VII SA/Wa 2528/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Siwek, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Monika Kramek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2019 r. sprawy ze skargi J U i A U na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB") postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku J i A U (dalej jako: "skarżący") z dnia 18 kwietnia 2018 r. doprecyzowanego pismem z dnia 25 maja 2018 r., o wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej legalności wybudowania i użytkowania linii wysokiego napięcia przechodzących przez nieruchomość położoną przy ul. [...] w [...] , zakończonego ostateczną decyzją WINB z dnia [...] września 2008 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] udzielającą dla [...] pozwolenia na użytkowanie linii energetycznej 110kV [...] , kat. obiektu XXVI - odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej własną decyzją z dnia [...] września 2008 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że podstawę żądania skarżących stanowił art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. Wskazali oni dzień 15 kwietnia 2018 r., jako datę w której dowiedzieli się o nowych okolicznościach faktycznych (dowodach) stanowiących podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, w tym bowiem dniu E M przekazała im kserokopię dokumentów tj. strony 4, 5, 6, 7 i 8 z ekspertyzy technicznej linii 110kV [...]sporządzonej przez [...] S.A. z marca 2008 r., jak i plan sytuacyjny trasy linii 110kV - egz. Nr 81. Wskazał, że postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów. W przypadku złożenia wniosku o wznowienie postępowania w pierwszej kolejności przeprowadzić należy postępowanie wstępne - wyjaśniające, w trakcie którego bada się jedynie, czy wniosek pochodzi od strony postępowania, czy dotyczy decyzji ostatecznej, czy jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia enumeratywnie wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. (oraz art. 145 a i 145b tej ustawy) a także, czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Dalej organ wyjaśnił, że skarżący posiadają przymiot strony bowiem przy piśmie z dnia 25 maja 2018 r. złożyli odpisy z ksiąg wieczystych, z których wynika, że są właścicielami działek położonych w [...] przy ul. [...]oraz przy ul. [...] , przez które przebiega sporna linia energetyczna. Tym niemniej nie dochowali terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. bowiem o decyzji WINB z dnia [...] września 2008 r. wiedzieli już w roku 2017 r., na co wskazuje fakt, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu wniosku skarżących z dnia 25 maja 2017 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 2008 r. (postanowieniem GINB z dnia [...] lipca 2017r. znak: [...]). Z powyższego organ wywiódł, że wiedzę o wydanej przez WINB decyzji z dnia [...] września 2008 r. skarżący posiadali co najmniej od 2017 r. W ocenie WINB nie ziściła się również żadna z wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-3 i pkt 5-8 k.p.a. przesłanek uzasadniających wznowienie z urzędu postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] września 2008 r. Natomiast wskazywana przez skarżących ekspertyza techniczna linii 110kV [...] sporządzona przez [...]S.A. z marca 2008 r., jak i plan sytuacyjny trasy linii 110kV - egz. Nr 81 znajdują się w dokumentacji zgromadzonej przez organ I instancji w przedmiotowej sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "GINB") postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. znak: [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, podzielając ustalenia poczynione przez ten organ. GINB wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że skarżący pismem z dnia 25 maja 2017 r., doprecyzowanym pismem z dnia 11 lipca 2017 r, wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] września 2008 r. nr [...] , tj. decyzji, w stosunku do której postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r., organ wojewódzki odmówił wznowienia postępowania. Oznacza to, że skarżący posiadali wiedzę o decyzji WINB z dnia [...] września 2008 r., co najmniej od 25 maja 2017 r. Zatem wniosek o wznowienie postępowania złożyli po upływie jednego miesiąca od dowiedzenia się o decyzji, co za tym idzie nie dochowali terminu na złożenie podania o wznowienie postępowania. GINB stwierdził również, że powoływana przez skarżących ekspertyza techniczna linii 110 kV [...] sporządzona przez [...] SA z marca 2008 r., którą otrzymali od E M, jak i plan sytuacyjny linii 110 kV - egz. nr 81, nie są nowymi dowodami w sprawie, gdyż dokumenty te wymienione były w ww. decyzji PINB dla Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., udzielającej [...]pozwolenia na użytkowanie linii energetycznej 110 kV [...]i stanowiły podstawę wydania tego rozstrzygnięcia. Odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego GINB wyjaśnił, że wznowienie postępowania na podstawie okoliczności faktycznych znanych organowi w dniu wydania decyzji jest rażącym naruszeniem prawa. Na marginesie GINB dodał, że wyrokiem z dnia 10 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 896/08, WSA w Łodzi oddalił skargę E M i S M na decyzję [...] WINB z dnia [...] września 2008 r., utrzymującą w mocy decyzję PINB z dnia [...] czerwca 2008 r., udzielającą [...] pozwolenia na użytkowanie ww. linii energetycznej. Skargę na postanowienie GINB wnieśli J i A U,. Domagając się jego uchylenia zarzucili obrazę art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz art. 145 § 1, § 4, § 5 i § 6 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnili, że podstawą wznowienia postępowania jest wiedza jaką uzyskali dopiero po zapoznaniu się z ekspertyzą stanu technicznego wykonaną przez [...] SA strona od 4 do 8, którą przekazała im E M 15 kwietnia 2018 r. Wskazali, że mieli wiedzę, że postępowanie takie trwało i zakończyło się w 2008 r. Nie mieli jednak jakiejkolwiek wiedzy, że budowa linii 110 kV miała przebieg dwuetapowy. Wiedza skarżących dotyczyła tylko etapu I budowy do słupa nr [...] zlokalizowanego obok internatu szkolnego przy ul. [...] w [...] ., gdzie nigdy nie istniało jakiekolwiek pole energetyczne dla stacji 110 kV. Linia ta kończyła się na słupie nr [...] i nie była eksploatowana. Dopiero wybudowanie w 1993 r. dwóch następnych słupów i stanowisk wsporczych przy stacji 110/15 kV [...]poprzez wstawienie nowego słupa serii B2 typu M9+5 nr 23 i bramki Iiniowej na terenie stacji zakończyło budowę tej linii i był to II etap jej budowy. Skarżący zarzucili, że organ prowadzący postępowanie w 2008 r. bez badania kwestii II etapu budowy linii przyjął, że została ona wykonana w 1981 r. podczas gdy w ocenie skarżących nie była ona wówczas eksploatowana. Skarżący wyjaśnili, że istotą wszczęcia przez nich postępowania było wykazanie faktycznej daty rozpoczęcia eksploatacji linii energetycznej, gdyż przyjmowanie daty rozpoczęcia inwestycji zamiast daty jej zakończenia i rozpoczęcia eksploatacji powoduje, że setki obywateli, właścicieli nieruchomości przez które przebiega ta linia, pozbawionych jest wynagrodzenia z tytułu odpłatnej służebności przesyłu tylko dlatego, że właściciel linii podał datę jej budowy bliską okresu zasiedzenia, a organy nadzorcze w swoich postępowaniach nie zweryfikowały zgodnie z prawem materialnym kiedy faktycznie została rozpoczęta eksploatacja tej linii, wybudowanej jako samowola budowlana. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Instytucja wznowienia postępowania uregulowana przepisami k.p.a. (art. 145-153) należy do nadzwyczajnych trybów postępowania, który to tryb stwarza prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością. Kodeks postępowania administracyjnego wymienia przesłanki wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Wszczęcie postępowania wznowieniowego nie jest więc możliwe z innych przyczyn, chyba że przepisy szczególne przewidują w konkretnych przypadkach taką możliwość. Jednymi z przesłanek uzasadniającymi wznowienie postępowania administracyjnego jest bark udziału strony w postępowaniu bez jej winy (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) oraz wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Z akt sprawy wynika, że skarżący wskazali na te właśnie przesłanki wznowienia postępowania. Złożenie przez stronę podania o wznowienie wszczyna postępowanie wstępne, które kończy się postanowieniem o wznowieniu postępowania lub postanowieniem o odmowie wznowienia postępowania. We wstępnej fazie postępowania organ bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie oparty został o ustawową przesłankę wznowienia oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. W przypadku ujawnienia w postępowaniu wstępnym, że wniosek o wznowienie nie został złożony w terminie z art. 148 k.p.a. organ jest zobowiązany do wydania postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania. Niewątpliwie więc jedną z przeszkód nie pozwalających na wznowienie, na żądanie strony, postępowania administracyjnego jest niedochowanie przez nią terminu zgłoszenia tego żądania. Organ administracji obowiązany jest z urzędu zbadać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, mimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnej. Należy przypomnieć, że powodem odmowy wznowienia postępowania co do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. według organów obu instancji było niezachowanie przez skarżących terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Zdaniem Sądu, stanowisko organu odnoszące się do niezachowania przez skarżących terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a., jest prawidłowe. Stosownie bowiem do treści art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W sprawie nie budzi wątpliwości i nie kwestionują tego sami skarżący, że o decyzji WINB z dnia [...] września 2008 r. którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. o udzieleniu dla [...] pozwolenia na użytkowanie linii energetycznej 110kV [...] wiedzieli oni co najmniej od 25 maja 2017 r. bowiem w tym dniu wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...]września 2008 r., a postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Występując zatem wnioskiem z dnia 18 kwietnia 2018 r. o wznowienie postępowania z powołaniem się na przesłankę niebrania udziału w postępowaniu bez własnej winy, skarżący w sposób oczywisty uchybili miesięcznemu terminowi, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Do wznowienia postępowania może zatem dojść, jeżeli spełnione zostaną łącznie cztery warunki: po pierwsze - okoliczności faktyczne lub dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, po drugie - są one istotne, po trzecie - zostały one ujawnione po wydaniu decyzji i po czwarte - te "nowe okoliczności faktyczne" i "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję (por.m.in. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 1997 r., sygn. akt III SA 77/97, LEX nr 32672). Należy podzielić stanowisko organów orzekających w sprawie, że ekspertyza techniczna linii 110kV [...] sporządzona przez [...] S.A. w marcu 2008 r., którą skarżący uznają za nową okoliczność w sprawie (nowy dowód) podobnie jak i plan sytuacyjny trasy linii 110kV - egz. Nr 81nie mogła być uznana za takowy, bowiem jak wynika z akt wydając decyzję organ miał wiedzę o ich istnieniu, oba te dokumenty wymienione były w decyzji PINB z dnia [...] czerwca 2008 r., udzielającej [...] pozwolenia na użytkowanie linii energetycznej 110 kV [...] i stanowiły podstawę wydania tego rozstrzygnięcia, czemu skarżący nie zaprzeczają. Z decyzji tej wynika, że inwestor wykonując obowiązek nałożony postanowieniem PINB z dnia [...] listopada 2007 r. przedłożył w dniu 3 kwietnia 2008 r. ekspertyzę techniczną wraz oceną oddziaływania na środowisko tej linii, a następnie wystąpił z wnioskiem o wydanie pozwolenia na użytkowanie linii 110 kV [...]. To, że skarżący dowiedzieli się o ekspertyzie dopiero w dniu 18 kwietnia 2018 r. pozostaje w sprawie bez znaczenia, bowiem spełnienie przewidzianego w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. warunku ujawnienia nowych okoliczności i dowodów należy odnieść do organu, a nie strony (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia z dnia 5 marca 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 661/13). Oznacza to, że organ nimi nie dysponował i nie były one mu znane. Nowe okoliczności przedstawiają zatem taki stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był mu znany z niezależnych od niego przyczyn, mających wpływ na status prawny strony, tj. zakres jej praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła. W ocenie Sądu zgodna z prawem była zatem dokonana przez organy ocena, że powoływany przez skarżących dowód i okoliczność (ekspertyza techniczna) tych wymogów nie spełnia, nie mogła zatem stanowić podstawy do wznowienia postępowania zakończonego decyzją. W doktrynie podkreśla się, że okoliczność faktyczna wynikająca z akt sprawy, jak też dowód w nich zawarty, nie mają waloru "nowej okoliczności faktycznej" i "nowego dowodu" w sprawie (por.m.in. B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z 26 kwietnia 2000 r., III SA 1454/99, OSP 2001, Nr 2, poz. 21). Skoro zatem wydając decyzję organ znał treść ekspertyzy i powołał się na nią w uzasadnieniu decyzji, spełniając wymóg z art. 107 § 3 k.p.a., to nie można uznać, że stanowi ona nowy dowód, istotny a nieznany organowi, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2017 r., sygn. akt II GSK 1418/17 – Lex nr 2404514). Podnieść również należy, że wznowienie postępowania na podstawie okoliczności faktycznych, znanych organowi w dniu wydania decyzji, jest rażącym naruszeniem prawa (wyrok NSA z 9 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 737/97, LEX nr 33391). Tak też okoliczność faktyczna wynikająca z akt sprawy, jak też dowód w nich zawarty nie mają waloru "nowej okoliczności faktycznej" i "nowego dowodu" w sprawie (B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z 26 kwietnia 2000 r., III SA 1454/99, OSP 2001, Nr 2, poz. 21). W związku z powyższym należy uznać, że w toku postępowania skarżący nie przedstawili żadnego nowego dowodu, który podważałby ustalenia faktyczne, jakie legły u podstaw wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Tym samym po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdza, że postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Podkreślenia wymaga ponadto, że kontroli Sądu podlegały w niniejszej sprawie jedynie rozstrzygnięcia odmawiające skarżącym wznowienia postępowania administracyjnego, mające zatem charakter wyłącznie proceduralny. W konsekwencji także Sąd, będąc związany przedmiotem zaskarżenia, nie mógł badać ani pod względem formalnym ani merytorycznym zgodności z prawem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie linii energetycznej. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.