VII SA/Wa 2508/17

Starszy referendarz sądowy – Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 stycznia 2018r. po rozpoznaniu wniosku I. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi I. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2017r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: odmówić I. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 5 grudnia 2017r. (data stempla biura podawczego) wpłynął wniosek I. K. o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Uzyskuje z żoną dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 2400 złotych miesięcznie. Wnioskodawca posiada nieruchomości rolne o pow. 21,60 ha. Oświadczył, że nie posiada żadnych akcji, udziałów i obligacji, ani żadnych kosztowności i oszczędności. Dochód miesięczny w całości z żoną przeznacza na opłaty świadczeń za telefon, podatki, środki czystości, odzież, utrzymanie domu, remonty, wyżywienie, zakup lekarstw. Podał, że posiada dom o pow. 140m², na posiadanym gruncie prowadzi uprawy polowe (ziemniaki). Skarżący wskazał, również, że posiada ciągnik [...] i [...], samochód dostawczy [...] oraz samochód osobowy [...]. W tym stanie faktycznym zważono co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017., poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić należy, że przez uszczerbek o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w taki sposób, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Dokonując analizy sytuacji finansowej wnioskodawcy przedstawionej we wniosku PPF uznano, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Z informacji przestawionych w formularzu nie wynika, aby wnioskodawca znajdował się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej. Wskazać należy, że wnioskodawca wraz z żoną prowadzą gospodarstwo rolne z którego się utrzymują. Miesięcznie z gospodarstwa rolnego uzyskują dochód w wysokości 2400 złotych. Posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej o pow. 21, 60 ha oraz dom o pow. 140 m². W skład jego majątku wchodzą również dwa ciągniki [...] i [...] oraz dwa samochody [...] i [...]. Jak wynika z wniosku wnioskodawca z żoną ponosi wydatki z bieżącym utrzymaniem oraz utrzymaniem samochodów, domu i gospodarstwa rolnego. Nie wykazał żadnych zaległości w bieżących opłatach. Przedstawione przez skarżącego okoliczności świadczą o tym, iż jego sytuacja finansowa nie jest na tyle trudna aby uniemożliwiała poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Podkreślić jednocześnie należy, iż przy rozważaniu możliwości przyznania stronie prawa pomocy należy zawsze brać pod uwagę wysokość wymagalnych kosztów sądowych. Zauważyć wobec tego należy, że na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem do poniesienia jest wpis od skargi w wysokości 100 zł tj. w najmniejszej wysokości, jaką przewidziano w art. 233 p.p.s.a oraz w wydanym na podstawie tego przepisu rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193). Wysokość innych kosztów, które mogą (lecz nie muszą) pojawić się na dalszym etapie postępowania również wynosiłaby 100 zł, a ponadto koszty te byłyby rozłożone w czasie. Dokonując zatem zestawienia pomiędzy wysokością kosztów sądowych w sprawie, a przedstawioną sytuacją majątkową skarżącego uznano, że jest on w stanie wygospodarować kwotę 100,00 złotych na uiszczenie wpisu od wniesionej skargi. Wygospodarowanie takiej kwoty nie będzie stanowiło dla skarżącego wydatku zagrażającego zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Dodania przy tym wymaga, że zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni natomiast poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ponadto wskazać należy, iż wnioskodawca pomimo pouczenia w piśmie z dnia 17 listopada 2017r., iż wniosek powinien zawierać dokładne dane, nie podał wysokości otrzymywanych dopłat. Zauważyć również należy, iż wnioskodawca we wniosku ogólnikowo bez wyszczególnienia kwot podał jedynie, że dochód w całości przeznacza na opłaty i bieżące utrzymanie. W formularzu nie wskazał jednak konkretnie kwot jakie ponosi z tytułu wydatków związanych z utrzymaniem domu tj. opłatę za gaz, energię, gaz, wodę, telefon, podatki, jak i wydatki bieżącym utrzymaniem (zakup żywności, odzieży, leki, itp.), utrzymaniem samochodów, ciągników oraz kosztów związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Powyższe pozwoliłoby ustalić jakimi środkami finansowymi rzeczywiście dysponuje. Okoliczność ta potęguje stanowisko, że nie wykazał swojego prawa do pomocy sądowej. To na wnioskodawcy bowiem ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Jednocześnie na podstawie danych wskazanych we wniosku uznano, że wnioskodawca jest w stanie ponieść wymagane na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w wysokości 100 zł oraz ewentualnie inne w takiej samej wysokości bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i małżonki. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono, jak w sentencji postanowienia.