VII SA/Wa 2613/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Nowak, sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.), Protokolant st. ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wydania nowego dowodu rejestracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz J. M. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Stan sprawy 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. ("SKO") decyzją z dnia [...] października 2016 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania J. M. ("skarżący") od decyzji Starosty [...] ("Starosta") z dnia [...] września 2016 r., [...], o odmowie wydania nowego dowodu rejestracyjnego pojazdu marki [...] nr rej. [...], nr VIN: [...] – utrzymało w mocy tę decyzję. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 104 i 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., "k.p.a."). 2. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że w dniu [...] lipca 2016 r. do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w S. wpłynął wniosek J. M. o wymianę dowodu rejestracyjnego ww. pojazdu z powodu braku miejsca w dowodzie na kolejne wpisy terminów następnego badania technicznego. W złożonym wniosku skarżący wniósł o wydanie pozwolenia czasowego na czas wyprodukowania nowego dowodu rejestracyjnego oraz o wezwanie jego oraz W. M. do udziału w podejmowanych czynnościach. Do wniosku zostały załączone: kserokopia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym pojazdu, potwierdzenie zawarcia umowy ubezpieczenia, protokół zdawczy z dnia [...] października 2013 r. oraz skan dowodu rejestracyjnego. Pismem z dnia [...] lipca 2016 r. organ pierwszej instancji wezwał wnioskodawcę do stawiennictwa w Urzędzie w celu przedłożenia oryginalnego dowodu rejestracyjnego pojazdu, karty pojazdu, badania technicznego oraz dokonania opłaty za wydanie nowego dowodu rejestracyjnego. Pismo to zostało odebrane w dniu [...] lipca 2016 r. przez W. M., która w dniu [...] lipca 2016 r. zgłosiła się do Starostwa Powiatowego w S. i przedłożyła wyrok Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] października 2013 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że spółka jawna działająca pod firmą Zakład [...] spółka jawna, zawarta przez strony w dniu [...] czerwca 2003 r. została rozwiązana, oraz że W. M. ("Wspólnik") zostało przyznane prawo do przejęcia majątku spółki [...] z jednoczesnym zobowiązaniem W. M. do rozliczenia się ze skarżącym. Ponadto, W. M. złożyła oświadczenie, pod odpowiedzialnością karną z art. 233 k.k. za składanie fałszywych zeznań, że jest właścicielką ww. pojazdu marki [...]. Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. skarżący zwrócił się do Starostwa Powiatowego w S. o niezwłoczne usunięcie naruszenia prawa, polegającego na niezałatwieniu w terminie sprawy wymiany dowodu rejestracyjnego pojazdu marki [...]. W związku z tym, Starosta pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. poinformował skarżącego, że według oświadczenia Wspólnika z dnia [...] lipca 2016 r. oraz przedłożonego przez niego wyroku Sądu Okręgowego w L.z dnia [...] października 2013 r. właścicielem pojazdu marki [...] jest Wspólnik. Organ pierwszej instancji wskazał, że nie wpłynęły żadne dokumenty zmieniające tytuł własności przedmiotowego pojazdu, i że zwrócono się do skarżącego, w przypadku posiadania takich dokumentów, o stawiennictwo w Wydziale Komunikacji i złożenie stosownego oświadczenia. Pismem z dnia [...] września 2016 r. skarżący poinformował Wydział Komunikacji Starostwa Powiatowego w S., że samochód marki [...] użytkuje za zgodą Wspólnika, wyrażoną w protokole zdawczym, sporządzonym w dniu [...] października 2013 r. Wskazał, że użyczenie nastąpiło na czas określony – do chwili spłacenia przez Wspólnika na jego rzecz 50% wartości spółki [...], czego, jak stwierdził, Wspólnik nie uczynił. Zatem zdaniem skarżącego nie zaistniało zdarzenie powodujące zakończenie użyczenia i dlatego ponownie wnosi on o wymianę dowodu rejestracyjnego. Decyzją z dnia [...] września 2016 r. Starosta odmówił skarżącemu wydania nowego dowodu rejestracyjnego przedmiotowego pojazdu, wskazując, że skarżący nie jest właścicielem tego pojazdu. Decyzję tę doręczono zarówno skarżącemu, jak i Wspólnikowi. Od powyższej decyzji odwołanie złożył skarżący, wskazując m.in., że jako posiadacz zależny jest upoważniony do załatwiania spraw urzędowych związanych z tym pojazdem. Decyzją z dnia [...] października 2016 r. SKO utrzymało w mocy ww. decyzję. 3. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] października 2016 r. SKO wskazało, że istotą sporu rozpoznawanej sprawy było to, czy odwołujący się – skarżący – mógł skutecznie złożyć podpisany wyłącznie przez siebie wniosek o wymianę dowodu rejestracyjnego pojazdu, będąc jedynie jego użytkownikiem, w oparciu o wyrażenie zgody na korzystanie z tego pojazdu przez właściciela pojazdu, tj. Wspólnika, zawarte w protokole zdawczym z dnia [...] października 2013 r., czy też wniosek ten powinien być także podpisany przez właściciela pojazdu. Organ stwierdził, że zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012, poz. 1137 ze zm.), dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego (...) jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Na podstawie § 10 ust. 3a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2016 r., poz.1038, "Rozporządzenie") na okres do wydania wtórnika dowodu rejestracyjnego, nie dłuższy niż 30 dni, organ rejestrujący, na wniosek właściciela pojazdu, wydaje pozwolenie czasowe. Przepis ten stosuje się też w przypadku wydawania dowodu rejestracyjnego z powodu braku miejsca na kolejne wpisy terminów następnego badania technicznego (§ 10 ust. 3b Rozporządzenia). Organ wskazał, że w sytuacji uregulowanej w § 10 ust. 3b Rozporządzenia, tj. gdy zachodzi konieczność wydania dowodu rejestracyjnego z powodu braku miejsca na kolejne wpisy terminów następnego badania technicznego, organ rejestrujący, na wniosek właściciela pojazdu, dokonuje czynności opisanych w pkt 1 i 2 tego przepisu. Organ podkreślił, że wydawanie dowodu rejestracyjnego z powodu braku w nim miejsca na kolejne wpisy terminów badań technicznych następuje w drodze decyzji administracyjnej, podobnie jak w postępowaniu w sprawie rejestracji i wyrejestrowania pojazdu (§ 1 pkt 15 Rozporządzenia stanowi bowiem, że ilekroć w rozporządzeniu tym jest mowa o wniosku o rejestrację, czasową rejestrację albo o wyrejestrowanie – rozumie się przez to odpowiednio wniosek, którego wzór określa załącznik nr 1 do rozporządzenia z 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, tj. wniosek o wymianę dowodu rejestracyjnego). Samo wydanie dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych jest zaś czynnością materialno-techniczną. Zatem wniosek o wymianę dowodu rejestracyjnego należy traktować jak wniosek o rejestrację pojazdu, czyli w postępowaniu dotyczącym rozpatrzenia tego wniosku, zgodnie z § 2 ust. 2 Rozporządzenia organ, rejestrując pojazd, stosuje przepisy k.p.a. Zdaniem SKO więc, rozstrzygnięcie Starosty było prawidłowe – dla skuteczności złożenia wniosku o wymianę dowodu rejestracyjnego konieczne było podpisanie tego wniosku przez właściciela pojazdu. Natomiast złożenie wniosku przez użytkownika pojazdu, który nie jest jego właścicielem, nie może skutkować wydaniem takiej osobie nowego dowodu rejestracyjnego w trybie jego wymiany dla tego pojazdu. Dopiero w przypadku złożenia takiego wniosku przez właściciela pojazdu, organ, zgodnie z instrukcją zawartą w § 9 załącznika nr 1 do Rozporządzenia, wykonuje wyszczególnione tam czynności, w efekcie których właściciel otrzymuje nowy dowód rejestracyjny. Organ wskazał, że z materiału dowodowego wynika, że skarżący, składając wniosek o wydanie dowodu rejestracyjnego ww. pojazdu, nie udokumentował tego faktu. Wnioskodawca, jako posiadacz zależny, nie mógł skutecznie domagać się wymiany dowodu rejestracyjnego, w związku z czym Starosta wydał decyzję odmowną. SKO stwierdziło, że w sprawie dotyczącej rejestracji pojazdu organy nie mogą zajmować się oceną praw właścicielskich do pojazdu, gdyż sprawy te należą do właściwości sądu powszechnego. Dowód rejestracyjny nie jest dowodem własności pojazdu – takimi dokumentami są np. faktura stwierdzająca nabycie samochodu, umowa sprzedaży, umowa darowizny lub jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – prawomocny wyrok sądu. Zatem przedłożony przez skarżącego protokół zdawczy z dnia [...] października 2013 r., z którego wynika jedynie możliwość korzystania przez niego z przedmiotowego pojazdu, nie stanowi wystarczającej legitymacji do żądania przez użytkownika wydania nowego dowodu rejestracyjnego dla tego pojazdu. 4. Skargę na decyzję SKO z dnia [...] października 2016 r. złożył J. M., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia SKO. W uzasadnieniu skarżący wskazał m.in., że mocą protokołu zdawczego z dnia [...] października 2013 r., podpisanego przez Wspólnika i przez niego, skarżący stał się posiadaczem zależnym pojazdu marki [...]. Zdaniem skarżącego jest on więc upoważniony przez właścicielkę (Wspólnika) także do załatwiania spraw urzędowych, związanych z tym pojazdem, a więc po złożeniu wniosku o wydanie nowego dowodu rejestracyjnego wraz z wszystkimi wymaganymi dokumentami, powinien otrzymać nowy dowód rejestracyjny, gdyż jest to czynność o charakterze materialno-technicznym, a nie czynność wyznaczająca sytuację prawną jednostki. W ocenie skarżącego, nowy dowód rejestracyjny nie może być utożsamiany z jego wtórnikiem, ponieważ samochód został już wcześniej zarejestrowany. 5. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko, wyrażone w zaskarżonej decyzji. II. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 6. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślić należy, że sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, czyni to na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie zastępuje organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do kompetencji sądu należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach. 7. Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2016 r., o odmowie wydania nowego dowodu rejestracyjnego pojazdu marki [...]. Sąd ocenił zaskarżoną decyzję w świetle powołanych wyżej kryteriów i uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo, choć z innych przyczyn, niż wskazane w skardze. Sąd nie podziela stanowiska organu przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 8. Zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe (...). Aby pojazd mógł zostać zarejestrowany, właściciel zobowiązany jest do przedłożenia właściwemu organowi m.in. dowodu własności pojazdu, którym może być umowa sprzedaży, umowa zamiany, umowa darowizny, umowa o dożywocie, faktura VAT potwierdzająca nabycie pojazdu, prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności (§ 2 i 4 Rozporządzenia). Podkreślić należy, że wniosek o wymianę dowodu rejestracyjnego należy traktować jak wniosek o rejestrację pojazdu. 9. Jak wynika z akt sprawy, wniosek o wymianę dowodu rejestracyjnego pojazdu marki [...] z powodu braku miejsca na kolejne wpisy terminów następnego badania technicznego, złożył skarżący, współwłaściciel Zakładu [...] sp. j. W aktach znajduje się także kserokopia wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] października 2013 r., sygn. akt [...], którym rozwiązano ww. spółkę, oraz zgodnie z którym Wspólnikowi, tj. W. M., przyznano prawo do przejęcia majątku ww. spółki, w tym przedmiotowego pojazdu. Ze złożonego przez Wspólnika oświadczenia wynika ponadto, że jest ona jego właścicielką. Organ ustalił też, że ww. spółka, w dniu [...] stycznia 2014 r., została prawomocnie wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego. W związku z powyższym organ pierwszej instancji słusznie uznał, że skoro wniosek o wymianę dowodu rejestracyjnego pojazdu złożony przez skarżącego, zamiast przez właściciela pojazdu (którym jest Wspólnik), nie mógł zostać rozpoznany pozytywnie. Protokół zdawczy regulował jedynie kwestię użytkowania ww. pojazdu, a nie przeniesienie prawa własności na skarżącego. 10. Na podstawie art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, jednostka ma interes prawny w postępowaniu administracyjnym, jeżeli pomiędzy jej sytuacją prawną a przedmiotem postępowania istnieje – uzasadnione treścią normy prawa materialnego – realne i rzeczywiste powiązanie, czyniące ją zainteresowaną tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnioną do udziału w nim w charakterze strony. Ta realność (aktualność) jest istotną cechą interesu prawnego. Nie jest legitymowany do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony ten, kto uzasadnia swój interes prawny zdarzeniami i okolicznościami przewidywanymi, do których osiągnięcia dąży, takimi, które według jego zamiarów wystąpią dopiero w przyszłości. Zdarzenia przyszłe, a w pewnym sensie nawet niepewne, nie mogą stanowić o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym. Ten nie daje legitymacji procesowej w postępowaniu administracyjnym, ponieważ interes prawny, którym legitymuje się wnoszący podanie, powinien być aktualny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1817/15, LEX nr 2 315 987). Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny strony, a więc taką sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego zainteresowania poprzeć odpowiednim przepisem prawnym. Możliwa jest też sytuacja, w której podmiot posiadający interes prawny, utraci ten przymiot w postępowaniu odwoławczym (np. wskutek zbycia tytułu prawnego). Z powyższego wynika, że na każdym etapie postępowania organ administracji jest obowiązany badać czy podmiot występujący o wszczęcie postępowania jest do tego legitymowany, zatem czy może być stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wniosek podmiotu nie będącego stroną postępowania nie może być załatwiony tak jak to nakazuje art. 104 k.p.a. – co do istoty, ale odmiennie. W zależności od tego czy ustalenie braku przymiotu strony jest oczywiste, czy też wymaga przeprowadzenia ustaleń w tym zakresie, jego załatwienie może zapaść albo na podstawie art. 61a k.p.a. w formie postanowienia o odmowie wszczęcie postępowania, albo na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., w formie decyzji o umorzeniu postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1471/13, LEX nr 1 675 970). 11. Natomiast zgodnie z art. 138 k.p.a. organ odwoławczy to organ ponownie, merytorycznie rozpoznający sprawę, co oznacza, że ponowne rozstrzygnięcie co do istoty sprawy jest efektem przeprowadzenia przez niego postępowania odwoławczego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 marca 2017 r., II SA/Łd 923/16, LEX nr 2 276 988). W związku z powyższym, kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji oraz ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Organ drugiej instancji, rozpoznając odwołanie, nie jest związany ani ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez organ pierwszej instancji, ani żądaniami zawartymi w odwołaniu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1264/16, LEX nr 2 280 841). Oznacza to, że jeśli organ, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzyma w mocy zaskarżoną decyzję, stwierdza tym samym, że jest ona prawidłowa, a jego rozstrzygnięcie jest merytorycznie zgodne z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji – ocena sprawy, dokonana przez oba organy jest taka sama (por. Przybysz P., Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2017, komentarz do art. 138 k.p.a.). Jeśli natomiast organ drugiej instancji uznałby, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie jest prawidłowe, może, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 lub 3 k.p.a., wydać decyzję reformatoryjną lub umorzyć postępowanie prowadzone przed organem pierwszej instancji. 12. Jak wskazano wcześniej, wniosek o wymianę dowodu rejestracyjnego pojazdu może złożyć jedynie jego właściciel, a więc z tytułu posiadania przez niego prawa własności wynika dla strony tego postępowania interes w jej wszczęciu. W niniejszej sprawie, wniosek o wymianę dowodu rejestracyjnego złożył skarżący, który jest jedynie posiadaczem zależnym, a nie właścicielem, pojazdu. Co więcej, skarżący nie miałby także interesu prawnego w tej sprawie, gdyby wniosek taki został złożony w imieniu spółki [...] sp. j. – w chwili jego złożenia ww. spółka już nie istniała. Jedyną osobą, która posiadając interes prawny wynikający z własności przedmiotowego pojazdu, mogłaby wnosić o wymianę dowodu rejestracyjnego, był Wspólnik. 13. W niniejszej sprawie decyzja SKO nie została więc wyczerpująco uzasadniona i jako taka narusza prawo. Decyzja ta została wydana bez przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego (w zakresie koniecznym dla prawidłowego ustalenia interesu prawnego skarżącego do wszczęcia postępowania), czym naruszono art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. 14. Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie miał na uwadze powyższe, a przede wszystkim kwestię przeprowadzenia w sposób prawidłowy postępowania wyjaśniającego, ze szczególnym uwzględnieniem oceny interesu prawnego skarżącego do złożenia wniosku o wydanie dowodu rejestracyjnego. 15. Mając powyższe na względzie, Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy.