieli, a w szczególności dla pracowników. Wysokość kapitału zakładowego majątku lub środków finansowych to 14 400 000 zł., Wartość środków trwałych wnioskodawcy to 851 961,88 zł. Za ostatni rok spółka poniosła stratę w wysokości 29 850 129,76 zł. Na rachunkach i kontach bankowych spółka posiada: 38 747,12 zł i 20,84 USD w [...] Banku [...] oraz 7 523,39 zł., 24,57 zł., EUR, 272,37 USD w [...] Banku [...]. W kasie spółki pozostaje 72 915 zł., 315,84 EUR, 3392,02 USD. Do wniosku strona skarżąca dołączyła kserokopie postanowienia Sądu rejonowego [...] o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz kserokopię bilansu spółki za 2012 r. W sprawie zważono, co następuje. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym (pkt 1) może być przyznane, w sytuacji gdy wykaże ona, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym (pkt 2) - gdy wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba (prawna, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do otrzymania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Zatem na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Dodać należy, że instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób i instytucji, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić w całości lub w części kosztów sądowych. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób i instytucji toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność ta wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – również sądowych. Również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu np. z 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienia od ich uiszczenia stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Kluczową rolę dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Spółka jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą nastawioną na zysk i mając zapewnioną w ustawie możliwość uzyskiwania środków finansowych na pokrycie wydatków związanych z działalnością nie może przerzucać całości kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego na rzecz Skarbu Państwa. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której działalność spółki byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że spółka prowadzi działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Ze złożonego wniosku wynika, że O. Sp. z o.o. w W. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu lotniczego i pasażerskiego. Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 14 400 000,00 zł. Według bilansu za ostatni rok firma poniosła stratę w wysokości -29 850 129,76 zł, wartość środków trwałych firmy wynosi 851 961,88 zł. Na rachunkach bankowych i w kasie spółka posiada środki w łącznej wysokości 119 185,51 zł., 3 685,23 USD oraz 340,41 EUR. Wskazać należy, że koszty sądowe w niniejszej sprawie na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego ograniczają się do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Należy zatem stwierdzić, iż fakt posiadania przez spółkę na rachunkach bankowych i w kasie środków pieniężnych w wysokości 119 185,51 zł. 3 685,23 USD oraz 340,41 EUR tj. w kwocie wielokrotnie przekraczającej koszty sądowe w sprawie niniejszej, uniemożliwia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, nawet pomimo innych istniejących zobowiązań publiczno - prawnych. Ponadto jak wynika z treści złożonego wniosku aktualna wysokość środków trwałych spółki wynosi 851 961,88 zł. Ponoszenie przez spółkę prawa handlowego straty nie wyklucza obowiązku partycypowania spółki w kosztach postępowania sądowego. Koszty te jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącą spółkę, przy czym w omawianym stanie faktycznym bez znaczenia pozostaje okoliczność, że O. Sp. z o.o. w W. w poprzednim roku poniosła stratę. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2008 r. (sygn. akt I FZ 260/08) wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (LEX nr 479125). Ponadto w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2008 r. w sprawie II FZ 193/08 NSA wskazał, iż rozmiar i warunki działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną, ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych, muszą być uwzględniane przy badaniu całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy (LEX nr 493771). W związku z tym należy stwierdzić, iż O. Sp. z o.o. w W. nie udowodniła, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.