VII SA/Wa 2689/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 znak: [...] w przedmiocie umorzenie postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek M. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż M. W. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką i synem. Wnioskodawczyni nie pracuje, nie posiada żadnych oszczędności. Do posiadanego majątku strona zaliczyła dom o pow. 110 m2 i działkę o pow. 1 800 m2. Wskazała, że pozostaje w separacji faktycznej z mężem i od grudnia 2014 r. istnieje między małżonkami rozdzielność majątkowa. Strona utrzymuje się z dobrowolnych alimentów w łącznej kwocie 1000 zł. Jednocześnie w oświadczeniu o stanie majątkowym zawarto informację, że wynagrodzenie pełnomocnika pokryte zostało w całości przez rodziców skarżącej. W dodatkowym piśmie z dnia 13 stycznia 2016 r. złożonym na wezwanie Sądu w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., wskazała, że stałe wydatki z tytułu czynszu, światła, gazu, tv-kablowej dzielone są po połowie z mężem i wynoszą dla wnioskodawczyni 421 zł. miesięcznie, stąd reszta kwoty alimentów (1 000 zł.) przeznaczana jest na żywność, leki oraz utrzymanie dzieci wnioskodawczyni. Dodano, że wnioskodawczyni nigdzie nie pracuje, nie ma stałych źródeł dochodu, nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy w R., gdzie mieszka. Nie ma żadnych kredytów i jedynym obciążeniem finansowym strony są grzywny administracyjne w celu przymuszenia wykonania decyzji na łączną kwotę ponad 70 000 zł. Rodzice wnioskodawczyni zamieszkali w miejscowości Z. pomagają córce w zakresie żywności i raz na miesiąc przywożą trochę artykułów żywnościowych. Wnioskodawczyni nie otrzymuje świadczeń socjalnych, nie rozliczała się z żadnego podatku, nie posiada konta w banku, informacji na temat majątku męża nie posiada. Ma dwójkę dzieci w wieku 18 i 15 lat, które uczą się w szkołach średnich. Ponadto w piśmie z dnia 8 lutego 2016 r. -podobnie złożonym na wezwanie Sądu w trybie art. 255 p.p.s.a.- wskazała, że pozostaje z mężem w faktycznej separacji, mają rozdzielność majątkową (ustanowioną aktem notarialnym), posiada z mężem mieszkanie o pow. 47 m2 w R., nie posiada konta bankowego, wkładów oszczędnościowych, nie jest zatrudniona. Do formularza PPF i ww. pism strona załączyła kopie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, kopie rachunków, zaświadczenie z urzędu skarbowego, zestawienie stałych opłat mieszkaniowych na kwotę 374,48 zł., kopię aktu notarialnego ustanawiającego rozdzielność majątkową. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Rozpoznając wniosek M. W. uznano, że nie zasługuje on na uwzględnienie i to z kilku powodów. Wniosek strony przede wszystkim nie jest do końca wiarygodny. Strona w formularzu PPF powinna podać wszystkie dane szczegółowo i precyzyjnie, a tak w niniejszej sprawie nie stało się. Strona nie podała przykładowo, że posiada obok domu mieszkalnego także mieszkanie. Okoliczność ta została podana dopiero znacznie później na wezwanie Sądu. Trudno przyjąć także, by strona była w stanie z dwójką dzieci utrzymać się wyłącznie z 1000 zł alimentów, przy czym należy pamiętać że kwota na bieżące wydatki jaka pozostaje stronie to 579 zł. Z tej kwoty trudno utrzymać się jest jednej osobie, a wnioskodawczyni ma na utrzymaniu także dwójkę dzieci uczących się w szkołach średnich. Nawet jeżeli przyjąć że wnioskodawczyni otrzymuje pomoc od rodziny w postaci pomocy żywnościowej (raz w miesiącu), to okoliczność utrzymywania się jedynie z kwoty 579 zł. jest mało wiarygodna. Budzi wątpliwości w końcu brak posiadania przez stronę konta bankowego skoro strona sama przedstawiła i to dwukrotnie dokument zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wystawiony przez organ nadzoru budowlanego do banku [...] SA oddział w S. W zawiadomieniu tym jako osobę zobowiązaną wskazano M. W. Oznacza to, ze strona posiada konto w tym banku. Nie jest też do końca wiarygodna okoliczność pozostawania przez stronę w gospodarstwie domowym tylko z dziećmi. Należy w tym zakresie wskazać, że z danych dostępnych Sądowi wynika, że strona w równolegle rozpoznawanej sprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi wskazała, że powadzi gospodarstwo domowe także z mężem (sprawa II SA/Łd 112/16). W świetle powyższych okoliczności oraz braku udokumentowania stanu separacji trudno przyjąć, że wnioskodawczyni faktycznie pozostaje w separacji z mężem. Nawet jeżeli przyjąć rzeczywiście taki stan, to niezależnie od tego nie zwalnia to skarżącej z obowiązku przedstawienia informacji o dochodach małżonka. Przypomnienia wymaga, iż w czasie trwania małżeństwa małżonkowie są ustawowo zobowiązani do wzajemnej pomocy na podstawie art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9 poz. 59 ze zm., dalej k.r.o.), a obowiązek ten istnieje niezależnie od ustroju małżeńskiego i obejmuje też sytuację pozostawania w separacji faktycznej (tak np. WSA w Białymstoku w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2010 r., I SA/Bk 49/10). A zatem bez względu na fakt istnienia separacji faktycznej między małżonkami i ustroju rozdzielności majątkowej okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 k.r.o. skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2011 r., II OZ 1266/11. Mając na uwadze powyższe uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności pozwalających na ocenę zdolności płatniczych. Z tego względu wniosek skarżącej nie został uwzględniony. W związku z powyższym postanowiono na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.