VII SA/Wa 259/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić K. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2013 r. odmówiono K. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W dniu 20 kwietnia 2013 r. (data nadania w UP) wpłynął do Sądu sprzeciw K. K. od ww. postanowienia z dnia 29 marca 2013 r. Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie z dnia 29 marca 2013 r. traci moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.) Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Chodzi tu więc o osoby praktycznie pozbawione środków do życia, których sytuacja materialna utrudnia godną egzystencję (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 398/11). Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się wyłącznie z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury w wysokości 1.307,07 złotych netto miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że posiada dom o powierzchni 85,67 m² oraz 2.1473 ha lasu, który odziedziczyła po zmarłej matce, a który w chwili obecnej nie przedstawia wartości jako materiał budowlany, bo jest zbyt młody by można było go sprzedawać i z tego tytułu czerpać korzyści finansowe. Wnioskodawczyni oświadczyła, że posiada lokatę na tzw. "czarną godzinę" w wysokości 5.120 złotych. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro według oświadczenia wnioskodawczyni nie posiada. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podała, że jest inwalidką z orzeczonym inwalidztwem w stopniu umiarkowanym i wymaga częściowo opieki lub pomocy innej osoby. Wskazała, że ponosi miesięcznie następujące koszty: z tytułu zakupu paliwa gazowego około 613,64 złotych, opłat za energię elektryczną w wysokości 90 złotych, za wodę w wysokości 42 złotych, za telefon w wysokości 100 złotych, za wywóz śmieci w wysokości 11 złotych, za ubezpieczenie w wysokości 20 złotych, oraz tytułem płatności za podatki w wysokości 20 złotych co w sumie stanowi kwotę w wysokości 896,64 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że na bieżące potrzeby życia codziennego tj. na zakup żywności, lekarstw, odzieży, środków chemicznych, bieżące naprawy pozostaje jej kwota w wysokości 410,43 złotych. Wnioskodawczyni poinformowała, że oprócz zadłużenia w wysokości 5.000 złotych z tytułu prywatnej pożyczki nie posiada żadnego innego długu. Oznajmiła, że żadnych innych dochodów nie uzyskuje, jak również pomocy od rodziny, organizacji społecznych czy państwowych. W ocenie Sądu, wykazany przez wnioskodawczynię stan majątkowy i możliwości płatnicze nie stanowią podstawy do ustalenia, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Stan taki zaś wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie wskazanym we wniosku. Stały dochód ze świadczeń emerytalnych (1.307,07 złotych miesięcznie netto) i posiadane oszczędności (5.120 złotych) pozwalają na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić przy tym trzeba, że na ocenę tę nie może wpłynąć zamiar zabezpieczenia przez stronę dodatkowych środków pieniężnych na tzw. "czarną godzinę", albowiem przy ocenianiu zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy bierze się pod uwagę jedynie aktualną sytuację finansową strony. Ponadto "czarna godzina" jest to okoliczność bliżej nieokreślona, przyszła i niepewna. Może ona wystąpić, jak również w ogóle się nie wydarzyć. Zauważyć także należy, iż koszty utrzymania ponoszone są powszechnie przez obywateli i przy ocenie możliwości finansowych nie mogą być wyjątkowo traktowane. Tak samo nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy chęć, czy konieczność dokonania konserwacji budynku mieszkalnego wnioskodawczyni. Brak jest więc uzasadnionych powodów do przerzucenia kosztów sądowych na współobywateli, a do tego sprowadzałoby się przyznanie stronie prawa pomocy. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.