VII SA/Wa 2552/12

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi H. B. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak : [...] w przedmiocie : odmowy wstrzymania wykonania decyzji postanawia : przyznać H. B. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 15 kwietnia 2013 r. (data stempla biura podawczego) uzupełniony przez wnioskodawczynię formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w związku ze śmiercią ojca na którego utrzymaniu dotychczas pozostawała jej sytuacja finansowa i życiowa uległa znacznemu pogorszeniu, gdyż pozostała bez żadnych środków do życia. Oświadczyła, że jedynie drobna kwota jaką pozostawił jej ojciec z polisy ubezpieczeniowej pozwala jej na bardzo skromne życie. Wnioskodawczyni podała, że posiada segment w zabudowie szeregowej w stanie surowym o powierzchni około 90 m ², który stanowi zabezpieczenie roszczeń Urzędu Skarbowego, mieszkanie własnościowe spółdzielcze w którym zamieszkuje o powierzchni 24,7 m ² oraz dwa mieszkania z własnością hipoteczną o powierzchni 71 m ² i 74 m ², które stanowią zabezpieczenie roszczeń Urzędu Skarbowego i alimentacyjnych. Zarządzeniem z dnia 25 kwietnia 2013 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie wysokości kwoty z polisy ubezpieczeniowej z jakiej wnioskodawczyni utrzymuje się po śmierci ojca oraz wskazanie czy uzyskuje jakikolwiek dochód z tytułu wykonywania pracy, lub podejmowania prac dorywczych, sezonowych, z tytułu umów zlecenia, czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanych dochodów. Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem, czy jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, czy też ma przyznany zasiłek, jeśli tak, należało wskazać jego wysokość. Wezwano wnioskodawczynię do podania, jakie ponosi miesięczne koszty stałe związane z utrzymaniem mieszkania o powierzchni 24,7 m ² należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, (np. z tytułu opłat za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon, wywóz nieczystości stałych, inne) oraz czy uzyskuje dochody z tytułu wynajmu dwóch mieszkań o powierzchni 71 m ² oraz 74 m ², jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanych dochodów. Zapytano wnioskodawczynię, czy ponosi koszty związane z utrzymaniem ww. dwóch mieszkań z tytułu opłat za czynsz lub innych niezbędnych takich jak (woda, prąd, gaz, itp.) należało je wyszczególnić i wskazać ich wysokość oraz czy ponosi, a jeśli tak, to w jakiej wysokości koszty związane z utrzymaniem segmentu w zabudowie szeregowej o powierzchni 90 m ². Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem z jakiego tytułu Urząd Skarbowy ma względem niej roszczenia, których zabezpieczeniem są ww. dwa mieszkania oraz segment oraz jakie roszczenia alimentacyjne posiada wnioskodawczyni, przez kogo i dla kogo są one płacone i w jakiej wysokości. Wezwano wnioskodawczynię do wskazania jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego, (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp.) oraz czy posiada pojazdy mechaniczne jeśli tak, należało podać markę, rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, naprawy, ubezpieczenie). Zobowiązano wnioskodawczynię do złożenia oświadczenia, czy uzyskuje pomoc ze strony rodziny lub innych osób, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Wezwano wnioskodawczynię do nadesłania wyciągów z konta bankowego z trzech ostatnich miesięcy, jeśli posiada konto bankowe. W dniu 29 maja 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych informacji wynika, że pieniądze, które wnioskodawczyni otrzymała z polisy po ojcu pozwalają jej na pokrywanie wydatków związanych z zakupem podstawowych środków do życia i w skali miesiąca jest to kwota niższa od najniższej krajowej. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie uzyskuje żadnych dochodów z tytułu najmu którejkolwiek z posiadanych nieruchomości. Wskazała, że w związku z toczącymi się sprawami nie ma możliwości, by wynająć któryś z lokali, bo są one zabezpieczeniem roszczeń instytucji państwowych. Dodała, że segment w zabudowie szeregowej jest w stanie surowym, a lokale mieszkalne w stanie surowym zamkniętym, niewykończone z nieusuniętymi usterkami. Wskazała, że jedyne koszty jakie ponosi w związku z ich posiadaniem to podatek który za rok 2013 r. wynosi 128,00 złotych. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie otrzymuje pomocy od rodziny, lub innych osób, organizacji społecznych czy państwowych. Wskazała, że nie podejmuje żadnej pracy, gdyż przy takiej ilości spraw jakie toczą się w stosunku do niej, nie jest w stanie pracować, a ponadto stan zdrowia nie pozwala jej na to. Dodała, że nie posiada żadnego pojazdu mechanicznego. Wnioskodawczyni oświadczyła, że od listopada 2008 r. tj. od czasu zamknięcia prowadzonej działalności gospodarczej jest osobą bezrobotną. Oznajmiła, że nie dysponuje obecnie oszczędnościami ani majątkiem, który mogłaby zbyć by uzyskać środki na pokrycie kosztów sądowych. Wskazała, że wszystkie posiadane przez nią zasoby majątkowe stanowią zabezpieczenie roszczeń Urzędu Skarbowego, bądź są zajęte na poczet egzekucji świadczeń alimentacyjnych na rzecz dzieci w kwocie 1.200,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że nie ma faktycznej możliwości dysponowania należącymi do niej składnikami majątku. Wskazała, że na poczet egzekucji świadczeń alimentacyjnych zostały także przejęte należności przysługujące jej z tytułu powierniczego przelewu wierzytelności przysługujących wnioskodawczyni od dłużników jej nieistniejącej już firmy, które powstały w latach 2003 – 2005 r. Wnioskodawczyni wyjaśniła, iż w związku z postępowaniami dotyczącymi dłużników jej nieistniejącej już firmy prowadzone są wobec niej sprawy sądowe, w związku z czym nie może swobodnie dysponować majątkiem, gdyż stanowi on zabezpieczenie tych roszczeń. Wnioskodawczyni podała, że średnia opłat z ostatnich trzech miesięcy za utrzymanie mieszkania w którym zamieszkuje wynosi 330,00 złotych za jeden miesiąc, a niezbędny koszt jej utrzymania to około 500,00 złotych. Wskazała, że pozostałe wydatki związane z dziećmi wynoszą około 100,00 złotych miesięcznie plus wydatki związane z leczeniem. Na potwierdzenie swojej sytuacji finansowej wnioskodawczyni przedłożyła dokumenty w postaci orzeczeń sądowych wydanych w tym zakresie i postanowienie prokuratury. Zaznaczyła, że jej trudna sytuacja materialna została zweryfikowana w toku postępowania karnego w trakcie którego prokuratura uznała, że nie popełniła przestępstwa nie alimentacji, gdyż na opłacanie alimentów nie pozwala jej trudna sytuacja finansowa. Dodała, że jej sytuację majątkową i finansową zweryfikował także Sąd Rejonowy w [...], który zwolnił ją od opłacania kosztów sądowych w postaci opłaty od zażalenia w całości, a także WSA w Gliwicach oraz NSA w Warszawie zwalniając ja z opłat sądowych postanowieniami z dnia 28 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/GL 172/11 oraz z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 64/12. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że jej sytuacja życiowa i finansowa pogorszyła się w stosunku do tej jaką miała w dacie wydawania ww. orzeczeń, gdyż zmarł jej ojciec i jedynie drobna kwota, jaką pozostawił jej z polisy ubezpieczeniowej pozwala jej na bardzo skromne życie. Dodała, że od dłuższego czasu posiada spore problemy zdrowotne powodujące, że nie jest w stanie aktywnie uczestniczyć w życiu codziennym. Wskazała, że jej choroba jest przewlekła i wymaga długiego leczenia, dlatego kwotę z ubezpieczenia musi rozdysponować tak, by wystarczyła jej do czasu, aż będzie sprawna i zdrowa oraz będzie mogła podjąć pracę zarobkową. Zarządzeniem z dnia 7 czerwca 2013 r. wezwano ponownie wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez podanie wysokości polisy ubezpieczeniowej z jakiej utrzymuje się obecnie po śmierci ojca, należało wskazać konkretną kwotę. Zapytano wnioskodawczynię także, czy polisa została wypłacona jej jednorazowo w całej wysokości, czy też jest wypłacana w częściach w różnych odstępach czasu, np. miesięcznych, jeśli tak, należało podać wysokość wypłacanej w częściach polisy oraz odstępy czasu w jakich jest wypłacana. Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem, czy posiada konta bankowe, czy też nie. Jeśli posiada należało nadesłać wydruki z kont za ostatnie dwa miesiące. Powyższe należy wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 9 lipca 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych informacji wynika, że wnioskodawczyni nie posiada prywatnego konta bankowego. Jednocześnie wskazała, że konto bankowe nieistniejącej już firmy nie mogło zostać zamknięte z uwagi na dokonane zajęcia tego rachunku, dlatego nie otrzymuje wydruków bankowych. Wnioskodawczyni oświadczyła, ze środki z polisy ubezpieczeniowej z której obecnie się utrzymuje zostały jej wypłacone jednorazowo w wysokości 8.280,00 złotych i muszą jej wystarczyć do czasu, aż będzie mogła podjąć pracę zarobkową. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia z kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że wykazała ona, że znajduje się w sytuacji życiowej i finansowej uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Obecnie wnioskodawczyni nie osiąga bowiem żadnego stałego dochodu z którego utrzymywałaby się, a stan zdrowia nie pozwala jej podjąć pracy zarobkowej. Jedynym źródłem utrzymania wnioskodawczyni jest kwota jaką otrzymała jednorazowo z polisy ubezpieczeniowej po śmierci ojca, którą musi wystarczyć jej na utrzymanie się i niezbędne wydatki do czasy, aż będzie zdrowa i będzie mogła podjąć pracę zarobkową. Jak oświadczyła wnioskodawczyni nie ma możliwości sprzedaży bądź wynajęcia posiadanych przez siebie w postaci segmentu w zabudowie szeregowej oraz dwóch mieszkań, gdyż stanowią one zabezpieczenie roszczeń Urzędu Skarbowego oraz alimentacyjnych. Ponadto, nieruchomości są w stanie niewykończonym i posiadają nieusunięte usterki. Wskazać należy, że od listopada 2008 r. tj. od czasu zamknięcia działalności gospodarczej wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną. Obecnie wnioskodawczyni nie dysponuje żadnymi oszczędnościami czy majątkiem, który mogłaby zbyć, by uzyskać środki na pokrycie kosztów sądowych. Uznano zatem, że wnioskodawczyni będąca osobą bezrobotną, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, który mogłaby spieniężyć, utrzymujące się jedynie ze środków otrzymanych jednorazowo z polisy ubezpieczeniowej nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych samodzielnie bez spowodowania uszczerbku we własnych środkach koniecznego utrzymania. Z tego względu, przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy we wnioskowanym zakresie poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.