VII SA/Wa 2669/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. F. – kuratora spadku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. F. – kuratora spadku po zmarłych M. F., J. S. K., K. F., M. P., A. F., M. F., H. F. T. M. S., H. A. S., S. F. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. przyznać W. F. - kuratorowi spadku prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu; 2. oddalić wniosek W. F. - kuratora spadku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek W. F. – kuratora spadku po zmarłych M. F., J. S. K., K. F., M. P., A. F., M. F., H. F. T. M. S., H. A. S., S. F. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W. F. został ustanowiony kuratorem spadku po ww. zmarłych na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] marca 2012 r. (sygn. akt I Ns [...]). W formularzu PPF wnioskodawca wskazał, że nie ma wiedzy by zmarli których jako kurator spadku reprezentuje posiadali majątek. Wszyscy oni zmarli w okresie od 20 do 60 lat temu. Jako kurator nie dysponuje żadnym majątkiem, który po nich pozostał, a który przynosiłby dochód. W sprawie występuje wyłącznie jako kurator spadku i nie reprezentuje własnych interesów. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2669/13 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie przyznał W. F. - kuratorowi spadku prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu (pkt 1) oraz oddalił wniosek W. F. - kuratora spadku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 2). Skarżący, w ustawowym terminie, złożył do tut. Sądu sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 18 listopada 2014 r. W uzasadnieniu wniósł o zmianę postanowienia w zakresie punktu 2 postanowienia i zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania oraz opłacić samodzielnie zawodowego pełnomocnika, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny. Zgodnie z art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W świetle art. 239 pkt 3 tej ustawy, z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zwolniony jest kurator strony wyznaczony przez sąd orzekający lub przez sąd opiekuńczy dla danej sprawy. W niniejszej sprawie uznano, że wnioskodawca wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Wnioskodawca występuje w sprawie jako kurator spadku po osobach zmarłych w przedziale czasu 20-60 lat temu. Nie dysponuje żadnym majątkiem zmarłych, który przynosiłby dochód. Występuje w sprawie wyłącznie jako kurator spadku. Z tego względu uznano, że zasadnym jest ustanowienie w niniejszej sprawie zawodowego pełnomocnika. Wobec alternatywnego zakreślenia o ustanowienie jakiego pełnomocnika wnioskodawca wnosi (radca prawny/adwokat) ustanowiono w sprawie radcę prawnego. Instytucja kuratora spadku ustanawianego na podstawie art. 666 § 1 k.p.c. w celu zabezpieczenia praw osób trzecich wynikających z nieobjętego w całości spadku wykazuje daleko idące podobieństwa do instytucji kuratora ustanawianego przez sąd prowadzący postępowanie dla osoby nieznanej z miejsca pobytu lub też przez sąd opiekuńczy dla osób nie posiadających zdolności do czynności prawnych (małoletni, osoby ubezwłasnowolnione). Kurator spadku ma obowiązek dbać o prawa i interesy osoby trzeciej, która nie może sama podejmować czynności w postępowaniu, zatem uprawniony jest do podejmowania czynności procesowych w takim postępowaniu. Niezasadnym byłoby więc wprowadzanie podziału eliminującego z kręgu osób zwolnionych od obowiązku ponoszenia kosztów w postępowaniu sądowoadministracyjnym kuratora spadku, tylko dlatego, że jego ustanowienie następuje w postępowaniu przed sądem powszechnym. Podobieństwa w regulacjach dotyczących kurateli, a szczególnie charakter tejże instytucji, nakazuje zatem przyjąć, że zwolnieniem podmiotowym wynikającym z art. 239 pkt 3 p.p.s.a. objęty jest również kurator spadku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt I OZ 187/10, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 18/14, publ. w Centralnej Bazie Orzecznictwa na stronie: www.cbois.nsa.gov.pl). Wnioskodawca nie ma więc obowiązku uiszczania kosztów sądowych w tej sprawie, zatem Sąd oddalił wniosek W. F. - kuratora spadku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a, ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.