VII SA/Wa 2646/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2017 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: odmówić K. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek K. W. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych wyjaśnień wynika, iż K. W. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwójką dzieci. Dzieci są w wieku 16 i 13 lat. Utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z prowadzenia gospodarstwa rolnego, alimentów oraz dopłat rządowych w ramach programu 500 plus. Wnioskodawczyni otrzymuje także dopłaty unijne w wysokości 11 000 zł rocznie. Posiada dom jednorodzinny o pow. 220 m2 oraz gospodarstwo rolne o pow. 18 ha. Z innych spraw wnioskodawczyni wiadome jest, że wnioskodawczyni posiada także 12 ha lasu. Podała następujące miesięczne wydatki: prąd 200 zł. woda 50 zł., KRUS 300 zł. (kwartalnie), podatki 200 zł. (kwartalnie), żywność 1 000 zł., leki 300 zł., ubrania 600 zł., telefon 100 zł., środki czystości 600 zł., pasza 1 000 zł., składki szkolne 100 zł., obiady 140 zł., paliwo 2 000 zł. W uzasadnieniu wskazała, że wynajmuje pracowników do prac polowych, synowie otrzymują alimenty od ojca. Cierpi na choroby zwyrodnieniowe stawów. Wnioskodawczyni posiada traktor i bielarki. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami a9dministracyjnymi zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należało więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową K. W. uznać należało, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od części kosztów sądowych. Wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów. Należało zauważyć, że z nadesłanego wniosku i okoliczności sprawy nie wynika by strona była w trudnej sytuacji majątkowej. Wnioskodawczyni utrzymuje się z prowadzenia 30 hektarowego gospodarstwa rolnego (18 ha i 12 ha). Z gospodarstwa uzyskuje stały dochód, który jest powiększony o dopłaty bezpośrednie z funduszy Unii Europejskiej. Dodatkowo otrzymuje wsparcie rządowe w ramach programu "500 plus" oraz alimenty na dzieci. Wnioskodawczyni zaznaczyła wprawdzie, że jej sytuacja materialna jest trudna – jest osobą samotnie wychowującą dwójkę dzieci i prowadzącą gospodarstwo rolne, czego orzekający nie kwestionuje. Jednakże z ogólnego obrazu sytuacji majątkowej wynika, że strony nie można zaliczyć do osób ubogich, pozbawionych dochodu, czy mienia, a tylko takim należało przyznawać prawo pomocy. Z ogólnego obrazu jaki przedstawia się w sprawie wynika, że wnioskodawczyni prowadzi normalnie funkcjonujące gospodarstwo rolne. Okoliczności sprawy wskazują zatem, że strona posiada środki na opłacenie kosztów sądowych. Należało również zaznaczyć, że z doktryny i orzecznictwa sądowo-administracyjngo wynika, iż posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, a na pewno w zakresie całkowitym. Wszak udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Majątek nieruchomy może być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Także strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 571., tak też NSA w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OZ 704/12). W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.