VII SA/Wa 2666/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie , w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Elżbieta Zielińska-Śpiewak po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2013 r. po rozpoznaniu wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 4 grudnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy J. W., w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3121,02 zł. Posiadany majątek obejmuje mieszkanie o pow. 60 m2, dom drewniany na wsi liczący 65 lat wg. oświadczenia, którego remont został przerwany, nie nadający się do użytku, dwie działki na wsi o łącznej pow. 0,35 ha. Miesięczne wydatki poniesione w miesiącu październiku jakie strona wskazała, to: czynsz 514,87 zł., telefon 258,03 zł., odsetki bankowe 23,81 zł., leki 133,28 zł., składki PZU 108,57 zł., tv i internet 111 zł., ksero 120,02 zł., znaczki pocztowe 84,25 zł., podróż na wieś 100 zł., uzasadnienie wyroku 100 zł., życie i środki czystości, fryzjer oraz kosmetyki 1050 zł., dwukrotna podróż do Warszawy 354 zł., usługi krawieckie 430 zł., drobne artykuły odzieżowe 80 zł., święto zmarłych 100 zł., kozaki damskie 219,99 zł., termos 36 zł. Wnioskodawczyni podała, że są z mężem osobami schorowanymi i nie czerpią dochodów z działek. Wskazała, że ponosi wysokie koszty prowadzenia postępowań administracyjnych i sądowych. Dodała, że w listopadzie musiała zapłacić do banku większą ratę kredytu z uwagi na niezapłacenie jej w październiku, nie wykupiła ponadto w miesiącu listopadzie wszystkich leków. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 8 stycznia 2013 r., do Sądu wpłynął sprzeciw wnioskodawczyni na ww. postanowienie, w którym wniosła o jego zmianę i zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu podniosła, że referendarz sądowy rozpatrując niniejszy wniosek nie dochował należytej staranności. Nie zauważył zasadniczej kwestii, że wydatki za miesiąc październik 2012 r. wynosiły 3823,82 złotych przy dochodach 3.121,02 złotych. Wnioskodawczyni podniosła, że we wniosku wskazała, że w miesiącu październiku nie spłaciła raty kredytu i ponadto nastąpił wzrost kredytu o 701,73 złote. Dodała, że wydatki związane z zakupem kozaków, termosu oraz usług krawieckich kupiła ze środków kredytowych. Wnioskodawczyni nie zgadza się z twierdzeniem zawartym w skarżonym postanowieniu, że jeśli nie będzie w następnym miesiącu wydatków takich jak: termos, kozaki, usługi krawiecki, wydatków związanych ze świętem zmarłych to będzie w stanie zaoszczędzić na koszty sądowe. Skarżąca wyjaśniła, że wydatki na ksero i usługi pocztowe w postaci znaczków są jej stałą potrzebą życiową wynikającą z faktu trwających postępowań administracyjnych. Wyszczególniła wydatki w miesiącu listopadzie i grudniu 2012 r. Miesięczne wydatki poniesione w miesiącu grudniu jakie strona wskazała, to: czynsz w wysokości 291,69 złotych, opłata za telefon 299,46 złotych, opłata za energię 26,04 złotych, usługi pocztowe 136,85 złotych, zakup lekarstw 517,15 złotych, ksero 104,89 złotych opłaty i odsetki bankowe ok. 30,00 złotych, spłata kredytu ok.500,00 złotych, naprawa aparatu fotograficznego 100,00 złotych, porada prawna 60,00 złotych, na bieżące utrzymanie ( żywność, środki czystości, kosmetyki, fryzjer) 1.050,00 złotych. Po podsumowaniu wydatki wyniosły 3.116,08 złotych. Wnioskodawczyni podniosła, że w miesiącu styczniu 2013 r. musi uregulować opłaty roczne i kwartalne z tytułu ubezpieczeń osobowych i majątkowych, internet, opłatę za wodę na wsi, rachunek na energię w wysokości 104,00 złote, wyjazd na rozprawę do Warszawy w dniu 16 stycznia 2013 r. oraz uiścić wpis od skargi kasacyjnej w sprawie VII SA/Wa 2738/11. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a. wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, Sąd rozpoznając sprawę ponownie, zważył co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, iż zasadność wniosku wnioskodawczyni rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Do kosztów sądowych na dzień rozpoznawania wniosku zaliczyć można wpis od skargi w wysokości 200,00 złotych. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzono, że wnioskodawczyni mimo ponoszonych wydatków jest w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i małżonka. Z nadesłanego wniosku i okoliczności sprawy nie wynika, by wnioskodawczyni była w trudnej sytuacji majątkowej. Posiada mieszkanie o pow. 60 m², dom drewniany (remont aktualnie przerwany), dwie działki. Ponadto wnioskodawczyni zaciąga kredyty, spłacając jeden zaciąga nowy. Okoliczności te wykazują, że strona posiada płynność finansową i potrafi gromadzić oszczędności Wskazać bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób ubogich znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Analizując wysokość środków którymi dysponuje wnioskodawczyni, sposób prowadzenia gospodarstwa uznano, że do takich osób niewątpliwie nie można jej zaliczyć. Podkreślić należy, że prawo pomocy nie może być nadużywane w sytuacji gdy, strona posiada stałe dochody. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni wraz z małżonkiem ma zapewnione potrzeby bytowe, o czym świadczy wysokość miesięcznego dochodu jaki wspólnie uzyskują tj. kwotę 3.121,02 złotych miesięcznie. Posiadanie przez wnioskodawczynię miesięcznych dochodów w takiej wysokości wyklucza możliwość, uznania jej ze osobę wykazującą trudności w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i nie będącą w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym w niniejszej sprawie. Odmawiając przyznania prawa pomocy uwzględniono również fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami które wnioskodawczyni ponosi. Zaznaczyć należy, że z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy powinno być ono stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Tym samym uznano, że sytuacja materialna wnioskodawczyni nie uzasadnia przychylenia się do wniosku i przyznania prawa pomocy we wnioskowanym w zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.