VII SA/Wa 2568/12
WyrokWSA w Warszawie2013-04-18
Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Justyna Mazur, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca pozwolenia na przeniesienie zabytkowego muru do elewacji frontowej nowopowstałego budynku, w celu jego wyeksponowania, jest zgodna z prawem, biorąc pod uwagę zasady ochrony zabytków i prawo własności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą pozwolenia na przeniesienie zabytkowego muru do elewacji frontowej, jest zgodna z prawem. Ochrona zabytku, w tym zasada ochrony 'in situ', ma pierwszeństwo przed interesem inwestora i jego prawem własności, a przeniesienie muru w zupełnie inną lokalizację mogłoby prowadzić do znacznego uszczuplenia jego wartości zabytkowych poprzez oderwanie od historycznego kontekstu.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o pozwolenie na przeniesienie zabytkowego muru odkrytego podczas badań archeologicznych i wyeksponowanie go w elewacji nowopowstałego budynku. Organy konserwatorskie odmówiły wydania pozwolenia, uznając, że przeniesienie muru w inne miejsce, zwłaszcza do elewacji frontowej, spowodowałoby utratę jego wartości zabytkowych i oderwanie od historycznego kontekstu. Spółka skarżyła te decyzje, argumentując m.in. nierównym traktowaniem, naruszeniem prawa własności i koniecznością zapewnienia miejsc parkingowych zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Justyna Mazur (spr.), Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant ref. staż. Julia Murawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na prowadzenie prac skargę oddala
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2012 roku znak: [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "organ odwoławczy") po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. w [...] (dalej: "skarżąca", "strona") od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2011 r., znak: [...], niepozwalającej na prowadzenie prac, polegających na przeniesieniu muru [...], odkrytego w trakcie badań archeologicznych przy ul. [...] w [...], na terenie działki nr [...], w obrębie ewidencyjnym [...], w obszarze historycznego miasta [...], wpisanego do rejestru zabytków pod numer [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] października 1947 r. - działając na podstawie art. 7 pkt 1 i 2, art. 36 ust. 1 pkt. 11, art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r., Nr 162, poz.1568, ze zm.) (dalej : "ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami") oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) (dalej: "k.p.a.") – orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym:
Pismem z dnia 18 maja 2011 r. [...] Sp. z o.o. zwróciła się do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wydanie decyzji zezwalającej na przeniesienie muru oznaczonego [...] i wyeksponowanie go w elewacji nowopowstałego budynku mieszkalno-usługowego wraz z udzieleniem pozwolenia na rozbiórkę pozostałości murów oznaczonych [...] i [...]. Jako uzasadnienie złożonego wniosku strona wskazała kolizję muru [...] z planowaną na tym terenie inwestycją, polegającą na lokalizacji parkingu podziemnego. Jednocześnie skarżąca przywołała ustalenia załączonej do wniosku opinii technicznej sporządzonej przez mgr inż. S. W. Opinia ta wskazuje na zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi znajdujących się w rejonie muru magistralnego [...], wynikające z jego stanu technicznego. Opinia została sporządzona na podstawie oględzin muru [...]. Wskazuje także na celowość likwidacji tego zagrożenia poprzez rozbiórkę muru. W ocenie mgr inż. S. W. nie ma również technicznych możliwości, aby mur przenieść w inne miejsce.
Organ I instancji w dniu [...] czerwca 2011 r. przeprowadził kontrolę przedmiotowego znaleziska archeologicznego, w trakcie, której stwierdzono, że mur [...] stanowi pozostałość ściany sąsiedzkiej kamienic, zachowanej na całej długości w części piwnicznej, z wnękami sklepionymi łukami odcinkowymi. W jednej z wnęk
w licu północnym mur uległ zniszczeniu. Ponadto degradacji ulega korona muru (wysokość ok. 5 warstw cegieł). W ocenie organu I instancji, odkryty mur stanowi relikt zabudowy zniszczonej w trakcie II wojny światowej, a jednocześnie dokumentuje historyczne podziały własnościowe zachowane od czasów średniowiecza do dnia dzisiejszego. Wskazano jednocześnie, iż architektura gotyckich kamienic gdańskich jest słabo rozpoznana również dlatego, że obiekty te były przebudowane w okresie późniejszym. Stąd odkryte relikty posiadają szczególną wartość historyczną: zarówno naukową, jak i architektoniczną. Organ I instancji stwierdził, że ze wzglądów technicznych dopuszczalne jest wyciągnięcie muru
z wykopu celem wykonania fundamentów nowoprojektowanego budynku, poddanie go niezbędnym pracom konserwatorskim oraz wstawienie z powrotem na poziom piwnicy, w pierwotnej lokalizacji.
W tak ustalonym stanie faktycznym, decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., znak: [...],[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków odmówił pozwolenia na przeprowadzenie prac polegających na przeniesieniu muru [...], odkrytego w trakcie badań archeologicznych przy ul. [...] w [...], na terenie działki nr [...], w obrębie ewidencyjnym [...], w obszarze historycznego miasta [...] wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] października 1947 roku.
Załatwienie sprawy rozbiórki murów oznaczonych numerami [...] i [...] nastąpiło w drodze odrębnej decyzji administracyjnej wydanej w dniu [...] lipca 2011 r., znak: [...]. Decyzją z dnia [...] lipca 2011 roku [...] organ odmówił wydania pozwolenia na rozbiórkę muru [...].
Odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2011 roku, złożyła [...] Sp. z o.o. w [...]. Odwołująca się zarzuciła organowi I instancji naruszenie:
1) art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. poprzez nierówne traktowanie przedsiębiorców prowadzących inwestycje w obrębie zabytkowego miasta [...] i odmowę wydania pozwolenia na wykonanie robót budowlanych objętych wnioskiem strony z dnia [...] maja 2011 r.
w sytuacji, gdy innemu podmiotowi w tożsamym stanie faktycznym wydano pozwolenie na przeniesienie zabytkowego muru i umieszczenie go w elewacji nowopowstałego budynku,
2) art. 7, 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w sposób rażący naruszającej słuszny interes strony, uniemożliwiającej wykonanie obowiązków nałożonych na stronę postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zobowiązującego stronę do zapewnienia odpowiedniej ilości miejsc parkingowych dla prowadzonej przy ul. [...] w [...] inwestycji,
3) art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b i pkt 3 lit. a, art. 7 pkt 1, 2 i 4 oraz art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 39 Prawa budowlanego poprzez uznanie, że przeniesienie muru [...] spowodowałaby utratę substancji zabytkowej o znacznej wartości artystycznej, historycznej
i naukowej,
4) naruszenie art. 5 pkt 3, 4, 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez uniemożliwienie stronie wypełnienia obowiązków, które ciążą na niej względem zabytku tj. uniemożliwienie zabezpieczenia
i wyeksponowania zabytku dla szerokiej publiczności, a co za tym idzie promocji zabytku,
5) niezgodność wydanej decyzji z postanowieniami Programu Opieki nad Zabytkami Województwa [...] na lata 2011-2014, stanowiącej załącznik do uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] lutego 2011 r., a w szczególności z punktem II.4.3 aktu prawa miejscowego, zakładającego kształtowanie i rozwój spójnego systemu przestrzeni publicznej (s. 25 dokumentu) oraz punktem IV. 1, zakładającym promocję dóbr kultury i zabytków Województwa oraz ich właściwą publiczną ekspozycję, co ma przyczyniać się do rozwoju turystyki na terenie Województwa,
6) niezgodność wydanej decyzji z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla [...] - rejon [...], strefa [...] zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2003 r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r., poz. [...]), polegająca na uniemożliwieniu Stronie (inwestorowi) zapewnienia odpowiedniej liczby miejsc parkingowych pod budynkiem przy ul. [...] w [...] wskutek odmowy wydania pozwolenia na przeniesienie muru [...] i umieszczenie go w elewacji nowopowstałego budynku.
W związku z powyższym piszący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji
w całości i wydanie pozwolenia na przeniesienie muru oznaczonego numerem [...] przy ul. [...] w [...] na terenie działki nr [...] w obrębie ewidencyjnym [...]
i umieszczenie go w elewacji nowopowstałego budynku przy ul. [...] albo uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania [...] Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w [...].
Jednocześnie odwołujący wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy zakończonej decyzją administracyjną Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków
w [...] nr decyzji [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. na okoliczność nierównego traktowania przedsiębiorców prowadzących inwestycje w obrębie zabytkowego miasta [...], polegającą na odmowie wydania pozwolenia na wykonanie robót budowlanych objętych wnioskiem strony z dnia [...] maja 2011 r.,
w sytuacji, gdy innemu podmiotowi w tożsamym stanie faktycznym wydano pozwolenie na przeniesienie zabytkowego muru i umieszczenie go w elewacji nowopowstałego budynku.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] lipca 2012 roku, wskazaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy w toku prowadzonego postępowania odwoławczego zwrócił się do Narodowego Instytutu Dziedzictwa o wydanie opinii specjalistycznej ustalającej wartości zabytkowe muru [...] oraz oceniającej, czy
z uwagi na te wartości zachodzi konieczność zachowania go w miejscu odkrycia, czy też możliwe (bądź wskazane) jest jego przeniesienie w inne miejsce.
W sporządzonej w odpowiedzi opinii wskazano, iż przedmiotowy mur późnogotycki spełnia ustawową definicję zabytku. Jako relikt gotyckiej zabudowy [...], przykład rozwiązań architektonicznych stosowanych w piwnicach kamienic i świadectwo historycznej parcelacji mur [...] powinien pozostać na poziomie -1 projektowanego budynku w linii odkrycia. Ze względu na znaczne wymiary utrudniające lub wręcz uniemożliwiające podniesienie w całości bez uszkodzenia dopuszczalne jest cięcie muru przed podniesieniem, z koniecznością jego scalenia i odtworzenia pierwotnego wyglądu i formy po ponownym ustawieniu. Wskazano jednocześnie, że od chwili odkrycia w roku 2008 stan muru był oceniany kilkakrotnie i zawsze uznawano, że jest to najcenniejszy i najlepiej zachowany fragment muru z wszystkich odkrytych w trakcie badań prowadzonych na terenie działki [...]. Autorzy opinii stwierdzili, iż mur [...] ma wartość naukową i historyczną, stanowiąc relikt historycznej zabudowy, średniowiecznej parcelacji. Zachowany jest na prawie całej długości z detalem architektonicznym, pozwalając na wgląd w sposób zagospodarowania piwnic gdańskich kamienic. Zachowanie go leży w interesie społecznym. Jednocześnie w opinii wskazano, że jedną z głównych zasad ochrony konserwatorskiej zabytków archeologicznych jest reguła ochrony "in situ", czyli dążenie do jak najlepszego zabezpieczenia śladów przeszłości człowieka w miejscu ich pierwotnego występowania. Organ odwoławczy podniósł także, iż mur [...] zlokalizowany na działce [...] w [...] jest reliktem średniowiecznej zabudowy miasta. Jest to mur piwniczny, zlokalizowany na granicy między dwoma historycznymi posesjami, stanowiący pierwotnie ścianę wspólną dwu jednocześnie wznoszonych obok siebie mieszczańskich kamienic. Gotycki wątek ceglany zachował się do poziomu ok. 12 do 17 warstw cegieł. Powyżej tego poziomu ściana piwniczna została przemurowana w czasach nowożytnych cegłą i spoinowaniem niższej jakości, co skutkuje wyraźnie wzmożoną destrukcją tej partii muru pod wpływem czynników atmosferycznych - proces ten, wobec braku profesjonalnego zabezpieczenia znaleziska, w dalszym ciągu postępuje. Wskazano także, iż niezależnie od powstających nadal uszkodzeń sam mur w jego części gotyckiej prezentuje przykład stosunkowo dobrze zachowanego reliktu murarki średniowiecznej wysokiej jakości, z rzadko spotykanymi na obszarze Pomorza [...] wnękami gospodarczymi uformowanymi w licu muru. Ze wszystkich pozostałości dawnej zabudowy odkopanych w trakcie badań prowadzonych na działce na działce [...] w [...], mur [...] stanowi najcenniejszy relikt przeszłości. Swoją lokalizacją, mur ten świadczy ponadto o średniowiecznych podziałach parcelacyjnych miasta jak i nowożytnej kontynuacji tak wyznaczonych podziałów własnościowych przez późniejszą zabudowę. Jest to tym samym zabytek ze wszech miar wart zachowania i odpowiedniej ekspozycji, na co wskazuje sama strona wnosząc o przeniesienie muru do reprezentacyjnej elewacji frontowej nowego budynku.
Organ odwoławczy zauważył jednocześnie, iż argumenty podnoszone przez stronę, podważające zabytkowe wartości znaleziska, o którym mowa, jak też wskazujące na techniczną niewykonalność podniesienia, a następnie umieszczenia muru na nowo w ustalonym przez organ konserwatorski miejscu, są sprzeczne
z pozostałymi wnioskami strony, jak też z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Materiał ten analizowany jako całość wskazuje zarówno na wysokie walory zabytkowe muru [...], jak też na wykonywanie z powodzeniem analogicznych prac, polegających na uporządkowanym wydobyciu znaleziska archeologicznego, jego konserwacji, a następnie umieszczeniu w nowej lokalizacji
i tam prawidłowym konserwatorsko spojeniu w całość, zgodnie z historycznymi liniami podziałów własnościowych. Wskazano w tym miejscu na przywołany przez stronę przykład decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] sierpnia 2009 r., dotyczącej nieruchomości przy ul. [...],[...] i [...], i przeprowadzona zgodnie z tą decyzją inwestycja, który potwierdza prawidłowość powyższych wniosków.
Organ odwoławczy zgodził się z opinią specjalistów z zakresu badań archeologicznych, iż jedną z głównych zasad ochrony konserwatorskiej zabytków archeologicznych jest reguła ochrony "in situ", czyli dążenie do jak najlepszego zabezpieczenia śladów przeszłości człowieka w miejscu ich pierwotnego występowania. Opinia ta jest zgodna z ogólną zasadą ochrony zabytków, w myśl której należy dążyć do zachowania wszystkiego, co cenne z ponad tysiącletniego dorobku minionych pokoleń, w możliwie nienaruszonym, zgodnym z historycznymi realiami kształcie. Taka forma ochrony, obok właściwego każdej wspólnocie poczucia ciągłości, daje bowiem też największe korzyści z punktu widzenia obecnych i przyszłych badań naukowych.
Wskazano jednocześnie, że od tej zasady istnieją odstępstwa, wynikające
z konkretnych, odnoszących się do danego zabytku uwarunkowań. Organ odwoławczy zgodził się z argumentami strony, z których wynika, że zachowanie muru w jego pierwotnym miejscu posadowienia - w piwnicach mających pełnić funkcje garażowe, uniemożliwi jego ekspozycję, podczas, gdy przeniesienie tego muru na inny poziom taką ekspozycję ułatwi. Przytoczono w tym miejscu jako przykład tego rodzaju postępowania inną sprawę dotyczącą reliktu zabudowy średniowiecznej przy inwestycji w rejonie ulic: [...],[...] i [...]. Podniesiono jednak, iż różnica między sprawą zakończoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., a sprawą obecnie rozpatrywaną polega na tym, że w przypadku inwestycji opisanej wyżej w treści wniosku inwestorskiego, wnoszono o podniesienie muru o jeden poziom i jego późniejsze osadzenie na stropie piwnic, w linii pierwotnego posadowienia, we wnętrzu zaprojektowanej na parterze restauracji. W niniejszej sprawie natomiast strona domaga się przeniesienia muru w zupełnie inną lokalizację, do elewacji frontowej. Taka zmiana pierwotnego położenia muru [...], w ocenie organu odwoławczego prowadziłaby do znacznego uszczuplenia wartości zabytkowych tego znaleziska, poprzez zupełne oderwanie go od historycznego kontekstu. Z tych względów organ odwoławczy uznał argumenty strony mówiące o nierównym traktowaniu różnych podmiotów prawnych czy osób fizycznych w postępowaniach administracyjnych organu pierwszej instancji za niezasadne.
Odnosząc się do argumentów strony wskazujących na ustalenia obowiązującego na tym obszarze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] - Rejon [...] w Mieście [...], uchwalonego uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2003 roku (Dz. Urz. Woj. [...] z 2003 r., Nr [...], poz. [...]), organ odwoławczy podniósł, że ustalenia dotyczące lokalizacji parkingów podziemnych stanowią jednoznacznie iż: dopuszcza się parking podziemny o powierzchni wynikającej z możliwości technicznych i konserwatorskich. Tym samym budowanie parkingu podziemnego na działce działki nr [...] jest dopuszczalne, ale jego ewentualna lokalizacja w formie zaproponowanej wnioskiem strony podlega, z mocy prawa miejscowego, ocenie organów ochrony zabytków.
W tych okolicznościach wskazano, iż organ konserwatorski nie może wyrazić zgody na przeniesienie muru do elewacji frontowej projektowanego budynku zgodnie z treścią wniosku strony z dnia [...] maja 2011 r.
Skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2012 roku znak: [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dnia [...] września 2012 roku wniosła [...] Sp. z o.o. w [...].
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wydanie decyzji co do istoty sprawy poprzez udzielenie skarżącej możliwości wyniesienia muru numer [...] znajdującego się na poziomie -1 (poziom garażu) na poziom 0 (poziom projektowanego lokalu użytkowego) i posadowienie go w linii pierwotnego posadowienia lecz na poziomie 0, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ze wskazaniem sposobu wydania prawidłowej decyzji w przedmiotowej sprawie, z której treści będzie wynikała możliwość wyniesienia muru numer [...] znajdującego się na poziomie -1 (poziom garażu) na poziom 0 (poziom projektowanego lokalu użytkowego), w miejsce projektowanej elewacji projektowanego budynku znajdującego się na nieruchomości skarżącej.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 2, 5, 8, 7 i 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku
z art. 140 kodeksu cywilnego poprzez wydanie decyzji w sposób niezgodny
z powszechnie obowiązującym prawem, w sposób nieurzeczywistniający zasady sprawiedliwości społecznej oraz zasady równości wszelkich podmiotów wobec prawa Rzeczypospolitej Polskiej, naruszający prawo do swobody działalności gospodarczej, ograniczający prawo własności skarżącego, a przede wszystkim w sposób rażąco naruszający zasadę równości wobec prawa,
2) art. 7, 8 i 11 kpa poprzez wydanie decyzji bez uprzedniego ustalenia czy możliwe jest pod względem technicznym wzniesienie nowego budynku bez naruszania odkrytego muru [...],
3) naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b i pkt 3 lit. a, art. 7 pkt 1, 2 i 4 oraz art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 39 Prawa budowlanego poprzez uznanie, że wyniesienie muru [...] spowodowałaby utratę substancji zabytkowej o znacznej wartości artystycznej, historycznej i naukowej przy jego niemożliwej ekspozycji, gdyby znajdował się on na obecnym poziomie - garażu projektowanego budynku.
Jednocześnie skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z akt postępowania administracyjnego w I i II instancji związanego z wydaniem zaskarżonej decyzji na okoliczność opisaną w niniejszej skardze, a przede wszystkim z:
1) wniosku z dnia [...] maja 2011 roku na okoliczność stanu muru, możliwości
i wniosku o przeniesienie muru na poziom 0, a następnie wkomponowanie go w elewację projektowanego budynku,
2) decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. numer [...] na okoliczność zezwolenia na rozbiórkę fragmentów murów [...] i [...] oraz ich stanu technicznego odpowiadającemu stanowi technicznemu muru [...],
3) decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. [...] oraz decyzji z dnia [...] grudnia 2008r. [...] na okoliczność zezwolenia rozbiórki pozostałych murów znajdujących się na terenie nieruchomości skarżącej,
4) decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków dotyczącej pozwolenia na wyniesienie i wyeksponowanie w elewacji budynku muru gotyckiego - dotyczy budynku Muzeum [...] w [...] na okoliczność możliwości wydania w analogicznej sytuacji decyzji zgodnej z wnioskiem wnioskodawcy,
5) decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 roku numer [...] zezwalającej spółce [...] na wydobycie i posadowienie murów gotyckich na poziomie 0 na okoliczność dopuszczalności i wydawania przez organ I instancji decyzji zgodnych z wnioskiem skarżącego.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących
w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Tym samym w przypadku wszczęcia postępowania na żądanie strony, tak jak w niniejszej sprawie organ jest związany tym żądaniem
i rozstrzygnięcie sprawy jest odniesieniem się do poddanego ocenie organu żądania. Z treści wniosku z dnia [...] maja 2011 roku, w którym zostało sprecyzowane żądanie dotyczące muru [...], wynika, iż skarżąca wniosła o wydanie decyzji administracyjnej, zawierającej pozwolenie na przeniesienie fragmentu muru oznaczonego jako [...] i wyeksponowanie go w elewacji nowopowstałego budynku mieszkalno-usługowego. Do tak sprecyzowanego żądania odniosły się organy w zaskarżonej decyzji i w decyzji tą decyzję poprzedzającej. Z uwagi na to, iż jak wskazano wyżej Sąd dokonuje oceny czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, według stanu prawnego obowiązującego w dacie jej wydania, możliwe jest jedynie odniesienie się do wydanego rozstrzygnięcia, które wyznacza treść żądania.
Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Z powyższego wynika, iż nie jest dopuszczalne wydanie przez Sąd rozstrzygnięcia, które by zastępowało decyzję organu.
W odniesieniu do zawartych w skardze wniosków dowodowych podnieść wypada, iż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Tym samym, wobec tego, iż dowody wskazywane w punkcie III skargi
w podpunktach 1, 3 i 5 znajdują się w aktach administracyjnych dołączonych do skargi w niniejszej sprawie, zostały objęte oceną Sądu w myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. Dowody uzupełniające są przez Sąd przeprowadzane jedynie wtedy, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Wobec tego, iż
w ocenie Sądu dowody wskazane w punkcie III skargi podpunkt 2 i 4 nie są niezbędne do wyjaśnienia sprawy brak było podstaw do przeprowadzania z nich dowodu. Zauważyć przy tym wypada, iż decyzja z dnia [...] lipca 2011 roku numer [...] została wydana przez organ, który jest organem I instancji
w niniejszej sprawie, i którą organ ten przywołuje także w uzasadnieniu decyzji
z dnia [...] sierpnia 2011 roku, jako dotyczącej rozbiórki murów [...] i [...], stanowiących przedmiot odrębnego postępowania. Rozstrzygniecie to pozostaje bez wpływu na niniejszą sprawę, której przedmiotem jest inny fragment znaleziska - mur [...]. Z uwagi na indywidualny charakter sprawy, bez wpływu na jej wynik pozostaje także wskazana w punkcie III podpunkt 4 skargi decyzja dotycząca Muzeum [...] w [...]. Z tych względów Sąd wnioski dowodowe zawarte w punkcie III podpunkt 2 i 4 na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił.
Dokonując oceny zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, zgodnie
z przytoczonymi na wstępie rozważań wskazaniami Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji. Wbrew twierdzeniom skargi decyzja została wydana na podstawie art. 7 pkt 1 i 2, art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, z poszanowaniem treści art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b i pkt 3 lit a, art. 7 pkt 4 ustawy o ochronie zabytków
i opiece nad zabytkami, art. 39 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), jak i ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zauważyć w tym miejscu należy, iż zarówno decyzja zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane w warunkach uznania administracyjnego. Z tego względu przy dokonywaniu kontroli zgodności z prawem konieczne jest dokonanie oceny czy dopuszczalne było uznanie administracyjne oraz czy nie przekroczono jego granic i prawidłowo uzasadniono wydane rozstrzygnięcie. Rozstrzygnięcia wydawane w warunkach uznania administracyjnego wymagają bowiem szerszego uzasadnienia niż wydawane wyłącznie w oparciu o przepis prawa. Jak już była o tym mowa, zaskarżoną decyzją nie pozwolono skarżącej na prowadzenie prac budowlanych polegających na przeniesieniu muru [...] przy ul. [...] w [...]. Mur ten został odkryty w trakcie badan archeologicznych i znajduje się na terenie działki nr [...], w obrębie ewidencyjnym [...], w obszarze historycznego Miasta [...], wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków [...] z dnia [...] października 1947 roku, uznanego ponadto zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 września 1994 roku za pomnik historii. Z treści wspomnianego już art. 6 ust. 1 pkt 1 lit a, ust. 3 lit. a ustawy i ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika odpowiednio, iż ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące w szczególności układami urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami budowlanymi, zabytki archeologiczne będące w szczególności pozostałościami terenowymi pradziejowego i historycznego osadnictwa. Podejmowanie innych działań (niż wymienione w punktach od 1 do 10 art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami), które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków (art. 36 ust. 1 pkt 11 ww. ustawy). Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości wykazał znaczenie naukowe i historyczne muru [...], wskazując, iż stanowi on relikt średniowiecznej zabudowy miasta. Wskazano jednocześnie, iż mur w części gotyckiej stanowi przykład stosunkowo dobrze zachowanego reliktu murarki średniowiecznej wysokiej jakości, z rzadko spotykanymi na obszarze [...] wnękami gospodarczymi uformowanymi w licu muru. Wskazano jednocześnie, iż ze wszystkich pozostałości dawnej zabudowy stanowi najcenniejszy relikt przeszłości. Swoją lokalizacją świadczy o średniowiecznych podziałach parcelacyjnych miasta, jak i nowożytnej kontynuacji tak wyznaczonych podziałów własnościowych przez późniejszą zabudowę. W świetle takich ustaleń nie budzi wątpliwości ocena, iż zasadne jest dążenie do jego zachowania w stanie możliwie nienaruszonym, w tej samej lokalizacji. Organ w zaskarżonej decyzji odniósł się także prawidłowo do żądania strony w kontekście przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego na tym terenie i nie naruszył konstytucyjnych zasad wynikających z przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przeciwnie podane kontroli Sądu decyzje stanowią o przestrzeganiu konstytucyjnej zasady strzeżenia dziedzictwa narodowego (art. 5 Konstytucji RP). Działanie organów miało miejsce na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). Prawo własności w myśl art. 140 Kodeksu cywilnego może doznawać ograniczeń w granicach określonych przez ustawy. Tym samym brak jest podstaw do uznania zarzutu skargi także w tej części za zasadny. W ocenie Sądu nie doszło także do naruszenia zasady równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne (art. 32 Konstytucji RP). Brak jest też podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 7,8 i 11 k.p.a. Organ bowiem w sposób wyczerpujący ustalił stan faktyczny i dokonał jego oceny, prowadząc do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, pozostając w zgodzie w przepisami k.p.a. Okoliczność wskazywana przez skarżącą, dotycząca braku ustalenia czy możliwe jest pod względem technicznym wzniesienie nowego budynku bez naruszenia odkrytego muru [...] pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie. Pierwszeństwo ma bowiem ochrona zabytku, któremu należy podporządkować budowę nowej inwestycji.
W tych okolicznościach, wobec treści wskazanych wyżej przepisów oraz wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia zawartego w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji w ocenie Sądu nie doszło do naruszenia zasady swobodnego uznania administracyjnego i naruszenia przepisów prawa.
Z tych też względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, orzekając jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło