VII SA/Wa 2633/22
WyrokWSA w Warszawie2023-05-09
Skład orzekający: Włodzimierz Kowalczyk, Wojciech Rowiński, Justyna Wtulich-Gruszczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wadliwość tytułu wykonawczego, polegająca na błędnym powołaniu się na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia dotyczące innego postępowania egzekucyjnego, stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wadliwe powołanie się w tytule wykonawczym na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, które dotyczyło innego postępowania egzekucyjnego, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Taka wadliwość, mimo że nieprawidłowa, nie wpływa na możliwość prawidłowego prowadzenia postępowania egzekucyjnego ani nie narusza praw strony zobowiązanej, a tym samym nie spełnia przesłanki z art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.Stan faktyczny
Gmina T. wniosła skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymujące w mocy postanowienie D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, które oddaliło wniosek Gminy o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne dotyczyło obowiązku wykonania prac przy zabytkowym budynku. Gmina zarzuciła wadliwość tytułu wykonawczego, wskazując na błędne powołanie się na postanowienie o nałożeniu grzywny dotyczące innego postępowania oraz niepełne dane organu egzekucyjnego i wierzyciela. Sąd rozpatrywał, czy te uchybienia stanowią podstawę do umorzenia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy T. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Rowiński, Asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 maja 2023 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 19 października 2022 r. znak DOZ-OAiK.650.958.2021.MW w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z 19 października 2022 r. znak DOZ-OAiK.650.958.2021.MW, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm.), art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 59 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 z poźn. zm.) oraz na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r., poz. 840), po rozpatrzeniu zażalenia Gminy T., utrzymał w mocy postanowienie D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. znak [...] oddalające wniosek Gminy T. o umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wyegzekwowania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] nakazującej wykonanie prac przy zabytku [...] w zespole pensjonatowo-parkowym w T. przy ul. [...], działka nr ew. [...]AM[...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister wskazał, że budynek [...]- tak zwane [...] - w zespole pensjonatowo-parkowym w T. przy ul. [...] został wpisany do rejestru zabytków decyzją z [...] czerwca 1995 r. nr [...] wraz z pozostałymi elementami zespołu - pensjonatem tzw. zamkiem, oficyną z wozownią i parkiem krajobrazowym.
W dniu 6 lutego 2015 r. D. Wojewódzki Konserwator Zabytków przeprowadził kontrolę zabytkowego budynku studni, podczas której stwierdził, że obiekt ten znajduje się w katastrofalnym stanie technicznym. W związku z powyższym D. Wojewódzki Konserwator Zabytków, działając na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. znak [...] nakazał Gminie T. wykonanie w budynku [...]- [...] następujących prac i robót budowlanych: 1. naprawę istniejących i odbudowę brakujących murów konstrukcyjnych; 2. naprawę istniejących i odtworzenie brakujących tynków zewnętrznych z odtworzeniem faktury tynku i dekoracji tynkarskiej; 3. naprawę istniejących i odtworzenie brakujących tynków wewnętrznych; 4. naprawę drewnianych drzwi wejściowych z okuciami; 5. odbudowę dachu i położenie pokrycia dachowego. Organ ochrony zabytków wskazał na konieczność uzyskania pozwolenia konserwatorskiego na prowadzenie powyższych prac i wyznaczył termin ich wykonania do dnia 31 grudnia 2018 r.
W dniu 18 czerwca 2019 r. D. Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał decyzję nr [...], którą udzielił Gminie T. pozwolenia na prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych w budynku [...] - [...] w następującym zakresie: odbudowa brakujących części budowli, remont z odtworzeniem elewacji oraz zagospodarowanie terenu bezpośrednio przylegającego do obiektu. Termin ważności pozwolenia organ wyznaczył do dnia 31 grudnia 2021 r.
W dniu 27 maja 2020 r. pracownik [...] Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków przeprowadził oględziny [...] , podczas których stwierdzono postępującą degradację obiektu i brak jego zabezpieczenia. Stwierdzono m.in. zawalone odcinki murowanych ścian (murów obwodowych). Obiekt był prowizorycznie zabezpieczony porwaną i ściągniętą plandeką. Wnętrze nie było zabezpieczone. Obiekt wygrodzono siatką, która była miejscowo uszkodzona.
W dniu 18 lutego 2021 r. D. Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał tytuł wykonawczy nr [...], w którym wskazał ciążący na Gminie T. obowiązek wynikający z decyzji nakazującej nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. W tym samym dniu D. Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał postanowienie nr [...] znak: [...], którym nałożył na Gminę T. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania ww. decyzji w wysokości 10 000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) oraz zobowiązał Gminę T. do wniesienia opłaty egzekucyjnej w wysokości 68 zł (słownie: sześćdziesiąt osiem złotych), tytułem wydania ww. postanowienia.
Pismem z dnia 1 marca 2021 r. Gmina T. złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Gmina T. zarzuciła, że w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. przy formułowaniu wniosku o zastosowanie środka egzekucyjnego powołano się na postanowienie nr [...], które zostało wydane w dniu [...] stycznia 2021 r. i dotyczyło nałożenia grzywny w celu przymuszenia w związku z doręczeniem zobowiązanej tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., które dotyczyło zupełnie innego postępowania egzekucyjnego. Ponadto Gmina [...] wskazała, że w dniu 28 stycznia 2021 r. wniosła zażalenie na postanowienie nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., które nie zostało rozstrzygnięte. W ocenie zobowiązanej okoliczności te stanowią podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
D. Wojewódzki Konserwator Zabytków po rozpatrzeniu powyższego zarzutu postanowieniem nr [...] z [...] marca 2021 r. znak [...] oddalił zarzut Gminy T. w całości, natomiast postanowieniem nr [...] z [...] kwietnia 2021 r. znak [...] oddalił wniosek Gminy T.o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rozpatrzeniu zażalenia Gminy T. na postanowienie nr 221/2021 z dnia 26 marca 2021 r., postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2022 r. znak DOZ-OAiK.590.2021.MW, utrzymał w mocy ww. postanowienie.
Gmina T. wniosła również zażalenie na postanowienie D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. oddalające wniosek Gminy T. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w którym zarzuciła organowi naruszenie art. 59 § 1 pkt 1 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania oraz naruszenie art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, tj. wydanie rozstrzygnięcia w sprawie przed wyznaczeniem terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym i możliwością wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Gmina T. zarzuciła także organowi pierwszej instancji wskazanie w tytule wykonawczym z dnia[...] lutego 2021 r. nr [...] postanowienia nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., które dotyczyło nałożenia grzywny w celu przymuszenia w związku z doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. Gmina T. wskazała ponadto, że w dniu 28 stycznia 2021 r. wniosła zażalenie na postanowienie D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., które nie zostało dotychczas rozstrzygnięte, podobnie jak zażalenie na postanowienie nr [...] z dnia [...] marca 2021 r.
Minister wskazał ponadto, że w dniu 19 maja 2022 r. D. Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał decyzję nr [...], którą udzielił Gminie T. pozwolenia na wykonanie prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych w budynku [...]- [...]w zakresie: odbudowy brakujących części budowli, remontu z odtworzeniem elewacji oraz zagospodarowania terenu bezpośrednio przylegającego do obiektu, zgodnie z zakresem prac i w sposób wskazany w dokumentacji - projekcie budowlanym "Odbudowa historycznej [...]- [...] jako części zespołu pensjonatowo - parkowego przy ul. [...]w T.", opracowanym w kwietniu 2022 r. przez mgr inż. arch. J. W., stanowiącym załącznik nr 1 do ww. decyzji.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie z 22 kwietnia 2021 r., stwierdził, że postanowienie jest zgodne z prawem.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku: 1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego; 2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym; 3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27; 4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek: a) jest ściśle związany ze zobowiązanym, b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego; 5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel; 7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.
Ponadto, zgodnie z art. 59 § 2, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z którego jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Przepis art. 59 § 4 stanowi, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie zobowiązanego, wierzyciela albo z urzędu. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zawiera informację o uchyleniu czynności egzekucyjnych zgodnie z art. 60 § 1 ustawy.
Minister stwierdził, że z przywołanych przepisów wynika, że do umorzenia postępowania egzekucyjnego dochodzi, gdy zaistnieją wskazane wyżej okoliczności, które w sposób trwały uniemożliwiają jego bieg. Okoliczności te mogą wystąpić na każdym etapie postępowania egzekucyjnego, a więc przed, jak i po zakończeniu będącej jego częścią egzekucji, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w całości lub w części. Przepis art. 59 ustawy dzieli przesłanki umorzenia na merytoryczne i formalnoprawne oraz na te, których wystąpienie zobowiązuje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania i te, które określają tylko możliwość takiego rozstrzygnięcia. Jedną z przesłanek obligującą organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego jest niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 (art. 59 § 1 pkt 3 ustawy). Przywołany przepis art. 27 określa elementy, jakie powinien zawierać tytuł wykonawczy. Ich wyliczenie ma charakter enumeratywny, stąd brak któregokolwiek z nich stanowi istotne naruszenie skutkujące koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie wadliwie wydanego tytułu wykonawczego. Jest to przepis, który ma chronić przede wszystkim zobowiązanego przed prowadzeniem postępowania w oparciu o wadliwy dokument będący podstawą jego wszczęcia.
Zdaniem Ministra w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego i prowadzonego wobec Gminy T. Decyzją D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. Gmina T. została zobowiązana do wykonania prac konserwatorskich i robót budowlanych zabezpieczających przy zabytkowym budynku [...], [...], w terminie do 31 grudnia 2018 r. W dniu 27 maja 2020 r. organ ochrony zabytków stwierdził, że nie zostały wykonane żadne prace wymienione w nakazie nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. Stwierdzono postępującą degradację obiektu i brak jego zabezpieczenia przed warunkami atmosferycznymi i przed dostępem osób postronnych.
D. Wojewódzki Konserwator Zabytków w dniu [...] lutego 2021 r. wydał tytuł wykonawczy nr [...], zawierający prawidłowe pouczenie o możliwości wniesienia przez zobowiązaną zarzutów w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia, a następnie doręczył ten tytuł skarżącej, co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie obioru. Skarżąca skorzystała z prawa zgłoszenia zarzutów. D. Wojewódzki Konserwator Zabytków po rozpatrzeniu zarzutu Gminy T., postanowieniem nr [...] z dnia 26 marca 2021 r. oddalił zgłoszony zarzut. Postanowienie to Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanej utrzymał w mocy postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2022 r. znak: [...]. Natomiast postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. D. Wojewódzki Konserwator Zabytków nałożył na Gminę T. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania decyzji nr [...] w wysokości 10 000 zł oraz zobowiązał Gminę T. do wniesienia opłaty w wysokości 68 zł, za wydanie ww. postanowienia i tytułu wykonawczego nr [...] z [...] lutego 2021 r.
Minister podkreślił, że źródłem obowiązku w rozpatrywanej sprawie jest decyzja nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., w której organ ochrony zabytków nakazał wykonanie prac i robót budowlanych w terminie do dnia 31 grudnia 2018 r. To ww. decyzja nr [...] została wskazana w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r., nie zaś, jak podnosi zobowiązana, postanowienie nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. W rozpatrywanej sprawie egzekucja jest prowadzona na podstawie ww. tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał ponadto, że do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie wpłynęło zażalenie Gminy T. na postanowienie D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., które organ pierwszej instancji uchylił w trybie autokontroli - wydał postanowienie nr [...] z 4 lutego 2021 r. znak: [...], którym umorzył w całości postępowanie egzekucyjne objęte tytułem wykonawczym nr [...] oraz uchylił środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia.
Zdaniem Ministra zebrany w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy nie potwierdza zarzutu zobowiązanej dotyczącego wadliwości tytułu wykonawczego, będącego podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec Gminy T. Tytuł wykonawczy nr [...] zawiera wszystkie obligatoryjne elementy wymienione w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zatem w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazana w art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 tej ustawy.
Gmina T. złożyła skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 19 października 2022 r. znak DOZ-OAiK.650.958.2021.MW, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. naruszenie przepisu art. 59 § 1 pkt 1 i pkt 3 w związku z art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania.
Strona skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu II Instancji, jakoby tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne w przedmiotowej sprawie, spełniał wszystkie wymogi określone w art. 27 ww. ustawy.
Gmina podniosła, że zgodnie z treścią tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lutego 2021 r. przy formułowaniu wniosku o zastosowanie środka egzekucyjnego powołano się na postanowienie nr [...], które to postanowienie zostało wydane przez D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w dniu [...] stycznia 2021 r. i dotyczyło nałożenia grzywny w celu przymuszenia w związku z zupełnie innym tytułem wykonawczym, tj. nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. Tym samym dotyczyło zupełnie innego postępowania egzekucyjnego. W tytule wykonawczym nr [...] w ogóle nie powinna się zatem znaleźć informacja o ww. postanowieniu nr [...]. Zdaniem Gminy T. w wystawionym i doręczonym zobowiązanemu tytule wykonawczym całkowicie błędnie wskazano podstawę zastosowanego środka egzekucyjnego.
Dodatkowo skarżąca podniosła, że w tytule wykonawczym nr[...] przy określeniu nazwy i siedziby organu egzekucyjnego (rubryka D poz. 1) w ogóle nie wskazano nazwy organu egzekucyjnego, lecz wyłącznie dane Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków, a ponadto adres siedziby wierzyciela został określony w sposób niepełny, tj. brakuje wskazania miejscowości i kodu pocztowego.
Zdaniem Gminy T. w niniejszej sprawie istnieją braki formalne i merytoryczne wystawionego tytułu wykonawczego, co stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z aktualnie obowiązującym przepisem art. 59 § 1 pkt 1 i 3 ustawy postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku m.in. niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego lub niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) wynika, że uwzględnienie skargi przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły i w związku z tym skarga nie mogła zostać uwzględniona.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 19 października 2022 r. znak DOZ-OAiK.650.958.2021.MW, utrzymujące w mocy postanowienie D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] kwietnia 2021 r. znak [...], oddalające wniosek Gminy T. o umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wyegzekwowania obowiązku wynikającego z decyzji z [...] stycznia 2018 r. nr [...], nakazującej wykonanie prac przy zabytku [...] w zespole pensjonatowo-parkowym w T. przy ul. [...], działka nr ew. [...]AM[...].
Ww. decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. D. Wojewódzki Konserwator Zabytków nakazał Gminie T. wykonanie w budynku [...]- [...]- następujących prac i robót budowlanych: 1. naprawę istniejących i odbudowę brakujących murów konstrukcyjnych; 2. naprawę istniejących i odtworzenie brakujących tynków zewnętrznych z odtworzeniem faktury tynku i dekoracji tynkarskiej; 3. naprawę istniejących i odtworzenie brakujących tynków wewnętrznych; 4. naprawę drewnianych drzwi wejściowych z okuciami; 5. odbudowę dachu i położenie pokrycia dachowego. Prace powyższe należało wykonać w terminie do dnia 31 grudnia 2018 r.
W dniu 27 maja 2020 r. przeprowadzona została kontrola wskazanego zabytku, która wykazała, że nie wykonano prac nakazanych ww. decyzją. Z uwagi na niewykonanie przez Gminę T. nałożonych obowiązków wszczęto postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie, w dniu [...] lutego 2021 r. wystawiony został tytuł wykonawczy nr [...], który doręczono stronie wraz z wydanym w tym samym dniu postanowieniem nr [...], nakładającym na Gminę grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10 000 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku.
Pismem z 1 marca 2021 r. Gmina T. wniosła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, po rozpatrzeniu których D. Wojewódzki Konserwator Zabytków postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. oddalił zarzuty w całości. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z 21 kwietnia 2022 r. po rozpatrzeniu zażalenia Gminy T. utrzymał w mocy ww. postanowienie.
W ww. piśmie z dnia 1 marca 2021 r. Gmina T. wniosła ponadto o umorzenie postępowania egzekucyjnego, z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Celem postępowania egzekucyjnego i stosowanych w nim środków egzekucyjnych jest doprowadzenie, w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwanej dalej u.p.e.a.), do wykonania tych obowiązków. Egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego (art. 2 § 1 pkt 10 ustawy). Egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa (art. 3 ustawy).
Stosownie do art. 26 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ nie może zatem badać zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej podjętej w ramach innego postępowania administracyjnego. Nie znaczy to jednak, iż organ jest zwolniony od badania dopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji pod względem formalnym.
W rozpoznawanej sprawie Gmina T. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego Gmina T. wskazała, że w tytule wykonawczym nr [...] z [...] lutego 2021 r. przy formułowaniu wniosku o zastosowanie środka egzekucyjnego powołano się na postanowienie nr [...] z [...] stycznia 2021 r., które dotyczyło innego postępowania egzekucyjnego.
Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określone zostały w art. 59 u.p.e.a. Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter. Wobec treści złożonego przez Gminę T.wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego wskazać trzeba, że zgodnie z treścią art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części m.in. w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego (pkt 1) oraz w przypadku niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 (pkt 3).
Zauważyć wobec tego należy, że kontrola przeprowadzona w dniu 27 maja 2020 r. wykazała bezspornie, że Gmina T. nie wykonała prac, do których wykonania zobowiązana została decyzją D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...]. Z uwagi na niewykonanie przez Gminę T. nałożonych obowiązków organ uprawniony i zobligowany był zatem do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. W dniu [...] lutego 2021 r. wystawiono tytuł wykonawczy nr [...], który został doręczony stronie wraz z wydanym w tym samym dniu postanowieniem D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...], nakładającym na Gminę grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10 000 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku.
Podkreślenia wymaga, że egzekwowany obowiązek wynikający z decyzji nr [...] nie został wykonany, nie został umorzony, nie wygasł, a jego wykonalność nie została wstrzymana. Wobec tego zasadnie, w ocenie Sądu, organ podjął czynności egzekucyjne celem wyegzekwowania obowiązku nałożonego ostateczną decyzją administracyjną. Dopóki ostateczna decyzja D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] pozostaje w obiegu prawnym i decyzja ta nie została wykonana, organ egzekucyjny ma obowiązek podejmowania czynności celem jej wyegzekwowania.
Wobec powołania się przez Gminę T. na przesłankę umorzenia postępowania określoną w art. 59 § 1 pkt 3 ustawy, tj. niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 ustawy, zauważyć trzeba, że w myśl art. 27 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera m.in.: oznaczenie wierzyciela; oznaczenie organu; wskazanie imienia i nazwiska lub nazwy zobowiązanego i jego adresu, a także PESEL, NIP lub REGON, jeżeli zobowiązany taki numer posiada; treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny; wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela; pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie adresu miejsca zamieszkania lub siedziby; pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz o skutkach wniesienia tego zarzutu nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu; klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej.
Skarżąca Gmina T. zarzuciła, że w tytule wykonawczym przy formułowaniu wniosku o zastosowanie środka egzekucyjnego powołano się na postanowienie D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, które dotyczyło innego postępowania egzekucyjnego.
Zauważyć wobec tego trzeba, że w tytule wykonawczym wnosząc o zastosowanie środka egzekucyjnego wierzyciel winien wskazać jedynie rodzaj środka egzekucyjnego. Powołanie się w tytule wykonawczym nr [...] na ww. postanowienie nr [...] (które zostało uchylone postanowieniem D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...]) było nieprawidłowe, jednak wadliwość ta nie ma wpływu na wydane rozstrzygnięcie i nie mogła stanowić podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wobec zarzutów zawartych w skardze wskazać też trzeba, że ww. tytuł wykonawczy zawiera wymagane przepisem art. 27 ustawy oznaczenie wierzyciela i oznaczenie organu. Wynika z niego także siedziba wierzyciela, jak i organu egzekucyjnego. Wskazane przez Gminę wadliwości tytułu wykonawczego nie mają żadnego wpływu na przebieg i rezultat postępowania egzekucyjnego, nie wiąże się z nimi jakiekolwiek niebezpieczeństwo naruszenia praw zobowiązanego.
W orzecznictwie wskazuje się, że zaaprobowanie poglądu, że każda, nawet drobna usterka formalna, dotycząca składników treści tytułu wykonawczego, uzasadnia zawsze uwzględnienie skargi zobowiązanego, byłoby podejściem skrajnie formalistycznym, pozbawionym umocowania w treści przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2011 r. sygn. II FSK 1842/09, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 12 marca 20214 r. sygn. I SA/Lu 1352/13). Wymogi formalne tytułu wykonawczego wynikające z art. 27 § 1 ustawy nie są przewidziane same dla siebie, ale w określonym celu. Tym celem jest zagwarantowanie zobowiązanemu, że zostanie wyegzekwowany obowiązek, do którego wykonania strona jest rzeczywiście zobowiązana na podstawie decyzji organu. Wobec tego naruszenie wymogów formalnych tytułu wykonawczego, aby stanowiło podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego, musi przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania obowiązku, który nie obciąża zobowiązanego. Dopiero taki brak formalny tytułu wykonawczego, który tę gwarancję istotnie narusza, należy postrzegać w kategorii przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z 13 września 2017 r. sygn. II FSK 2222/15). W rozpatrywanej sprawie wystawiony tytuł wykonawczy nie był dotknięty tego rodzaju wadliwościami.
Przedmiotowy tytuł wykonawczy zawierał wszystkie elementy wymagane przepisem art. 27 ustawy i był zgodny ze stosownym wzorem ustalonym rozporządzeniem Ministra Finansów. W tytule wykonawczym jako podstawę prawną obowiązku podlegającego egzekucji prawidłowo wskazano decyzję, na podstawie której został wystawiony i która stanowi źródło obowiązku w rozpatrywanej sprawie (tj. decyzję z dnia 22 stycznia 2018 r. nr 145/2018), egzekwowany obowiązek został określony zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z ww. decyzji organu administracyjnego. W konsekwencji zasadne jest stwierdzenie, że wystawiony tytuł wykonawczy pozwalał organowi na prawidłowe prowadzenie postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Sądu podzielić należy zatem wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego i prowadzonego wobec Gminy T., w tym nie zaistniały przesłanki określone w art. 59 § 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy.
W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 19 października 2022 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji z [...] kwietnia 2021 r. są zgodne z prawem, a zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, wobec bezzasadności skargi, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło