VII SA/Wa 259/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Daria Gawlak-Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na informację Ministra Środowiska postanawia: odmówić Stowarzyszeniu [...] przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W dniu 28 kwietnia 2010 r. do Sądu wpłynął na formularzu PPF wniosek Stowarzyszenia [...] w którym wniesiono o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W nadesłanym formularzu Stowarzyszenie wskazało, że jest organizacją pożytku publicznego nie prowadzącą działalności gospodarczej. Stowarzyszenie w roku 2009 r poniosło stratę finansową w wysokości 7100 złotych. Na koncie bieżącym posiada 806, 62 złotych. W skali miesięcznej składki wynoszą 80 złotych. Stowarzyszenie posiada środki trwałe o wartości 848 781,60 złotych. Członkowie stowarzyszenia prowadzą odpłatną działalność pożytku publicznego, pobierane wynagrodzenie nie przekracza ponoszonych kosztów. Działalność Stowarzyszenia polega min. na podejmowaniu inicjatyw na rzecz ochrony środowiska, opracowanie raportów, ekspertyz oraz ocen o stanie i rozwoju branży lub określonych procesów oraz przekazywanie opinii i wniosków do władz lub opinii publicznej, inicjowanie i organizowanie dyskusji, odczytów i narad, konferencji, seminariów o zasięgu lokalnym, krajowym i międzynarodowym, przeprowadzenie sondażów, współpraca ze szkolnictwem wyższym i średnim technicznym, z resortami i naukowymi jednostkami, innymi stowarzyszeniami, roztaczaniu opieki nad młodymi inżynierami i technikami występowanie, w obronie interesów zawodowych i społecznych swoich członków i in. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu [...] w W. przyznania prawa pomocy dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W dniu 21 czerwca 2010 r. wpłynął sprzeciw Stowarzyszenia na ww. postanowienie. W sprzeciwie podniesiono, że składki w skali miesięcznej wynoszą 80,00 złotych natomiast w rzeczywistości wynoszą one 200 złotych w skali rocznej. Zaznaczono, że Stowarzyszenie, będąc organizacją pożytku publicznego realizuje wyłącznie zadania o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z dnia 17 grudnia 2009 r., a do których postępowań sądowych, w tym ich kosztów się nie zalicza. Ponadto wskazali, że władze organizacji działają wyłącznie społecznie i podobnie członkowie. Stowarzyszenie podkreśliło, że od 2007 r. nikt w organizacji nie pobrał żadnego wynagrodzenia zarówno z tytułu umowy o pracę, umowy o dzieło czy zlecenia lub w innej formie. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z przepisami powołanej wyżej ustawy generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia tych kosztów. Stosownie jednak do art. 246 § 2 pkt 2 ww. ustawy, osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Podnieść należy, że Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich pomimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków ( J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz , Wydawnictwo Prawnicze Lewis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Stosownie do art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1988 r. – Prawo o stowarzyszeniach ( Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie z zachowaniem obowiązujących przepisów może zatem przyjmować darowizny, spadki i zapisy, jak również korzystać z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie może także prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Zgodnie z art. 34 Prawa o stowarzyszeniach, dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2007 r. II OZ 672/07 niepul. z dnia 19 września 2007 r. II OZ 774/07 niepubl.). Mając powyższe na względzie stwierdzono, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy, skoro Stowarzyszenie nie wykorzystało przewidzianych w prawie możliwości zgromadzenia środków finansowych np. w postaci pobierania składek członkowskich w odpowiedniej wysokości. Dodać należy, iż Stowarzyszenie liczy, aż 75 członków, zatem nie jest nieliczne. Wskazać należy, iż Stowarzyszenie nawet o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku. Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej przewiduje bowiem prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo (zob. postanowieni Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06 niepubl.). Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (sygn. akt II OZ 1433/06) , iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób , aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenia prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 cytowanej na wstępie ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia.