VII SA/Wa 2530/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, , Protokolant specjalista Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2019 r. sprawy ze skargi D. R. i A. R. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie braku stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia oddala skargę Sygnatura akt VII SA/Wa 2530/18 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] sierpnia 2018r., na podstawie art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2 i ust. 5 w zw. z art. 209b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 roku - Prawo lotnicze (tekst jednolity Dz. U. z 2017r., poz. 959) w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), w związku z art. 7 ust. 1 lit. b, art. 8 ust. 1 lit. a, art. 9 ust. 1 i ust. 2, art. 14 ust. 2 i art. 16 ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91 (Dz. U. UE L 46 z 17.2.2004), po rozpatrzeniu skargi D. R. i A. R. na naruszenie przez [...] sp. z o. o., przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w odniesieniu do lotu z [...]., nr [...], na trasie [...] ([...]) - [...] ([...]) - stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika [...] sp. z o. o., przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 4 sierpnia 2017 r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynęła skarga złożona przez ww. pasażerów dotycząca naruszenia przez [...]sp. z o. o. przepisów rozporządzenia poprzez niewywiązanie się z obowiązków ciążących na nim wobec opóźnienia lotu [...], w dniu [...], na trasie [...] ([...]) - [...] ([...]). Istotą żądania zawartego w skardze było stwierdzenie naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przez przewoźnika w stosunku do ww. pasażerów. Przewoźnik lotniczy w pisemnych wyjaśnieniach podniósł, iż sprawa dotycząca rejsu [...] została rozstrzygnięta przez Sąd Rejonowy [...] wyrokiem z dnia [...]maja 2018r., sygn. [...]. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że pasażerowie zawarli umowę uczestnictwa w imprezie turystycznej z [...]sp. z o. o. Natomiast [...] nie zawierał umowy czarterowej z [...]sp. z o. o. Przedmiotowy lot w ogóle nie był planowany. Potwierdza to również fakt, iż pasażerowie nie przedstawili kart pokładowych zawierających oznaczenie skarżonego rejsu. Sąd Rejonowy podkreślił, iż nie można obciążać [...]sp. z o.o. odpowiedzialnością za wskazanie błędnych informacji dotyczących rejsu przez biuro podróży. Z tego względu oddalił w całości powództwo w części dotyczącej rejsu [...]. Prezes Urzędu stwierdził brak naruszenia przepisu art. 7 ww. rozporządzenia z uwagi na zasadę powagi rzeczy osądzonej i możliwych skutków jej niezachowania. Organ wskazał, że związany był treścią wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] maja 2018 r., sygn. akt [...]. A. R. i D. R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...]sierpnia 2018 r. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: 1. art. 6, 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne uznanie, iż Prezes ULC związany jest wykładnią prawa i ustaleniami stanu faktycznego w nieprawomocnym wyroku sądu powszechnego, a co za tym idzie wydanie decyzji, w oparciu o treść tego orzeczenia; 2. art. 3 ust. 2 b, w związku z art. 5 ust. 1 c rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91, poprzez niezastosowanie ww. przepisów i błędne uznanie, iż odwołanie rejsu z inicjatywy czy winy organizatora turystyki kooperującego z przewoźnikiem lotniczym pozbawia pasażerów prawa do rekompensaty określonej przepisami art. 7 rozporządzenia (WE) 261/2004. 3. art. 3 ust. 6 rozporządzenia poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy organizator turystyki odwołał rejs przewoźnika lotniczego oraz przeniósł rezerwację na połączenie realizowane przy udziale innego przewoźnika. Skarżący domagali się uchylenia decyzji z dnia [...]sierpnia 2018 roku. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że ustalenie stanu faktycznego, dokonane na podstawie nieprawomocnego wyroku sądu powszechnego, było wadliwe. W sprawach z udziałem skarżących nie zapadło jeszcze prawomocne orzeczenie sądu. W myśl uchwały Sądu Najwyższego, sygn. III CZP 113/13, skarżący mają prawo równoległego korzystania z dwóch środków ochrony prawnej, to jest do wszczęcia postępowania administracyjnego przed Prezesem ULC oraz wytoczenia powództwa przed właściwym sądem. Brak jest przepisu, na mocy którego organ administracyjny związany byłby treścią jakiegokolwiek wyroku. Wyrok sądu cywilnego nie ma wpływu na postępowanie przed Prezesem ULC. Skarżący wskazywali, że posiadali potwierdzoną rezerwację na rejs dnia [...]., relacji [...][...], numer [...], co wynika z zawartej umowy o imprezę turystyczną. Powyższy rejs został odwołany, na kilka dni przed jego rozpoczęciem, natomiast rezerwacja pasażerów została przeniesiona na inny rejs realizowany przez przewoźnika [...] Sp. z o.o. Zdaniem skarżących taka sytuacja spełnia kryteria "odwołanego rejsu", zgodnie z definicją rozporządzenia "odwołanie" oznacza nieodbycie się lotu, który był uprzednio planowany i na który zostało zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce. Decyzja podmiotu czarterującego (organizatora turystyki) o odwołaniu rejsu nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności, mogącej zwolnić przewoźnika z odpowiedzialności odszkodowawczej wobec pasażerów. Uzgodnienie pomiędzy czarterującym organizatorem turystyki, a przewoźnikiem, o odwołaniu rejsu, w krótkim czasie przed jego realizacją stanowi ryzyko biznesowe przewoźnika i nie może wpływać na respektowanie praw pasażerów. Kształt siatki połączeń lotniczych leży pod kontrolą przewoźnika lotniczego, anulowanie rejsu nie stanowi zdarzenia nadzwyczajnego. Ustawodawca przewidział sytuację, w której znaleźli się wnioskodawcy (odwołanie rejsu oraz przeniesienie rezerwacji pasażerów na inny lot) i powiązał ją z prawem do odszkodowania, bez względu na to czy zmiana rezerwacji była decyzją organizatora turystyki, czy też przewoźnika. Nie można przychylić się do interpretacji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, że doszło do zaistnienia przesłanek wyłączających zastosowanie przepisów rozporządzenia, zgodnie z art. 3 ust. 6 rozporządzenia (WE) 261/2004. Pasażerowie legitymowali się potwierdzoną rezerwacją na rejs, wydaną przez organizatora turystyki, zgodnie z treścią rozporządzenia: "rezerwacja" oznacza fakt posiadania przez pasażera biletu lub innego dowodu potwierdzającego, że rezerwacja została przyjęta i zarejestrowana przez przewoźnika lotniczego lub organizatora wycieczek." Choć przewoźnik wskazał, że nie zawarł umowy na realizację rejsu [...], nie był inicjatorem zmian w rozkładzie rejsów, to jednak nie może umniejszać praw pasażerów. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że skarżony lot w ogóle nie był planowany przez przewoźnika. Biuro podróży, które zawarło umowę ze skarżącymi pasażerami w sposób błędny wskazało dane planowanego lotu. Wobec powyższego nie doszło do odwołania lotu w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Na potwierdzenie powyższych okoliczności, przewoźnik lotniczy przedłożył wyrok Sądu Rejonowego [...]o sygn. akt [...]oraz wydruk aneksu nr [...] do Umowy Czarterowej z dnia [...]października 2015 r., Dalej organ zauważył, że skarżący pasażerowie przed wszczęciem postępowania administracyjnego, skierowali do sądu powszechnego roszczenie oparte na przepisach rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w związku z odwołaniem lotu nr [...], w dniu [...], na trasie [...] ([...]) - [...] ([...]). Było to roszczenie wynikające z tego samego stanu faktycznego, z tej samej podstawy prawnej (przepisy rozporządzenia (WE) nr 261/2004) oraz dotyczyło tych samych stron postępowania. Rozstrzygnięcia wydane przez sąd powszechny w sprawie o sygn. akt [...], jest tożsame z przedmiotem postępowania prowadzonego przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 lutego 2014 r., o sygn. III CZP 113/13 stwierdził, że rozstrzygnięcie wydane w zakresie stwierdzenia naruszenia prawa, ma charakter rozstrzygnięcia cywilnego w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Jest to sprawa cywilna w znaczeniu materialnym, tj. wynikająca ze stosunku z zakresu prawa cywilnego (umowy przewozu). W przypadku wydania orzeczenia przez sąd powszechny, które rozstrzyga kwestię roszczeń pasażerów opartych na podstawie rozporządzenia (WE) nr 261/2004, Prezes Urzędu jest tym orzeczeniem związany (podobnie wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1937/14). Wobec stwierdzenia, iż przewoźnik lotniczy nie planował realizować wskazanego lotu (co potwierdza wyrok sądu powszechnego oraz dokumentacja umowy czarterowej), natomiast pasażerowie zostali poinformowani o danych lotu w sposób błędny przez biuro podróży, w sprawie miał zastosowanie art. 3 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Obowiązek poinformowania pasażerów o godzinach wylotu spoczywał na organizatorze wycieczki, nie na przewoźniku (wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 659/17). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz.1302 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Skarga jest niezasadna. Stan faktyczny w niniejszej sprawie był zasadniczo niesporny, choć skarżący wyciągali z niego odmienne wnioski prawne niż organ. Skarżący wskazywali, iż posiadali potwierdzoną rezerwację na rejs relacji [...]-[...]dnia [...], numer [...], co miało wynikać z umowy o imprezę turystyczną zawartej z firmą [...]sp. z o. o. Podnosili, że rejs ten został odwołany, na kilka dni przed jego rozpoczęciem, a rezerwacja została przeniesiona na inny rejs realizowany przez tego samego przewoźnika - [...]Sp. z o.o. W ocenie skarżących w ten sposób doszło do "odwołania rejsu". Jednak wbrew twierdzeniu skarżących nie posiadali oni rezerwacji na rejs relacji [...]-[...]dnia [...], numer lotu [...]. W szczególności nie posiadali biletów lotniczych, ani kart pokładowych lub innego dowodu potwierdzającego, że rezerwacja została przyjęta i zarejestrowana przez przewoźnika lotniczego. Pasażerowie dysponowali jedynie informacją z biura podróży [...]sp. z o. o, iż wykupiona przez nich impreza turystyczna realizowana będzie takim a nie innym lotem. [...] nie zawierał umowy czarterowej z [...]sp. z o. o., co wynika z aneksu [...]z dnia [...]października 2015r. zawartego między przewoźnikiem lotniczym [...] sp. z o. o., a [...]S. A. (akta administracyjne). Skarżący nie posiadali nigdy żadnego dokumentu wystawionego przez przewoźnika lotniczego wskazującego, iż zaplanowano przedmiotowy lot. W ocenie Sądu postępowanie administracyjne wykazało, że lot ten w ogóle nie był planowany. Pasażerowie nigdy nie posiadali żadnych dokumentów podróży (także w formie elektronicznej), zawierających oznaczenie skarżonego rejsu. Wobec powyższego nie doszło do odwołania lotu w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Powyższe okoliczności, są zgodne z ustaleniami wyroku Sądu Rejonowego [...] o sygn., akt [...]. Wprawdzie Prezes Urzędu stwierdził brak naruszenia przepisu art. 7 ww. rozporządzenia powołując się na związanie wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...]maja 2018 r., sygn. [...], bez ustalenia czy w dacie wydania zaskarżonej decyzji wyrok ten był prawomocny, to jednak prawidłowo przyjął że przedmiotowy lot nie był planowany przez przewoźnika stąd nie doszło do odwołania lotu w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 . Ta podstawowa okoliczność uzasadniała wydanie zaskarżonej decyzji. Choć w skardze podkreślano brak prawomocności wyroku, to jednak ustalenie organu (korespondujące zasadniczo z okolicznościami faktycznymi wskazywanymi przez skarżących) w zakresie tego, że lot w ogóle nie był planowany – było prawidłowe. W przypadku imprez turystycznych przelot ma charakter wtórny - służy jedynie jako sposób dotarcia do miejsca, w który realizowana jest główna usługa turystyczna. Biura podróży przy zakupie imprezy turystycznej (niejednokrotnie ze znacznym wyprzedzeniem) często wskazują inne parametry i godziny lotów, niż realizowane ostatecznie, co nie oznacza odpowiedzialności przewoźnika lotniczego za odwoływanie lotu, w sytuacji gdy przewoźnik nie planował realizacji konkretnego przelotu na rzecz konkretnego biura podróży. Skoro przewoźnik lotniczy nie planował realizować wskazanego lotu (co potwierdza dokumentacja umowy czarterowej), a pasażerowie zostali poinformowani o danych lotu tylko przez biuro podróży, to w sprawie miał zastosowanie art. 3 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, wyłączający odpowiedzialności przewoźnika. Rozporządzenie nie ma bowiem zastosowania w przypadkach, gdy zorganizowana wycieczka jest odwołana z przyczyn innych niż odwołanie lotu. Na marginesie wskazać należy, że skarżący pasażerowie przed wszczęciem postępowania administracyjnego, skierowali do sądu powszechnego (w dniu 26 czerwca 2017r.) roszczenie oparte na przepisach rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w związku z odwołaniem lotu nr [...], z dnia [...], na trasie [...] ([...]) - [...] ([...]). Z wyroku Sądu Rejonowego [...]o sygn., akt [...], wynika, że wystąpili z roszczeniem opartym z tym samym stanie faktycznym i tej samej podstawie prawnej (przepisy rozporządzenia (WE) nr 261/2004). Sąd Najwyższy w uchwale z 7 lutego 2014 r., III CZP 113/1312 stwierdził, że w sprawie, w której pasażer domaga się od przewoźnika lotniczego odszkodowania na podstawie art. 7 rozporządzenia nr 261/2004, zachodzi przemienność drogi postępowania przed sądami powszechnymi lub przed Prezesem ULC. Przewidziane w art. 7 rozporządzenia zryczałtowane odszkodowanie ma charakter cywilnoprawny, stanowi kompensację szkód zarówno materialnych, jak i niematerialnych, związanych z nienależytym wykonaniem umowy przewozu. Jednocześnie treść przepisów art. 205a i 205b Prawa lotniczego uprawnia Prezesa ULC do rozstrzygania, w drodze decyzji administracyjnej, o ww. odszkodowaniu. Stwierdzenie naruszenia przepisu art. 7 rozporządzenia nr 261/2004 musi polegać na ustaleniu, że przewoźnik lotniczy powinien był wypłacić pasażerowi zryczałtowane odszkodowanie, o którym mowa w tym przepisie i wbrew takiemu obowiązkowi tego nie uczynił. Zdaniem tutejszego Sądu przemienność drogi postępowania (wynikająca z uchwały S.N. z dnia 7 lutego 2014 r., III CZP 113/1312), powinna być rozumiana jako możliwość wyboru przez uprawniony podmiot drogi postępowania przed sądem lub organem administracji, co wyklucza dopuszczalność prowadzenia dwóch równoległych postępowań o to samo roszczenie. Jednak w aspekcie rozstrzygnięcia jakie wynika z zaskarżonej decyzji (merytorycznego), ta okoliczność nie miała decydującego znaczenia. Wbrew twierdzeniom skargi nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, które uniemożliwiałyby zaaprobowanie wydanego rozstrzygnięcia. Sąd uznał decyzję za prawidłową, posiłkując się także argumentacją zawartą w odpowiedzi na skargę. W takim stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.