VII SA/Wa 2667/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, , Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. Ł., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). I. Stan sprawy 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W. N. od decyzji Prezydenta [...] znak: [...] z dnia [...] maja 2012 r. o skierowaniu W. N. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnej decyzji - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Decyzja została wydana na podstawie art. 127 § 2 kpa. 2. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że zdarzeniem, w następstwie którego Komendant Powiatowy Policji w B. wystąpił wnioskiem z dnia 6 marca 2012 r. do Urzędu [...] o skierowanie W. N., posiadającej prawo jazdy kat. B, na badania lekarskie w celu oceny stanu jej zdrowia jako kierującej pojazdem, była informacja od S. B., która w dniu 5 marca 2012 r. wpłynęła do Komendy Powiatowej Policji w B., że w dniu 1 marca 2012 r. na drodze publicznej we wsi L. , gdy jechał motorowerem, z przeciwnej strony nadjechała W. N., która kierowała samochodem w jego stronę ("kierując auto prosto na mnie"), więc skarżący zjechał na pobocze chcąc uniknąć kolizji drogowej. W. N. w ostatniej chwili, jak stwierdził, "odbiła autem w prawą swoją stronę kontynuując dalszą jazdę". Ponadto W. Ny. jadąc samochodem bez włączonego kierunkowskazu zajechała S. B. drogę skręcając na posesję, a sołtys B. Z., prowadząc swoje auto, chcąc uniknąć zderzenia z autem W. N. musiała zjechać w pole. Organ podał, że w dniu 20 marca 2012 r. do Wydziału Komunikacji i Transportu w K. wpłynęło pismo, w którym mieszkańcy wsi L. zwrócili się do organu o zweryfikowanie słuszności posiadania przez W. N. prawa jazdy; w piśmie tym poinformowano, że W. N. przeszła ciężką i skomplikowaną operację głowy, wskutek czego wzrok uległ dużym uszkodzeniom, a ponadto w ostatnim okresie nakazem sądu była kierowana i dowożona na badania psychiatryczne, podczas których stwierdzono schizofrenię paranoidalną. 3. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym wynika, iż wystarczającą przesłanką do wydania decyzji kierującej na badania lekarskie są Sygn. akt VII SA/Wa 2667/12 zastrzeżenia, a nie pewność, co do stanu zdrowia. Zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania (Dz. U. Nr 2, poz. 15) starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w jej stanie zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Ocena przesłanek uzasadniających wydanie skierowania musi być przy tym dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu danej osoby. Niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo tak kierowcy, jak i innych użytkowników dróg. Zagrożenie, o którym mowa może być wywołane niezdolnością kierowcy do prowadzenia pojazdu spowodowaną brakami fizycznymi lub umysłowymi, mającymi postać jednostek chorobowych, jak i cechami charakteru dyskwalifikującymi go jako kierowcę (por. R: A. Stefański, Komentarz do ustawy - Prawo o ruchu drogowym, wyd. ABC 2005 r.). Zdaniem organu, przedstawione przez mieszkańców wsi konkretne sytuacje, w których zachowanie W. N. wywołało niepokój i obawę o zdrowie uczestników ruchu drogowego wywołują tego rodzaju wątpliwości co do stanu zdrowia kierującej pojazdem, iż uzasadniają jej skierowanie na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Opisane przez mieszkańców wsi zachowania W. N. podczas kierowania pojazdem wywołują, zdaniem organu, uzasadnione wątpliwości co do predyspozycji W. N. N. do prowadzenia pojazdu samochodowego w sposób nie stwarzający zagrożenia dla niej samej i dla innych uczestników ruchu drogowego. Zdaniem organu, nie bez znaczenia jest fakt, iż z wnioskiem o skierowanie W.N. zwrócił się do organu pierwszej instancji Komendant Powiatowy Policji w B., wobec czego, zdaniem organu można założyć, że informacja o stanie zdrowia W. N. pochodzi z miarodajnego źródła. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, iż prośba o zweryfikowanie stanu zdrowia W. N. pochodzi od co najmniej kilku osób na co dzień stykających się z odwołującą się jako uczestnikiem ruchu drogowego oraz biorąc pod uwagę całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym orzeczoną w przeszłości, tj. w dniu 7 kwietnia 2003 r. przez lekarza orzecznika ZUS czasową, całkowitą niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji, przebyte Sygn. akt VII SA/Wa 2667/12 dwie poważne operacje neurologiczne z powikłaniami, że w stosunku do kierującej W. N.mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jej dalszego udziału w ruchu drogowym jako kierowcy 4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia budzi wątpliwości. II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron 1. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła W. N. Pełnomocnik skarżącej z urzędu, w piśmie procesowym z dnia 7 listopada 2013 r. będącym uzupełnieniem skargi, zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie : 1. art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu obowiązującym przed 19 stycznia 2013 r. (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137) poprzez błędne przyjęcie, że zastrzeżenia skierowane w informacji pisemnej złożonej przez S. B. oraz w liście mieszkańców wsi L. pod adresem skarżącej co do stanu zdrowia są wystarczającą przesłanką do wydania decyzji kierującej skarżącą na badania lekarskie, 2. art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, w wyniku czego organ drugiej instancji oparł decyzję wyłącznie na podstawie zawiadomienia S. B. oraz mieszkańców wsi L.- - wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Pełnomocnik skarżącej wskazał również, iż skarżąca W. N. wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] września 2013 r. sygn. akt [...] została uniewinniona od zarzucanego jej czynu, i dołączył kserokopię tego wyroku wraz z uzasadnieniem. Podniósł, że przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, na podstawie których orzekał organ pierwszej i drugiej instancji z dniem 19 stycznia 2013 r. zostały uchylone. 2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie Sygn. akt VII SA/Wa 2667/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przez prawo należy rozumieć prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2012 r. o skierowaniu W. N. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnej decyzji. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja naruszają przepisy prawa. Sąd nie podziela stanowiska organu przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 3.1. Jak wynika z akt sprawy, podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (j. t. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137), zgodnie z którym, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia (4), osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem, skierowana decyzją starosty na podstawie zawiadomienia właściwych organów orzekających o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy (5). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sygn. akt VII SA/Wa 2667/12 W. wynika, że źródłem wątpliwości organu co do stanu zdrowia skarżącej było pismo S. B., w którym zarzucił on, że skarżąca W. N. podczas jazdy stwarza zagrożenie dla ruchu drogowego poprzez wykonywanie gwałtownych i nieprzewidzianych manewrów podczas kierowania samochodem osobowym. Nie budzi wątpliwości, że art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym spełnia dwojaką rolę - nie tylko wskazuje na interes publiczny polegający na zapewnieniu maksymalnego poziomu bezpieczeństwa w ruchu drogowym, ale również na interes prywatny - poprzez konieczność zagwarantowania ochrony praw jednostki przed dyskryminacją związaną z jej stanem zdrowia. Należy zatem przyjąć, że warunkiem przesądzającym o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie jest uzyskanie wiarygodnych informacji o stanie jego zdrowia. Przepisy ustawy nie określają, co może być taką informacją, należałoby zatem, zdaniem Sądu przyjąć, że z informacji takiej musi wynikać duże prawdopodobieństwo istotnego zmniejszenia sprawności organizmu kierującego pojazdem. Art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym określa obowiązek kierującego pojazdem, posiadającego uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych poddania się badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, gdy organ poweźmie istotne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego. Podkreślić jednakże należy, iż nie wystarczą same wątpliwości organu, iż kierujący ze względu na stan zdrowia nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu, ale okoliczności ustalone przez organ w sposób nie budzący wątpliwości muszą z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu w takim charakterze. Zdaniem Sądu, nie wystarczą same wątpliwości organu co do stanu zdrowia skarżącej W. N., których źródłem było pismo S. B., w którym zarzucił on, że W. N. podczas jazdy stwarza zagrożenie dla ruchu drogowego poprzez wykonywanie gwałtownych i nieprzewidzianych manewrów podczas kierowania pojazdem samochodowym. Organ może skierować na badanie lekarskie jedynie taką osobę, co do której poweźmie wiarygodną informację o zastrzeżeniach co do jej stanu zdrowia, które mogłyby powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Podkreślić równocześnie należy, że organy administracji publicznej są zobowiązane do dokonania oceny okoliczności podanych przez podmiot, który te zastrzeżenia sygnalizuje, a więc Sygn. akt VII SA/Wa 2667/12 oceny, czy uzyskana informacja o zastrzeżeniach w stanie zdrowia osoby kierującej pojazdem jest wystarczająco umotywowana do powzięcia takich obaw - w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, organy nie dokonały takiej oceny okoliczności podanych przez S. B., jak również okoliczności wynikających z niepodpisanego przez nikogo pisma mieszkańców wsi L., na które to pismo powoływał się organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że z ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz.133), zgodnie z którym starosta może również skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów, wynika, że decyzja ta ma charakter uznaniowy, a zatem wymaga szczególnej wnikliwości i oceny całokształtu okoliczności oraz przedstawienia wszelkich jej aspektów w uzasadnieniu. Z powyższego wynika, że aby organ mógł skierować konkretną osobę na badanie lekarskie musi istnieć przesłanka materialnoprawna w postaci "nasuwających się zastrzeżeń co do stanu zdrowia" tej osoby, a ponadto, zastrzeżenia te muszą być potwierdzone w wyniku przeprowadzonego postępowania na skutek uzyskania wiarygodnej informacji. Podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem (tak W. Kotowski, Komentarz do ustawy Prawo o ruchu drogowym, wyd. ABC 2002 r.). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2005 r. II OSK 79/05, iż nie wystarczy, aby zastrzeżenia do stanu zdrowia kierującego pojazdem mógł skutecznie zgłosić jakikolwiek podmiot. Zastrzeżenia te winien stwierdzić organ wydający decyzję o skierowaniu na badania. W wyniku przeprowadzonego postępowania muszą zostać ustalone okoliczności uprawdopodobniające istnienie stanów chorobowych, wpływających na zdolność psychofizyczną do kierowania pojazdami. Wymagane przepisem art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym zastrzeżenie co do stanu zdrowia musi zostać przynajmniej uprawdopodobnione. 3.2. Podkreślić należy iż zgodnie z art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich niezbędnych Sygn. akt VII SA/Wa 2667/12 kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. W szczególności, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a swoje stanowisko winien uzasadnić w sposób przewidziany w przepisach kpa, stosownie do art. 107 § 3 kpa - decyzja powinna być należycie uzasadniona, z podaniem m. in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. 3.3. Dodatkowo należy zauważyć, że jako podstawę decyzji organ pierwszej instancji wskazał również ust. 5 art. 122 ust. 1, zgodnie z którym osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie do kierowania tramwajem, skierowana decyzją starosty na podstawie zawiadomienia właściwych organów orzekających o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy, chociaż decyzja dotyczyła tylko "informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu", natomiast organ drugiej instancji, którego obowiązkiem jej ponowne* rozpatrzenie sprawy, tej przesłanki nie zbadał, ani tej podstawy decyzji nie skorygował. IV. Jak słusznie podniesiono w skardze, organ naruszył art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, w wyniku czego organ drugiej instancji oparł decyzję wyłącznie na podstawie zawiadomienia S. B. oraz mieszkańców wsi L., naruszył również art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu obowiązującym przed 19 stycznia 2013 r., z którym to dniem przepis ten utracił moc, poprzez błędne przyjęcie, że zastrzeżenia skierowane w informacji pisemnej S. B. oraz w liście mieszkańców wsi L. pod adresem skarżącej co do stanu zdrowia są wystarczającą przesłanką do wydania decyzji kierującej skarżącą na badania lekarskie. V. Rozpatrując sprawę ponownie, organ wyda stosowne rozstrzygnięcie, mając na względzie przedstawione wyżej uwagi. Organ weźmie również pod uwagę wyrok Sądu Rejonowego w B. II Wydziału Karnego sygn. akt [...] z dnia [...] września 2013 r., którym to wyrokiem Sąd uniewinnił W. N. od zarzuconego jej Sygn. akt VII SA/Wa 2667/12 we wniosku o ukaranie czynu polegającego na tym, że w dniu 1 marca 2012 r. ok. godz. 14.00 w miejscowości L. na wysokości posesji nr [...], kierując pod drodze publicznej pojazdem marki Skoda nie zachowała należytej ostrożności, w wyniku czego zjechała na przeciwny pas ruchu zmuszając kierującego motorowerem marki "R." S. B. do zjechania na pobocze, czym spowodowała zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. VI. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.i Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.