VII SA/Wa 2618/16
WyrokWSA w Warszawie2017-10-10
Skład orzekający: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki, Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), sędzia WSA Tadeusz Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej, wydając pozwolenie na budowę, jest zobowiązany do weryfikacji oświadczenia inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zwłaszcza w sytuacji, gdy prawo to jest kwestionowane przez inną stronę postępowania lub gdy nieruchomość stanowi współwłasność?Ratio decidendi
Organ administracji architektoniczno-budowlanej jest zobowiązany do weryfikacji oświadczenia inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jeśli jego treść budzi wątpliwości lub jest kwestionowana przez strony postępowania. Samo złożenie oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej nie zwalnia organu z obowiązku merytorycznej weryfikacji, szczególnie w przypadku współwłasności nieruchomości, gdzie czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu wymagają zgody wszystkich współwłaścicieli.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. S. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Starosty zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące m.in. braku uwzględnienia jej zastrzeżeń co do przebiegu granic, rzetelności mapy do celów projektowych, kolizji projektowanej ścianki przeciwpożarowej z jej infrastrukturą oraz kwestionowała prawo inwestorki do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wskazując na współwłasność nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty i zasądził od Wojewody na rzecz M. S. kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki, Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na nadbudowę budynku I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. S. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez M.S. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...].
Decyzją tą Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej E. B. pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na dz. o nr ew. [...], obr. [...] przy ul. W. [...] w M., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Wskazana decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej: k.p.a.), oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm., dalej: Prawo budowlane). W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji przywołał następujący stan faktyczny:
Wnioskiem z dnia 27 kwietnia 2016 r. E. B., zwróciła się o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę polegającą na "nadbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego" na działce nr ew. [...] obręb [...] przy ul. W. [...] w M., załączając dokumenty.
Zastrzeżenia odnośnie inwestycji wniosła M. S. oraz W. B. Ta ostatnia, w piśmie z dnia 16 maja 2016 r. wniosła o sprawdzenie, czy E. B. posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił, dla E. B., pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ew. [...] obręb [...] przy ul. W. [...] w M.
M.S. skorzystała z przysługującego jej prawa i w terminie złożyła odwołanie od powyższej decyzji do Wojewody [...], podnosząc brak uwzględnienia zgłaszanego przez nią zastrzeżenia dotyczącego przebiegu granic i rzetelności wykonania mapy do celów projektowych.
Starosta [...] nie znalazł podstaw do zastosowania art. 132 k.p.a. i przekazał odwołanie od ww. decyzji wraz z aktami sprawy do Wojewody [...] celem rozpatrzenia.
Po przeanalizowaniu akt sprawy organ odwoławczy wydał wskazaną na wstępie decyzję, którą podtrzymał ocenę organu I instancji w sprawie.
Wskazał, że jak wynika z zebranego materiału dowodowego, inwestorka do wniosku o pozwolenie na budowę, załączyła projekt budowlany wraz z opiniami, uzgodnieniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Na terenie objętym przedmiotową inwestycją, obowiązują ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego południowej części miasta M. zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Miasta w M. z dnia [...] kwietnia 1997 r. (Dz. Urz. woj. [...] z 1997 r. Nr [...], poz. [...]), zmienionego uchwałą Nr [...] Rady Miasta w M. z dnia [...] października 2001 r. Wskazał, że na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 1 ustaleń przedmiotowego planu działka nr ew. [...] przy ul. W.[ w M. położona jest na terenie oznaczonym symbolem MWU przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną i usługową, z dopuszczeniem zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej we wszystkich formach, jak również zabudowy usługowej w tym usług komunikacyjnych. Zgodnie z art. 6 ust. 2, w związku z art. 8 ust. 2 pkt 7 ww. planu "Na całym obszarze działania planu dopuszcza się utrzymanie dotychczasowego sposobu zagospodarowania". Stwierdził, że zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z ustaleniami obowiązującego planu.
Podał następnie, że projektant przedłożył inwentaryzację nadbudowywanego budynku oraz ekspertyzę techniczną budynku mieszkalnego i budynków gospodarczych zlokalizowanych na działce nr ew. [...] przy ul. W. [...] w M. wraz z opinią o wpływie jego nadbudowy na budynki zlokalizowane w bezpośrednim sąsiedztwie. Po dokonaniu oceny elementów konstrukcyjnych budynków z uwzględnieniem stanu podłoża gruntowego, projektant stwierdził, że "nie ma przeciwwskazań do wykonania projektowanej nadbudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...]".
W analizie nasłonecznienia i przesłaniania dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego znajdującego się na dz. nr ew. [...] projektant wniósł: -dla analizy nasłonecznienia: "Projektowana nadbudowa budynku na dz. nr ew. [...] nie wpływa na pogorszenie warunków nasłonecznienia pomieszczeń mieszkalnych"; -dla analizy przesłaniania: "Projektowana nadbudowa budynku na dz. nr ew. [...] nie przesłania pomieszczeń budynku na działce nr ew. [...]".
Do projektu załączono także informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b Prawa budowlanego.
I dalej, Wojewoda wskazał, że projekt został sporządzony przez projektanta posiadającego właściwe uprawnienia budowlane i legitymującego się aktualnym na dzień sporządzenia projektu zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ww. ustawy - Prawo budowlane.
Odnosząc się do zarzutu podniesionego przez skarżącą w odwołaniu, a dotyczącego źle wykonanej mapy do celów projektowych organ II instancji wyjaśnił, że inwestor przedstawił projekt zagospodarowania terenu wykonany na kopii mapy zasadniczej miasta M. do celów projektowych, przyjętej przez Starostę [...] do ewidencji materiałów zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] grudnia 2015 r. pod nr [...]. Przedmiotowa mapa stanowi podstawę dla organu administracji architektoniczno-budowlanej do rozpoznania wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę. Wyjaśnienie rzetelności wykonania mapy do celów projektowych nie należy do właściwości organu administracji architektoniczno-budowlanej, a w tym konkretnym przypadku, należy do zadań organu prowadzącego państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny, tj. Starosty [...].
Odnośnie zastrzeżeń M. S. dotyczących zaprojektowania ściany przeciwpożarowej od podwórza w kolizji z jej budynkami gospodarczymi, a ścianki pożarowej od frontu budynku - w kolizji z jej przyłączem i licznikiem gazowym oraz z istniejącym ogrodzeniem, organ podał, że nie podziela tej opinii, gdyż "sama Skarżąca informuje o wycofaniu /uskoku/, od strony tylnej, części budynku mieszkalnego, tj. o grubość ściany na długości 1,5 m". Zauważył, że projektant zaprojektował ścianę oddzielenia przeciwpożarowego wystającą 0,30 m, nie tylko ponad budynek mieszkalny wraz z okapem dachu, ale i wyższy budynek gospodarczy skarżącej. Natomiast jeśli chodzi o stronę frontową budynku mieszkalnego, to zauważył, że ściana oddzielenia przeciwpożarowego również została wysunięta 0,30 m ponad dach wraz z okapem. Projektant miał obowiązek zaprojektować ścianę oddzielenia przeciwpożarowego po granicy z działką nr ew. [...]ustaloną podczas rozgraniczenia nieruchomości, które było wykonane w 2012 r., kiedy to wykonano znaki rozgraniczenia, zatem ewentualne uwagi co do przebiegu granicy odwołująca mogła wówczas zgłaszać.
Organ dodał, że z akt sprawy wynika, iż od frontu budynku ścianę oddzielenia pożarowego, wysuniętą do przodu /okap dachu/ o długość 1,1 m, zaprojektowano zgodnie z nową granicą, tj. 0,18 m tuż za fragmentem licznika gazowego omijając licznik i przyłącze. Powyższą kwestię jednoznacznie wyjaśniają zdjęcia załączone do pisma skarżącej z dnia 11 maja 2016 r. Organ odwoławczy wskazał również, że ogrodzenia między działkami do wysokości 2,20 m nie podlegają uregulowaniu w przepisach Prawa budowlanego.
W konsekwencji uznał, że wobec spełnienia wymagań określonych w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego, właściwy organ nie mógł odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W skardze do Sądu na ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...], skarżąca – M. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Decyzji tej skarżąca zarzuciła:
obrazę art. 5 Prawa budowlanego, poprzez brak ustalenia, czy wzniesienie danego obiektu budowlanego odpowiada warunkom techniczno-budowlanym i, czy nie powoduje pogorszenia warunków sanitarnych oraz uciążliwości dla otoczenia;
obrazę art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia w tym, przyjęcie, że granice nieruchomości między stronami nie są sporne oraz błędne uzasadnienie wydanej decyzji ograniczające się do podtrzymania stanowiska organu I instancji i stwierdzenia, iż z analizy materiału dowodowego wynika, iż zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z ustaleniami obowiązującego planu;
obrazę art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, że w 2012 r. miało miejsce postępowanie rozgraniczeniowe, podczas gdy dołączone do niniejszej skargi zaświadczenie Burmistrza Miasta M. z dnia [...] października 2016 r. wskazuje na brak takiego postępowania rozgraniczeniowego. Nadto organ nie wziął pod uwagę, że wykonanie przedmiotowej decyzji będzie skutkować w razie jej wykonania czynem zagrożonym karą z uwagi na naruszenie posiadania nieruchomości M. S.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą E. B.pozwolenia na nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na dz. o nr ew. [...], obr. [...] przy ul. W. [...] w M.Orzekając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ II instancji przyjął, że inwestorka spełniła wszystkie wymogi jakie, w takim przypadku nakłada Prawo budowlane, a to uzasadnia zastosowanie art. 35 ust. 4 tej ustawy, zgodnie z którym w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Stanowisko to, w ocenie Sądu, jest wadliwe, albowiem oparte na niepełnej analizie sprawy, w tym: dokumentacji załączonej wraz z wnioskiem o pozwolenie na budowę.
Rozwijając powyższe wskazać należy, iż postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją wszczęte zostało na wniosek E. B. o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na nadbudowę -o poddasze użytkowe- budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce o nr ew. [...], a przylegającego do budynku mieszkalnego, istniejącego na działce sąsiedniej o nr ew. [...]. Wskazany wniosek uruchomił postępowanie, w którym właściwy organ miał obowiązek zbadać, czy odpowiada on wymogom przewidzianym w art. 32, art. 33, art. 34 ust. 1 – 3 Prawa budowlanego, a w razie stwierdzenia, że jest on kompletny i zgodny z prawem (w zakresie określonym w art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego), obowiązany był zatwierdzić projekt budowlany i udzielić pozwolenia na budowę dla opisanej powyżej inwestycji (v. art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego).
Przepis art. 33 ustawy Prawo budowlane określa wymagania, jakim ma odpowiadać wniosek o wydanie pozwolenia budowlanego. Do wniosku takiego należy załączyć m. in. cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu; oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Podstawową zaś powinnością organu administracji architektoniczno-budowlanej w tym postępowaniu jest dokonanie sprawdzeń, w zakresie określonym w art. 35 ust. 1 ww. ustawy.
Jak stanowi ten ostatni, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza:
1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;
2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;
3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7;
4) wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7.
W razie stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust. 1, właściwy organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę (art. 35 ust. 3). W razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (ust. 4 art. 35).
Jak z powyższego wynika, w wymienionych przepisach określono zakres działania organu administracji architektoniczno-budowlanej przy zatwierdzaniu projektu budowlanego i wydawaniu pozwolenia na budowę, określając tym samym zakres merytorycznej oceny wniosku o pozwolenie na budowę. Przepis art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego jednoznacznie ustala zaś, że właściwy organ nie może odmówić wydania pozwolenia na budowę, jeżeli spełnione zostały wymagania, o których mowa powyżej, a przy tym: inwestor złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli była ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (v. art. 32 ust. 4 pkt 1) oraz dołączył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (v. art. 32 ust. 4 pkt 2). Z powyższego w efekcie wynika, że art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego nie dopuszcza jakiejkolwiek uznaniowości w sprawie wydania pozwolenia na budowę, a zadania organu architektoniczno-budowlanego w tego rodzaju sprawie są wyraźnie skonkretyzowane.
Kierując się powyższym, Sąd stwierdza, że tak Starosta [...], jak i Wojewoda [...] orzekając w sprawie nie dopełnili ciążących na nich w tym postępowaniu obowiązków. Żaden z tych organów nie dokonał bowiem pełnej, a przy tym niezbędnej (z uwagi na podnoszone w toku postępowania zastrzeżenia) oceny, o czym świadczą uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji, niespełniające wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
I tak, zdaniem Sądu, oceniając wniosek o pozwolenie na budowę i załączony do niego projekt budowlany, nie sprawdzono, czy planowana inwestycja (nadbudowa budynku), z uwagi na usytuowanie budynku w ostrej granicy z działką sąsiednią, jest zgodna z przepisami § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.). Należy przy tym podnieść, iż projektowana nadbudowa dotyczy budynku zlokalizowanego w ostrej granicy z działką sąsiednią o nr ew. [...], a wobec tego należało zbadać, czy jest zgodna z § 12 ust. 3 ww. warunków technicznych, którego przepisy dopuszczają sytuowanie budynku w zabudowie jednorodzinnej, w tym również rozbudowę i nadbudowę istniejącego budynku, w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 § 12.
Należało przy tym wyjaśnić, czy obiekt, który ma być nadbudowany jest wynikiem legalnego, zgodnego z przepisami prawa, działania, zapewne – poprzednika prawnego inwestorki. Z przedłożonego projektu budowlanego wynika jedynie, że budynek mieszkalny jednorodzinny objęty inwestycją, został zrealizowany w latach 90 ubiegłego wieku. W projekcie tym nie wskazano natomiast decyzji, w oparciu o którą budynek ten został zrealizowany.
W kontekście art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, należało także wyjaśnić, czy projekt zagospodarowania terenu spełnia wymogi określone w § 8 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2012 r., poz. 462 ze zm.), tj. czy w części opisowej przedstawia istniejący stan zagospodarowania działki lub terenu z opisem projektowanych zmian, w tym rozbiórek obiektów i obiektów przeznaczonych do dalszego użytkowania; a w części rysunkowej m.in.: układ sieci i instalacji uzbrojenia terenu, przedstawiony z przyłączami do odpowiednich sieci zewnętrznych i wewnętrznych oraz urządzeń budowlanych, w tym: wodociągowych, ujęć wody ze strefami ochronnymi, cieplnych, gazowych i kanalizacyjnych lub służących do oczyszczania ścieków, oraz określający sposób odprowadzania wód opadowych, z podaniem niezbędnych profili podłużnych, spadków, przekrojów przewodów oraz charakterystycznych rzędnych, wymiarów i odległości, wraz z usytuowaniem przyłączy, urządzeń i punktów pomiarowych. Powyższe, w ocenie Sądu, jest o tyle istotne, iż skarżąca konsekwentnie podnosi w sprawie, że projektowana ścianka oddzielenia pożarowego pozostaje w kolizji z istniejącym ogrodzeniem oraz licznikiem gazowym i przyłączem do jej budynku. Tymczasem, z projektu zagospodarowania terenu nie wynikają dane wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a mianowicie: aby zaprojektowana ścianka oddzielenia pożarowego od frontu budynku omijała licznik gazowy i przyłącze należące do skarżącej. Sąd zauważa przy tym, iż na rozprawie w dniu 10 października 2017 r. pełnomocnik skarżącej złożyła do akt kopię (potwierdzoną za zgodność z oryginałem) protokołu kontroli robót budowlanych z dnia 12 września 2017 r. PINB w W., wskazującego na istnienie kolizji spornej ścianki przeciwpożarowej ze skrzynką przyłącza gazowego.
Najistotniejsze niedopatrzenie organów orzekających w tej sprawie dotyczy jednak, zdaniem Sądu, złożonego przez inwestorkę wraz z wnioskiem o pozwolenie na budowę oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W oświadczeniu tym E. B. podała, że jest (jedynym) właścicielem nieruchomości. Do wniosku załączyła także wypis z rejestru gruntów, mający tę okoliczność potwierdzać. Niemniej żadnego dokumentu potwierdzającego jej tytuł prawny do nieruchomości ani nie powołała, ani nie przedłożyła. Tymczasem jedna ze stron postępowania wnosiła w toku postępowania o zweryfikowanie sprawy w ww. kwestii. Nadto, na rozprawie przed Sądem skarżąca podała, iż nieruchomość przeznaczona pod inwestycję stanowi współwłasność kilkunastu osób oraz, że w toku postępowania administracyjnego nie ujawniono wszystkich współwłaścicieli działki inwestycyjnej, co więcej – część z tych osób zmarła, a mimo to organy kierowały do nich w niniejszej sprawie korespondencje. Na okoliczność tą skarżąca przedstawiła wypis z rejestru gruntów, w którym jako współwłaścicieli ww. działki o nr ew. [...], wymieniono dwadzieścia trzy osoby, a jako władającą: E. B. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, organy orzekające obowiązane były ustalić, czy rzeczywiście inwestorka posiada prawo do dysponowania wskazaną nieruchomością na cele budowlane. Tego zaś nie uczyniono na żadnym etapie postępowania, choć istniały ku temu uzasadnione powody.
Zważyć przy tym należy, iż zgodnie z art. 4 ustawy Prawo budowlane każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy Prawo budowlane, przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Stosownie do art. 32 ust. 4 pkt 2 ww. ustawy, pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oświadczenie to winno być złożone według ustalonego przez ustawodawcę wzoru. Podkreślić przy tym należy, iż złożenie takiego oświadczenia (pod rygorem) nie oznacza, że organ administracji architektoniczno-budowlanej, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę jest pozbawiony możliwości jego weryfikacji i winien jedynie ograniczyć się do stwierdzenia jego złożenia. Oświadczenie o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane stanowi środek dowodowy mający wykazać prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Dlatego też w razie wątpliwości podlega ono badaniu przez organ. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, organ może ograniczyć się do zbadania prawidłowości takiego oświadczenia pod względem formalnym jedynie wówczas, gdy jego treść nie budzi wątpliwości, a nadto - żadna ze stron postępowania jej nie kwestionuje. W przeciwnym razie obowiązkiem organu architektoniczno-budowlanego jest merytoryczna weryfikacja jego treści (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 1337/14; wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2254/14; wyrok NSA z dnia 22 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1997/11).
W konsekwencji, Sąd stwierdza, że w okolicznościach niniejszej sprawy organy obowiązane były dokonać weryfikacji złożonego przez inwestorkę oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a to co najmniej z dwóch powodów – po pierwsze w oświadczeniu inwestorka nie wskazała podstawy tytułu prawnego do nieruchomości (a myli się organ I instancji twierdząc w uzasadnieniu decyzji, że udokumentowała prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przed tym organem składając (jedynie) postanowienia stwierdzające nabycie spadku), po drugie – jedna ze stron postępowania (W. B.) w istocie kwestionowała jej prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Sąd zauważa przy tym, że jeśli realizacja danego zamierzenia budowlanego może być zakwalifikowana jako czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu, to prawo do dysponowania nieruchomością wspólną na cele budowlane, o którym mowa w art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego, powstaje pod warunkiem uzyskania uprzedniej zgody wszystkich współwłaścicieli tej nieruchomości, zgodnie z art. 199 Kodeksu cywilnego. W orzecznictwie przyjmuje się zaś, że przez "czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu" rzeczą wspólną należy rozumieć czynności rozporządzenia rzeczą wspólną (zbycia własności rzeczy, obciążenia nieruchomości prawem rzeczowym ograniczonym, wynajęcie, itp.), czynności zmieniające dotychczasowe przeznaczenie rzeczy, a także m. in. modernizację, nadbudowę i przebudowę, podział nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 817/15).
Z tych też przyczyn Sąd uznał, iż decyzje wydane w sprawie są wadliwe. Zapadły one z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 4 i art. 32 ust. 4 pkt 2 oraz art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Z tych względów decyzje wydane w sprawie nie mogły się ostać, a skarga (jako wskazująca na brak pełnej oceny) zasługiwała na uwzględnienie. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, iż nie znalazł przyczyn, dla który należałoby uwzględnić podniesiony przez skarżącą zarzut dotyczący wadliwego przyjęcia w postępowaniu, iż przebieg granicy między działkami nr ew. [...] i [...] nie jest sporny. W tym zakresie Sąd zgadza się bowiem z organem odwoławczym, iż organ architektoniczno-budowlany nie jest od weryfikacji przebiegu granicy między nieruchomościami. Obowiązany jest natomiast zbadać, czy projekt zagospodarowania terenu sporządzono na aktualnej mapie do celów projektowych. W tym też zakresie poczyniono ustalenia w sprawie, a wykazały one, iż projekt zagospodarowania terenu wykonano na mapie aktualnej, przyjętej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 3 grudnia 2015 r. Z tego też powodu ww. zarzut skargi okazał się chybiony. Niemniej pozostałe zarzuty, a zwłaszcza ten – podniesiony przed Sądem na rozprawie, uzasadniał uwzględnienie skargi i uchylenie wydanych w sprawie decyzji.
Rozpoznając ponownie sprawę organ związany będzie wskazaną wyżej oceną prawną. Winien przy tym ustalić, na jakim etapie realizacji znajduje się przedmiotowa w sprawie inwestycja, uzależniając od tego również dalsze czynności w sprawie.
W tej sytuacji, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
Orzekając o kosztach Sąd uwzględnił wniosek skarżącej, a w tym zakresie: wysokość wpisu od skargi (500 zł), i koszty zastępstwa procesowego, łącznie z opłatą skarbową od pełnomocnictwa (497 zł), te ostatnie – stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło