VII SA/Wa 2666/14
WyrokWSA w Warszawie2015-09-23
Skład orzekający: Ewa Machlejd, Włodzimierz Kowalczyk, Elżbieta Zielińska - Śpiewak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozwolenie na prowadzenie prac konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, wydane na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jest zgodne z prawem, jeśli dotyczy zabezpieczenia zabytku przed jego planowanym przemieszczeniem w ramach inwestycji drogowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pozwolenie na prowadzenie prac konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, wydane na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, jest zgodne z prawem, jeśli organy ochrony zabytków dokonały wnikliwej oceny inwestycji pod kątem jej wpływu na wartości zabytkowe i stwierdziły, że planowane prace zabezpieczające przed przemieszczeniem zabytku nie wpłyną na nie negatywnie. Postępowanie w sprawie pozwolenia na prace konserwatorskie jest autonomiczne i niezależne od innych postępowań, takich jak postępowanie o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej.Stan faktyczny
Stowarzyszenie "O." zaskarżyło decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, która pozwoliła Gminie Miasto na prowadzenie prac konserwatorskich przy willi wpisanej do rejestru zabytków. Prace te miały na celu zabezpieczenie zabytku przed jego planowanym przemieszczeniem w związku z inwestycją drogową. Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie przepisów KPA, ustawy o ochronie zabytków oraz rozporządzenia w sprawie prac konserwatorskich, kwestionując m.in. kwalifikacje autorki programu prac oraz sposób zabezpieczenia substancji zabytkowej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Stowarzyszenia "O.".Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Protokolant spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2015 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "O." w S. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2014 r. znak: [...] w przedmiocie pozwolenia na prowadzenie prac konserwatorskich skargę oddala
[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], sygn. [...], na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 oraz w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), w oparciu o § 5 i § 16 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 27 lipca 2011 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych (Dz.U. z 2011 r. Nr 165 poz. 987), pozwolił Gminie Miastu [...] na prowadzenie prac konserwatorskich na elewacji i we wnętrzu budynku willi przy ul.B. [...] w S., położonego na terenie działki nr [...] obr. [...] Dąbie [...] – S., objętych Etapem I (strony 11-13) programu prac załączonego do wniosku: "W. – Z. ul. B.; program prac zabezpieczających i konserwatorskich, badania konserwatorskie elewacji i wnętrza", autor: M.Z., S. 2014". Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 k.p.a.
Od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2014 r. odwołanie, w ustawowym terminie, wniosło Stowarzyszenie "O." w S. domagając się stwierdzenia nieważności decyzji.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] września 2014 r. znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia "O." w S., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r.
W uzasadnieniu Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odnosząc się do żądania stowarzyszenia o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji wskazał, że w odniesieniu do zbiegu postępowania nieważnościowego i odwoławczego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz w piśmiennictwie podkreśla się, że tryb odwoławczy ma w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego pierwszeństwo przed trybem nadzoru, obejmującym między innymi stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Wynika to z faktu, że organ odwoławczy ma szersze uprawnienia niż organ stosujący art. 156 § 1 k.p.a., dlatego też Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego rozpatrzył wniosek stowarzyszenia z dnia 5 lipca 2014 r. w trybie odwoławczym.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyjaśnił, że właściwość rzeczowa organu konserwatorskiego w rozpatrywanej sprawie wynika z faktu, że inwestycja dotyczy budynku willi przy ul. B. [...] w S., zlokalizowanej na terenie działki nr [...] obr. [...] D. [...] – S., wpisanej do rejestru zabytków decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] grudnia 2010 r., pod numerem rejestru [...].
Organ wskazał, że materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji stanowił art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków. Organy ochrony zabytków wydając decyzję zgodnie z przywołanym przepisem rozstrzygają w konkretnej sprawie, w odniesieniu do konkretnych prac określonych w programie prac konserwatorskich załączanym do wniosku.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyjaśnił, że planowane zamierzenie obejmuje prowadzenie prac konserwatorskich na elewacji i we wnętrzu budynku willi przy ul. B. [...] w S., zgodnie z zakresem określonym w załączonym do wniosku programie prac konserwatorskich. Ich przeprowadzenie jest związane z koniecznością zabezpieczenia elementów wyposażenia wnętrza i wystroju elewacji, w związku z planowanym przemieszczeniem przedmiotowego budynku w ramach prowadzonej inwestycji drogowej, polegającej na przebudowie ulicy B. [...] dla potrzeb budowy S. [...], realizowanej przez Konsorcjum [...] Sp. z o.o. S. Sp. z o.o. dla inwestora: Gminy Miasto [...], na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]grudnia 2011 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Przy czym organ wskazał, że powyższa decyzja oraz decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 1343/14 zostały wydane z naruszeniem prawa między innymi w zakresie wywłaszczenia działki nr [...] z obrębu [...] i [...] Miasta [...] oraz zatwierdzenia projektu budowlanego w części dotyczącej przesunięcia budynku przy ulicy B. [...] w S.
Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji wystąpił do Narodowego Instytutu Dziedzictwa o opracowanie opinii konserwatorskiej dotyczącej prawidłowości rozwiązań zawartych w przedłożonym programie konserwatorskim.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podzielił stanowisko [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wyrażone w decyzji organu I instancji w niniejszej sprawie. Zdaniem organu odwoławczego prowadzenie prac zgodnie z przedłożonym wnioskiem i załączoną dokumentacją zapewni zabezpieczenie dekoracyjnych elementów wyposażenia i wystroju budynku mających decydujące znaczenie dla wartości obiektu. Elementy te zostaną poddane przeprowadzonym wyprzedzająco pracom konserwatorskim, stanowiącym etap przygotowawczy w stosunku do operacji przemieszczania budynku w związku z realizacją inwestycji drogowej, polegającej na przebudowie ulicy B. dla potrzeb budowy S. [...]. Przedmiotowe prace, zgodnie z wnioskowanym zakresem, obejmują również zabiegi konserwatorskie, mające na celu zabezpieczenie obiektu w czasie translokacji oraz odtworzenie elementów zdemontowanych na czas translokacji, a także zabezpieczenie budynku na czas oczekiwania na remont docelowy - do wykonania po przemieszczeniu budynku, w celu odtworzenia jego oryginalnego wyglądu i charakteru na podstawie wykonanych badań i dostępnej dokumentacji historycznej.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że pozwalając na prowadzenie prac konserwatorskich na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w myśl art. 47 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wojewódzki konserwator zabytków może wznowić postępowanie w sprawie wydanego pozwolenia, o którym mowa w art. 36 ust. 1, a następnie zmienić je lub cofnąć, w drodze decyzji, jeżeli w trakcie wykonywania badań, prac, robót lub innych działań określonych w pozwoleniu wystąpiły nowe fakty i okoliczności, mogące doprowadzić do uszkodzenia lub zniszczenia zabytku.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 27 lipca 2011 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych - określa między innymi jakie wymagania musi spełniać osoba prowadząca prace konserwatorskie, prace restauratorskie oraz badania konserwatorskie. Zgodnie z § 22 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporządzenia może je prowadzić w zakresie specjalności określonej w dyplomie ukończenia studiów, osoba, która posiada tytuł zawodowy magistra uzyskany po ukończeniu studiów wyższych: 1) na kierunku konserwacja i restauracja dzieł sztuki lub 2) w specjalności w zakresie konserwacji zabytków - oraz odbyła po ukończeniu tych studiów co najmniej 12-miesięczną praktykę zawodową w zakresie konserwacji lub badania zabytków wpisanych do rejestru zabytków. W dziedzinach nieobjętych programem studiów wyższych, o których mowa w ust. 1, prace konserwatorskie, prace restauratorskie oraz badania konserwatorskie może prowadzić osoba, która posiada: 1) świadectwo ukończenia szkoły średniej zawodowej oraz tytuł zawodowy albo wykształcenie średnie i dyplom potwierdzający posiadanie kwalifikacji zawodowych w zawodach odpowiadających danej dziedzinie lub 2) dyplom mistrza w zawodzie odpowiadającym danej dziedzinie - oraz odbyła co najmniej 5-letnią praktykę zawodową w zakresie konserwacji lub badania zabytków wpisanych do rejestru zabytków.
W ocenie organu odwoławczego, osoba wskazana jako prowadząca prace, a jednocześnie autorka programu prac – M. Z. spełnia kryteria określone w rozporządzeniu, tj. ma odpowiednie wykształcenie i doświadczenie, o którym mowa w § 22 ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 lipca 2011 r. do prowadzenia prac przy zabytku objętych zaskarżonym pozwoleniem. Organ odwoławczy wskazał, że M. Z. uzyskała dyplom magistra zabytkoznawstwa i konserwatorstwa w 1969 r.
Skargę do Sądu na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2014 r. wniosło Stowarzyszenie "O." w S. domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie uchylenia powyższych decyzji.
Zaskarżonym decyzjom stowarzyszenie zarzuciło naruszenie: art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 107 § 3, art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, art. 4 pkt 1 - 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2003 r. Nr 162, poz.1568 ze zm.) oraz § 22 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 27 lipca 2011 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych.
W uzasadnieniu strona skarżąca, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 1343/14, podniosła, że wojewódzki konserwator powinien wydać opinię w niniejszej sprawie zgodnie z art. 11d ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 687 ze zm.), która zastępuje w tym wypadku wszelkie pozwolenia wymagane na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, czyli również pozwolenie na prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru.
W związku z powyższym, w ocenie stowarzyszenia, istnieje przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji organów obu instancji, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Zdaniem strony skarżącej osoba wskazana jako prowadząca prace, a jednocześnie autorka programu prac – M. Z. nie spełnia wymogów § 22 ww. rozporządzenia z dnia 27 lipca 2011 r.
Strona skarżąca zarzuciła również, że:
1) program prac zabezpieczających i konserwatorskich nie określa sposobu rozbiórki i zabezpieczenia oryginalnej substancji zabytkowej piwnic na czas przemieszczenia zabytku oraz jej ponownego wykorzystania przy rekonstrukcji piwnic - naruszenie ww. art. 4 ustawy;
2) program nie uwzględnia zabezpieczenia i późniejszego zastosowania w całości zachowanej oryginalnej substancji zabytkowej obiektu odnośnie dachówek i cegły z kominów;
3) w programie prac zabezpieczających dla demontażu nie ma zaleceń dotyczących dokładnego oznaczania poszczególnych elementów stolarki okiennej i drzwiowej oraz szczegółowego ich dokumentowania przez szkice i fotografowanie. Brak oznakowania, szkiców i dokumentacji fotograficznej utrudnieni, a nawet uniemożliwi prawidłowy wtórny montaż elementów stolarki (naruszenie ww. art. 4 ustawy);
4) w programie konserwatorskim brak jest informacji odnośnie demontażu i zabezpieczenia oryginalnego, historycznego rozwiązania ujęcia wody w postaci studni zlokalizowanej w piwnicy budynku (naruszenie ww. art 4 ustawy).
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji lub postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - powoływanej dalej jako p.p.s.a.), uchyla ją lub stwierdza jej nieważność.
Jednocześnie stosownie do art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie miało miejsca naruszenie przepisów prawa, które skutkowałoby uwzględnieniem skargi, a co za tym idzie uchyleniem zaskarżonej decyzji lub stwierdzeniem jej nieważności.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają przepisom prawa.
Sąd w niniejszym postępowaniu kontrolował decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2014 r. znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], znak: [...], pozwalającą Gminie Miastu [...] na prowadzenie prac konserwatorskich na elewacji i we wnętrzu budynku willi przy ul. B. [...] w S., położonego na terenie działki nr [...] obr. [...] D. [...] – S., objętych Etapem I (strony 11-13) programu prac załączonego do wniosku.
Materialnoprawną podstawą kontrolowanej decyzji jest art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 ze zm.). Zgodnie z treścią ww. przepisu pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru. Stosownie natomiast do art. 3 pkt 1 tej ustawy przez zabytek rozumie się nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową; w myśl pkt 2 zabytkiem nieruchomym może być zespół nieruchomości. Art. 36 ust. 5 ww. ustawy stanowi natomiast, że pozwolenia, o których mowa w ust. 1, wydaje się na wniosek osoby fizycznej lub jednostki organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego.
Wskazać należy, że postępowanie przez konserwatorem zabytków, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ma charakter autonomiczny i jest niezależne od innych postępowań. Wydając zgodę na roboty budowlane na terenie wpisanym do rejestru zabytków Konserwator Zabytków realizuje w ten sposób swoje zadania publiczne z zakresu ochrony zabytków wynikające z art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zgodnie z art. 4 pkt 1-3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu m.in.: zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie; zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków.
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że decyzje, wydawane na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wydawane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przepisy prawa nie określają w jakich przypadkach konieczne jest wydawanie pozwolenia, a w jakich odmawia się jego udzielenia, pozostawiając tę kwestię ocenie organu ochrony zabytków. Ocena ta powinna każdorazowo opierać się na ustaleniu, jaki wpływ konkretna inwestycja będzie miała na chronione wartości danego obszaru zabytkowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2012 r., II OSK 1441/11, Lex nr 1232718).
Pamiętać zatem należy, że decyzja wydawana w oparciu o uznanie administracyjne podlega ocenie sądu administracyjnego jedynie od strony formalno-prawnej, tj. czy decyzja została wydana z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego. Kontroli sądu administracyjnego poddana jest zatem spójność argumentacji przytoczonej w rozstrzygnięciu indywidualnym opartym na uznaniu administracyjnym.
Ponadto należy wskazać, że wydając pozwolenie, o którym mowa w ww. przepisie, organ ochrony zabytków związany jest żądaniem strony, co do zakresu swojego rozstrzygnięcia. Organowi orzekającemu o udzieleniu pozwolenia konserwatorskiego nie wolno ingerować w przewidziane przez wnioskodawcę rozwiązania techniczne czy projektowe. Może on jedynie wyrazić zgodę na ich zastosowanie w okolicznościach konkretnej sprawy albo takiej zgody odmówić.
Odnosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że zaskarżone w sprawie decyzje spełniają wymogi formalno-prawne przewidziane w w/w przepisach prawa.
Przedmiotowa sprawa dotyczy udzielenia pozwolenia na prowadzenie prac konserwatorskich na elewacji i we wnętrzu budynku willi przy ul. B. [...] w S., położonego na terenie działki nr [...] obr. [...] D. [...] – S., objętych Etapem I (strony 11-13) programu prac załączonego do wniosku. Nieruchomość ta jest wpisana do rejestru zabytków pod [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., znak [...].
Z akt sprawy wynika, że planowana inwestycja obejmuje prowadzenie prac konserwatorskich na elewacji i we wnętrzu budynku willi przy ul. Ba. [...] w S., zgodnie z zakresem określonym w załączonym do wniosku programie prac konserwatorskich. Przeprowadzenie powyższych prac jest związane z koniecznością zabezpieczenia elementów wyposażenia wnętrza i wystroju elewacji, w związku z planowanym przemieszczeniem przedmiotowego budynku w ramach prowadzonej inwestycji drogowej, polegającej na przebudowie ulicy B. dla potrzeb budowy S. [...] na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Organy orzekające w sprawie uznały, po analizie przedłożonego wniosku wraz z wymaganą dokumentacją, że wniosek spełnia warunki konserwatorskie określone we wcześniejszej korespondencji oraz w odpowiednich przepisach. Organy podkreśliły, że prowadzenie prac zgodnie z przedłożonym wnioskiem i załączoną dokumentacją zapewni zabezpieczenie dekoracyjnych elementów wyposażenia i wystroju budynku mających decydujące znaczenie dla wartości obiektu. Elementy te zostaną poddane przeprowadzonym wyprzedzająco pracom konserwatorskim, stanowiącym etap przygotowawczy w stosunku do operacji przemieszczania budynku w związku z realizacją inwestycji drogowej, polegającej na przebudowie ulicy B. dla potrzeb budowy S. [...]. Przedmiotowe prace, zgodnie z wnioskowanym zakresem, obejmują również zabiegi konserwatorskie, mające na celu zabezpieczenie obiektu w czasie translokacji oraz odtworzenie elementów zdemontowanych na czas translokacji, a także zabezpieczenie budynku na czas oczekiwania na remont docelowy - do wykonania po przemieszczeniu budynku, w celu odtworzenia jego oryginalnego wyglądu i charakteru na podstawie wykonanych badań i dostępnej dokumentacji historycznej. Wskazać również należy, że przedmiotowy program prac konserwatorskich skoordynowany został z projektem przemieszczenia budynku i został opracowany przez M. Z. - konserwatora dzieł sztuki, posiadającego wymagane przepisami kwalifikacje, poparte wieloletnim doświadczeniem zawodowym. Ponadto przedmiotowe prace konserwatorskie prowadzone będą pod nadzorem autora ww. opracowania.
Zdaniem Sądu, organy ochrony konserwatorskiej dokonały wnikliwej oceny inwestycji objętej wnioskiem, w celu ustalenia czy nie wpłynie ona negatywnie na walory zabytkowe budynku willi przy ul. B. [...] w S. i czy roboty budowlane objęte wnioskiem są dopuszczalne pod względem konserwatorskim. Ocena ta została dokonana prawidłowo i nie budzi zastrzeżeń. Ponadto, pozwolenie takie nie nakłada obowiązku prowadzenia wnioskowanych robót budowlanych, lecz daje do nich uprawnienie.
Należy zgodzić się z twierdzeniem organu, iż przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne jest dopuszczalne konserwatorsko. Przedmiotowe prace, zgodnie z wnioskowanym zakresem, zmierzające do zabezpieczenia obiektu w czasie translokacji oraz odtworzenia elementów zdemontowanych na czas translokacji, a także zabezpieczenia budynku na czas oczekiwania na remont docelowy - do wykonania po przemieszczeniu budynku, w celu odtworzenia jego oryginalnego wyglądu i charakteru na podstawie wykonanych badań i dostępnej dokumentacji historycznej - nie wpłyną negatywnie na wartości zabytkowe budynku willi przy ul. B. [...] w S.
Zauważyć również należy, że złożony wniosek jest kompletny, spełnia wymogi przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 27 lipca 2011 roku w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych, badań konserwatorskich, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków oraz badań archeologicznych.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji doszedł do przekonania, że organy prawidłowo zastosowały się do reguł dowodowych wyrażonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., jak również nie uchybiły art. 107 § 3 k.p.a. i przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w stopniu wystarczającym do wydania decyzji w oparciu o podstawę materialnoprawną z art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków. Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie dała podstaw do uznania, że doszło do naruszenia norm prawa materialnego bądź prawa procesowego określonych w skardze.
Z tych względów należy podkreślić, że właściwe organy w przedmiocie ochrony zabytków samodzielnie, jako wyspecjalizowane służby, są władne do dokonania oceny w zakresie przedmiotowego wniosku. Organy wyczerpująco uzasadniły powody, które z punktu widzenia ochrony zabytku pozwalają na prowadzenie prac konserwatorskich na elewacji i we wnętrzu budynku willi przy ul. B. [...] w S.
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż są one niezasadne. Wskazać należy, że organy prawidłowo orzekały w niniejszej sprawie na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest organem wyspecjalizowanym i samodzielnie, bez potrzeby odwoływania się w każdym prowadzonym przez niego postepowaniu do opinii specjalistów (których opiniami nie jest związany) jest uprawniony do oceny, jaka ingerencja w zabytek jest dopuszczalna i jak należy go chronić. Zgodzić się należy z organem, że osoba wskazana jako prowadząca prace, a jednocześnie autorka programu prac – M. Z. spełnia kryteria określone w § 22 ust. 1 rozporządzenia z dnia 27 lipca 2011 r., tj. ma odpowiednie wykształcenie i doświadczenie do prowadzenia prac przy zabytku objętych zaskarżonym pozwoleniem.
Odnosząc się do zarzutu strony skarżącej, że w niniejszej sprawie organ powinien był wydać opinię, zgodnie z art. 11d ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, a nie decyzję na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie zabytków
wskazać należy, że opinia, o której mowa w art. 11d ust. 1 pkt 8 lit. f specustawy drogowej, zastępuje m.in. pozwolenie na prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wydawane na wniosek inwestora w procedurze odrębnej od postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę (art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego). Zgodnie z art. 11d ust. 3 ww. ustawy, opinie, o których mowa w ust. 1 pkt 8, zastępują uzgodnienia, pozwolenia, opinie bądź stanowiska właściwych organów wymagane odrębnymi przepisami. Zgodnie więc z art. 11d ust. 1 pkt 8 lit. f specustawy drogowej wniosek o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej powinien zawierać opinię właściwego konserwatora zabytków. Opinia, o której mowa w art. 11d ust. 1 pkt 8 lit. f ww. ustawy, zastępuje w szczególności:
- pozwolenie na prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie wpisanym do rejestru zabytków na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wydawane na wniosek inwestora w procedurze odrębnej od postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę – art. 39 ust. 1 Prawa budowalnego;
- uwzględnienie robót budowlanych przy obiektach budowlanych oraz na obszarach niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków wydawane w formie postanowienia w procedurze współdziałania art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego.
W przywołanym przez skarżące stowarzyszenie wyroku z dnia 30 lipca 2014 r. sygn. akt II OSK 1343/14 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] wydane zostały z naruszeniem prawa m.in. w zakresie zatwierdzenia projektu budowlanego w części dotyczącej przesunięcia budynku przy ul. B. [...] w S., tzw. willi G. Ww. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczył postępowania o zezwolenie na realizację inwestycji drogowej, natomiast w przedmiotowym postępowaniu organ orzeka na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie zabytków. Są to odrębne, autonomiczne postępowania i skoro wnioskodawca wystąpił o wydanie pozwolenia w trybie art. 36 ust. 1 pkt 6 organ powinien wniosek ten rozpatrzyć po ustaleniu, czy projektowane prace są możliwe ze stanowiska konserwatorskiego.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło