VII SA/Wa 2607/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , Sędzia WSA Maria Tarnowska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. i K. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016 r. znak [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego WSA Jolanty Augustyniak-Pęczkowskiej, Izabeli Ostrowskiej, Agnieszki Jędrzejewskiej-Jaroszewicz. A. P., w piśmie z dnia 15 grudnia 2017 r. wniosła o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Jolanty Augustyniak-Pęczkowskiej, Izabeli Ostrowskiej, Agnieszki Jędrzejewskiej-Jaroszewicz ze względu na stronniczość i polityczny charakter sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; w sprawach swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; w sprawach osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; w sprawach, w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; w sprawach, w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie oraz w sprawach, w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 p.p.s.a.). Ponadto wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy (art. 22 § 2 p.p.s.a.). Z treści oświadczenia złożonego do akt sprawy przez sędziego nie wynika, by w niniejszej sprawie zachodziły okoliczności wymienione w art. 18 p.p.s.a. lub inne, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. Należy wskazać, że instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, realizującą zasadę bezstronności sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jej celem jest eliminowanie okoliczności, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna okoliczność, wymieniona w art. 18 p.p.s.a., która uzasadniałaby wyłączenie sędziów z mocy ustawy. Z kolei do oceny, czy w sprawie zaistniały przesłanki z art. 19 p.p.s.a., tzw. przesłanki o charakterze względnym, Sąd zobowiązany jest do analizy każdego konkretnego przypadku. Z użytego w ww. przepisie sformułowania: "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", wynika obowiązek sądu polegający na badaniu, czy ta okoliczność, w danej sprawie, rzeczywiście występuje. Za przyczynę ewentualnego braku bezstronności można uznać stosunek osobisty łączący sędziego ze stroną lub jej przedstawicielem. Stosunek osobisty jest z zasady stosunkiem emocjonalnym, może być jednak także stosunkiem natury gospodarczej (np. powiązania kredytowe) lub też spowodowany zależnością służbową. Natomiast nie uzasadnia wniosku o wyłączenie sędziego merytoryczna jego praca, w tym wydawanie orzeczeń sądowych w innych sprawach. Jednakże należy pamiętać, że wobec braku w tym zakresie kryteriów ustawowych, sąd musi kierować się zasadami doświadczenia życiowego, mając na uwadze fakt, że zgodnie z art. 21 i art. 22 § 2 p.p.s.a. to przede wszystkim do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie rozpoznać sprawę i wydać orzeczenie. Z tego też względu orzeczenie w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, o którym mowa była wcześniej. Wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. powinno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Do zastosowania wskazanego przepisu nie wystarcza więc występowanie u strony podejrzenia co do braku bezstronności sędziego, czy jej subiektywne przekonanie co do negatywnego nastawienia sędziego do strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2008 r., sygn. akt II FZ 397/08, LEX nr 493 907). W niniejszej sprawie, wniosek o wyłączenie sędziów nie mógł zostać uwzględniony. Skarżąca jako podstawę wyłączenia sędziów podała ich stronniczość, a więc dotyczy w istocie przyczyn wyłączenia sędziego określonej w art. 19 p.p.s.a. Tak jak zostało to wskazane powyżej, wniosek oparty na tej podstawie powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziów mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. W niniejszej sprawie skarżąca nie wskazała przesłanek, z których wywodzi stronniczość sędziów. W szczególności za taką przesłankę nie można uznać faktu nie uwzględnienia złożonego na rozprawie wniosku o zawieszenie ewentualnie odroczenie rozprawy. Kolejnym powodem, w ocenie skarżącej, przemawiającym za wyłączeniem sędziów jest polityczny charakter sprawy. Należy wskazać, że ustawa ani w art. 18, ani w art. 19 nie uzależnia wyłączenia sędziego od politycznego charakteru sprawy, a ponadto skarżąca nie wyjaśniła w jaki sposób się przejawia charakter polityczny sprawy i w jaki sposób przekłada się na wyłączenie sędziów. Instytucja wyłączenia sędziego z udziału w sprawie służy zagwarantowaniu stronie bezstronności w rozpoznawaniu sprawy. Skarżąca nie wykazał jednak, w uzasadnieniu swojego wniosku, spełnienia żadnych ustawowych przesłanek wymienionych w art. 18 § 1 p.p.s.a. ani też okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów (art. 19 p.p.s.a.) i wskazywałyby na konieczność wyłączenia ich od udziału w sprawie. W tym stanie rzeczy Sąd – na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.