VII SA/Wa 2692/12
WyrokWSA w Warszawie2013-04-30
Skład orzekający: Joanna Gierak - Podsiadły, Włodzimierz Kowalczyk, Elżbieta Zielińska - Śpiewak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłata legalizacyjna, o której mowa w art. 49 Prawa budowlanego, może zostać umorzona lub rozłożona na raty na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 67a?Ratio decidendi
Opłata legalizacyjna, uregulowana w art. 49 Prawa budowlanego, nie jest podatkiem ani karą administracyjną, lecz dobrowolną opłatą związaną z uzyskaniem uprawnienia do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. W związku z tym, przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące umorzenia lub rozłożenia na raty należności publicznoprawnych (w tym art. 67a) nie mają zastosowania do opłaty legalizacyjnej, ponieważ Prawo budowlane nie zawiera wyraźnego odesłania do tych przepisów w kontekście opłaty legalizacyjnej. W konsekwencji, decyzje organów oparte na art. 67a Ordynacji podatkowej w sprawie opłaty legalizacyjnej są wydane bez podstawy prawnej.Stan faktyczny
Skarżąca J. D. wniosła o częściowe umorzenie opłaty legalizacyjnej ustalonej za samowolną nadbudowę budynku mieszkalnego oraz o umorzenie odsetek i rozłożenie pozostałej kwoty na raty. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Wojewody, która odmówiła umorzenia opłaty i odsetek, a jedynie rozłożyła płatność na raty, opierając się na przepisach Ordynacji podatkowej. Skarżąca kwestionowała zasadność naliczania odsetek i opłaty prolongacyjnej od opłaty legalizacyjnej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Ministra Finansów oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody, a także stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły (spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Protokolant ref. staż. Julia Murawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Przedmiotem skargi wniesionej przez J. D. jest decyzja Ministra Finansów z dnia [...] września 2012 r. znak [...], którą organ -na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.)- po rozpatrzeniu odwołania skarżącej – J.D. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. znak [...], odmawiającej częściowego umorzenia należności stanowiącej opłatę legalizacyjną w kwocie 30.000,00 zł oraz odsetek za zwłokę od tej należności w wysokości 22.440,00 zł i jednocześnie rozkładającej na 40 rat wraz z odsetkami oraz opłatą prolongacyjną płatność opłaty legalizacyjnej ustalonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] (z tytułu samowolnej nadbudowy budynku mieszkalnego na działce o nr ewidencyjnym [...] w miejscowości [...] przy ulicy [...]), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Postępowanie administracyjne, w wyniku którego zapadła zaskarżona decyzja, miało następujący przebieg:
W związku z samowolną nadbudową budynku mieszkalnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] ustalił J. D. i S. D. opłatę legalizacyjną w wysokości 30.000,00 zł. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. znak [...] utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie. Na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] J.D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Po 250/06 Sąd skargę oddalił.
Pismem z dnia [...] maja 2006 r. J. D. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o umorzenie opłaty legalizacyjnej. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. znak [...] odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej. Decyzją z dnia [...]sierpnia 2006 r. znak [...] Minister Finansów uchylił w całości ww. decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. znak [...] Wojewoda [...] odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej. Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. znak [...] Minister Finansów uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewodzie [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. znak [...] odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej. Minister Finansów decyzją z dnia [...] maja 2007 r. znak [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wojewody [...]. Postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1317/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na ww. decyzję.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. J. D. ponownie wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o umorzenie przedmiotowej opłaty legalizacyjnej, ewentualnie o umorzenie w części i rozłożenie płatności na raty w wysokości 200,00 zł miesięcznie. Po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. znak [...] Wojewoda [...] odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej oraz rozłożył jej płatność na 20 rat. Minister Finansów decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2009 r. znak [...] odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej oraz rozłożył jej płatność na 20 rat. Minister Finansów decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. J. D. wniosła skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 24 marca 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1917/09 uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie Ministra Finansów. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. znak [...] Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 2073/10 oddalił skargę J. D. na powyższą decyzję.
J. D. i S. D. pismem z dnia [...] marca 2011 r. wystąpili do Wojewody [...] z kolejnym wnioskiem o umorzenie opłaty legalizacyjnej. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. znak [...] Wojewoda [...] odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej. Decyzją Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak [...] powyższa decyzja została uchylona, a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewoda [...]decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. znak [...] odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej. Minister Finansów decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wyrokiem z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 547/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na powyższą decyzję.
J. D., nie oczekując na wynik rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w ww. sprawie, pismem z dnia [...] marca 2012 r. wystąpiła do Wojewody [...] (po raz kolejny) z wnioskiem o częściowe umorzenie opłaty legalizacyjnej, o umorzenie odsetek oraz o rozłożenie pozostałej do zapłaty kwoty na raty.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. znak [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 67a § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w związku z art. 49 ust. 2 i art. 59g ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), odmówił częściowego umorzenia opłaty legalizacyjnej oraz odmówił umorzenia odsetek za zwłokę, a jednocześnie (w pkt. 3) rozłożył płatność opłaty legalizacyjnej na 40 rat miesięcznych wraz z odsetkami w kwocie 22.440,00 zł i opłatą prolongacyjną w kwocie 4.335,00 zł - z terminem płatności pierwszej raty przypadającym na dzień 31 lipca 2012 r., ostatniej zaś w dniu 31 października 2015 r.
J. D. wniosła odwołanie do Ministra Finansów od powyższej decyzji Wojewody [...]. W uzasadnieniu odwołania wyraziła dezaprobatę wobec rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji. Wniosła o częściowe umorzenie opłaty legalizacyjnej oraz o umorzenie odsetek, a także o rozłożenie pozostałej do zapłaty kwoty na raty w wysokości 500,00 zł.
W wyniku rozpatrzenia odwołania J. D., Minister Finansów wydał zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2012 r. znak [...].
W uzasadnieniu decyzji Minister Finansów w pierwszej kolejności stwierdził, że w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Ordynacja podatkowa, albowiem zgodnie z art. 59g ust. 5 w związku z art. 49b ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) do opłat legalizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego, do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Z językowego brzmienia art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego wynika (jak zauważył organ), że do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego. Przy czym, przepisy dotyczące kar unormowane są nie tylko w art. 59f, lecz także w art. 59g Prawa budowlanego. W art. 59f została uregulowana metoda wyliczania kar. Stosując normę zawartą w art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego przy wyliczeniu opłaty znajdą odpowiednio zastosowanie art. 59f ust. 1-4 z uwzględnieniem, że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Natomiast w art. 59g w ust. 1 uregulowana została m. in. forma, w której zostaje nałożona kara, tj. - postanowienia, na które służy zażalenie. Forma ta jest zbieżna z formą opłaty legalizacyjnej określonej w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego. Ponadto w art. 59g ust. 1 zd. 2 określono, że wpływ z kar stanowi dochód budżetu państwa. W ust. 2 wskazuje się natomiast, że wymierzoną karę wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, o którym mowa w ust. 1, w kasie właściwego urzędu wojewódzkiego lub na rachunek bankowy tego urzędu. Wymienione wyżej unormowania zawarte w art. 59g ust. 1 i 2 mają (jak wskazał dalej organ) odpowiednie zastosowanie do opłaty legalizacyjnej, o której mowa w art. 49 ust. 2, jednak z wyłączeniem formy, co do której zastosowanie ma art. 49 ust. 1. Kolejne dwa przepisy zawarte w art. 59g ust. 3 i 4 nie mają takiego zastosowania, ponieważ z nieuiszczeniem opłaty legalizacyjnej ustawa Prawo budowlane wiąże inny skutek, a mianowicie zgodnie z art. 49 ust. 3 wydaje się nakaz rozbiórki, nie wszczyna się więc egzekucji. W art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego zawarto ponadto odesłanie, że do kar, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60, ze zm.), z tym że uprawnienia organu podatkowego, z wyjątkiem określonego w ust. 1, przysługują wojewodzie. Przepis ten poprzez odesłanie zawarte w art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego ma również zastosowanie do opłaty legalizacyjnej. Do takiego stwierdzenia można dojść nie tylko po zastosowaniu wykładni językowej, ale także po dokonaniu wykładni systemowej. Jak wynika z przepisów ustawy Prawo budowlane, normy dotyczące nałożenia opłaty legalizacyjnej, poza art. 49 Prawa budowlanego, zostały uregulowane w art. 49b. W ust. 5 tego artykułu, w odróżnieniu jednak od opłaty legalizacyjnej nakładanej na podstawie art. 49, określono bez dokonywania odesłań wysokość nakładanej opłaty legalizacyjnej. Natomiast w przepisie tym znalazło się odesłanie, że do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy art. 59g Prawa budowlanego. W ocenie organu organu, mając na uwadze zasadę konstytucyjną równości wobec prawa oraz uwzględniając zasady wykładni systemowej należy stwierdzić, że art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego ma odpowiednie zastosowanie do opłaty legalizacyjnej nakładanej na podstawie art. 49 Prawa budowlanego. W innym wypadku doszłoby do zróżnicowania praw inwestorów, co do których nakłada się opłaty legalizacyjne z art. 49 bądź z art. 49b. Tym bardziej, że opłaty legalizacyjne z art. 49b wynoszące 2 500 zł bądź 5 000 zł podlegałyby, np. umorzeniu lub rozłożeniu na raty, a te nakładane na podstawie art. 49 choć mogą dochodzić nawet do kilkuset tysięcy złotych - tym regułom by nie podlegały. Organ podniósł również, że opłata legalizacyjna jest dochodem budżetu państwa. Stanowi więc nieopodatkowaną należność budżetową. Z tego też tytułu mają do niej odpowiednie zastosowanie przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Z tych względów organ przyjął, że do nałożenia opłaty legalizacyjnej na podstawie art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego mają odpowiednio zastosowanie przepisy określone w art. 59f oraz 59g ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, które dotyczą kar, o których mowa w art. 59f ust. 1 tej ustawy. A zatem zgodnie z art. 59g ust. 5 w zw. z art. 49 ust. 2 ustawy Prawo budowlane do opłat legalizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, tj. przepisy, które dotyczą zobowiązań podatkowych.
Przystępując do merytorycznej oceny sprawy organ zauważył, że w dotychczas prowadzonych na wniosek J. D. i S. D. postępowaniach zgromadzony został bogaty materiał dowodowy. Ustalono, iż J. D. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem S. D.. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje również ich czternastoletni syn. J. D. nie pracuje zawodowo i nie osiąga dochodu. We wniosku wykazała, iż nie posiada żadnego majątku ruchomego bądź nieruchomego. Nie posiada również żadnych oszczędności, papierów wartościowych bądź innych środków finansowych. S. D. osiąga dochód w wysokości 542,18 zł miesięcznie z tytułu renty przyznanej w związku z częściową niezdolnością do pracy. Ponadto prowadzi działalność gospodarczą pod nazwa [...], której przeważającym rodzajem działalności jest produkcja opakowań z tworzyw sztucznych. Na podstawie zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2011 (PIT-36) ustalono, iż S. D. osiągnął łączny przychód w wysokości 1.242.756,26 przy czym koszty uzyskania przychodu kształtowały się na poziomie 1.236.048,70 zł, a tym samym osiągnięty dochód wyniósł 6.707,56 zł.
Na podstawie akt sprawy ustalono również, iż J. D. na dzień [...] maja 2012 r. posiadała zadłużenie wobec Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] w łącznej wysokości 85.650,00 zł (należność główna wraz z odsetkami) z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych w formie ryczałtu od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2000 r. Płatność należności na wniosek strony w okresie od dnia [...] maja 2012 r. do dnia [...] stycznia 2013 r. została rozłożona na 9 rat. S. D. posiada zadłużenie wobec Drugiego Urzędu Skarbowego w [...] w łącznej wysokości 45.033,40 zł (należność główna wraz z odsetkami) z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych w formie ryczałtu od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2000 r. Płatność niniejszej należności na wniosek strony, w okresie od dnia [...] lutego 2012 r. do dnia [...] stycznia 2013 r. została rozłożona na 12 rat. Na podstawie akt sprawy ustalono, iż przedsiębiorstwo [...] w okresie od [...] stycznia 2012 r. do [...] lutego 2012 r. poniosło stratę w wysokości 12.026,43 zł. Zgodnie z przedłożoną przez stronę dokumentacją, w związku z prowadzoną przez S. D. działalnością gospodarczą, J. D. i S. D. ponoszą koszty leasingu w związku z nabyciem maszyny do produkcji torebek, maszyny do produkcji toreb oraz trzech samochodów ciężarowych. Miesięczny koszt uregulowania niniejszych opłat leasingowych wynosił 11.932,40 zł (dane za maj 2012 r.). S. D. po przebytym w 2007 r. udarze pozostaje pod opieką medyczną.
Organ podał, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, rozpatrując wniosek strony o udzielenie ulgi w spłacie należności publicznoprawnej, którą jest opłata legalizacyjna, zobowiązany jest do przeanalizowania występowania w sprawie przesłanek w postaci ważnego interesu strony lub interesu publicznego. Powołany przepis uzależnia możliwość udzielenia wnioskowanej ulgi od zaistnienia tychże przesłanek. Przepis ustawy nie reguluje jednak pojęcia ważnego interesu podatnika (strony) i interesu publicznego, przerzucając ciężar konkretyzacji tych terminów na organy administracji publicznej. Każdorazowo zatem w sprawach rozstrzyganych decyzją administracyjną organ zobowiązany jest do indywidualnego rozpatrzenia i ustalenia czym jest ważny interes publiczny oraz interes strony. I dalej organ stwierdził, iż w jego ocenie w przedmiotowej sprawie nie występuje przesłanka ważnego interesu strony pozwalająca na umorzenie opłaty legalizacyjnej w całości bądź w części oraz na umorzenie należnych odsetek. O istnieniu tej przesłanki nie przesądza bowiem subiektywne przekonanie strony o jej występowaniu. Ważny interes strony musi być rozpatrywany w kontekście wszelkich danych, które obrazują jej sytuację życiową. Dane te muszą obejmować informacje dotyczące majątku strony, możliwości płatniczych, źródeł uzyskiwania dochodów, realnych możliwości uzyskiwania tych dochodów, sytuacji rodzinnej, stanu zdrowia, a także skutków jakie dla tej osoby i osób pozostających na jej utrzymaniu może powodować wykonanie obowiązków wynikających z ustalonej opłaty.
Wskazał, że organy administracji publicznej podczas rozpatrywania wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności publicznoprawnej zobowiązane są do rozważenia, czy dochodzenie należności nie doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do strony postępowania oraz jej najbliższych osób, a także osób od niej zależnych. Ponadto organy administracji publicznej są zobowiązane do analizy, czy w efekcie egzekwowania należności publicznoprawnej Państwo nie poniesie kosztów większych niż w przypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. W efekcie organ ten stwierdził, że w świetle zebranego materiału dowodnego i na podstawie ustalonego stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do umorzenia przedmiotowej opłaty legalizacyjnej.
Podnoszona przez stronę trudna sytuacja materialna sama w sobie nie stanowi okoliczności uzasadniającej umorzenie opłaty legalizacyjnej. Nie można bowiem trudności finansowych utożsamiać z ważnym interesem strony. Gdyby trudna sytuacja materialna miała stanowić wyłączne uzasadnienie dla udzielenia ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej, to instytucja udzielenia ulgi straciłaby swoją istotę i racjonalność bytu, bowiem każdy podmiot znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi. Okoliczność ta ma szczególne znaczenie wobec faktu, że sytuacja finansowa strony może się zmieniać, zaś ewentualne umorzenie należności publicznoprawnych ma charakter definitywny.
Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Minister Finansów zauważył, iż strona nie wykazała kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego, które nie budziłyby wątpliwości. Wskazana przez stronę kwota 542,18 zł przy trzyosobowym gospodarstwie domowym nie tylko nie pozwala na uregulowanie opłaty legalizacyjnej, ale nie spełnia nawet warunków minimum egzystencji. Minimum egzystencji ustalone w oparciu o dane udostępnione przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w trzyosobowych gospodarstwach pracowniczych z dzieckiem starszym (13-15 lat) wyniosło w 2011 r. 442,99 zł miesięcznie. W sytuacji, w której S. D. osiąga znaczne przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oświadczenie strony, iż jedyne źródło utrzymania stanowi renta, jest niewiarygodne. Wprawdzie wykazane w zeznaniu podatkowym koszty uzyskania przychodu praktycznie zrównują się z osiąganym przychodem, niemniej jednak niemiarodajne jest stanowisko strony, iż całość osiąganego przychodu przeznaczana jest na prowadzoną działalność gospodarczą bez chociażby przeznaczenia minimalnych kwot z prowadzonej działalności na utrzymanie gospodarstwa domowego.
Odnosząc się do stanu zdrowia męża strony, S. D., organ stwierdził, iż pomimo podnoszonego przez stronę złego stanu zdrowia, działalność gospodarcza jest kontynuowana, a ponadto zaciągane są nowe zobowiązania finansowe. Ze znajdujących się w aktach sprawy pięciu faktur VAT za maj 2012 r. wystawionych z tytułu opłat miesięcznych z tytułu umów leasingu wynika, iż dwie umowy zostały zawarte stosunkowo niedawno, bowiem przedłożone faktury dotyczą opłaty za trzeci i trzynasty miesiąc trwania umów (pozostałe faktury dotyczą opłat za 35 i 47 miesiąc trwania umowy). Organ stwierdził, iż skoro S. D. podejmuje na rzecz prowadzonego przez siebie przedsiębiorstwa [...]nowe zobowiązania pieniężne to tym samym jest on w stanie, wbrew twierdzeniom J. D., rozeznać konsekwencje własnych działań.
Ponadto Minister Finansów nie zgodził się ze stanowiskiem strony, iż pierwszeństwo w spłacie zobowiązań powinny mieć koszty prowadzonej działalności gospodarczej (zakup maszyn). Skoro strona nie zgadza się na przeprowadzenie rozbiórki popełnionej samowoli budowlanej, to zobligowana jest do poniesienia kosztów opłaty legalizacyjnej. Minister Finansów stwierdził, iż w sytuacji, w której strona zobowiązana do uregulowania należności publicznoprawnej nie reguluje jej, lecz zaciąga nowe zobowiązania finansowe o charakterze indywidualnym, to udzielenie wnioskowanej ulgi stałoby w sprzeczności z wynikającym z art. 84 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej obowiązkiem ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej nie stawia przedsiębiorcy w uprzywilejowanej pozycji i nie stwarza mu możliwości swobodnego regulowania własnych zobowiązań finansowych. Przedsiębiorca prowadząc działalność gospodarczą powinien kształtować swoje zobowiązania finansowe w ten sposób, aby w pierwszej kolejności móc uregulować swoje zobowiązania o charakterze publicznoprawnym, a dopiero w dalszej kolejności podejmować nowe zobowiązania o charakterze indywidualnym.
Organ podał także, że za umorzeniem opłaty legalizacyjnej nie przemawia również interes publiczny, albowiem nie można utożsamiać przesłanki interesu publicznego z subiektywnym przekonaniem stron o potrzebie umorzenia należności z uwagi na jej wysokość. Interes publiczny to dążenie do sytuacji, w której obywatele regulują swoje zobowiązania publicznoprawne w całości i terminowo, to dbałość o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa, a więc i możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. W szeroko rozumianym interesie publicznym leży, by świadczenia publiczne były realizowane, a inwestorzy budowlani nie byli pochopnie zwalniani z obowiązku ich zapłaty.
Minister Finansów zauważył, iż przesłanki uzasadniające udzielenie ulgi w spłacie należności publicznoprawnych pozostają bez zmian, wynikają one bowiem wprost z treści art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.
Odnosząc się do zarzutu strony, iż decyzja organu I instancji dotyczy wyłącznie J. D., podczas gdy opłata legalizacyjna ustalona została dla J. D. oraz S. D. organ stwierdził, iż wnioskiem z dnia [...] marca 2012 r. o udzielenie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej wystąpiła jedynie J. D.. Pismem z dnia [...] marca 2012 r. Wojewoda [...] zawiadomił S. D. o wszczęciu na wniosek J.D. postępowania w sprawie udzielenia ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej, który jednak nie odniósł się do zawiadomienia i nie przystąpił do prowadzonego postępowania administracyjnego.
Na końcu, Minister Finansów dodał, że wprawdzie opłata legalizacyjna nie jest podatkiem, jednakże z uwagi na fakt, iż wpływy z kar i opłat legalizacyjnych przewidzianych przez ustawę Prawo budowlane stanowią dochody budżetu państwa, należy podkreślić jej doniosły dla realizacji celów ogólnospołecznych charakter. Ponadto podkreślił, iż jest to świadczenie alternatywne, tj. dobrowolne w zamian za odstąpienie od nakazania rozbiórki.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Ministra Finansów z [...] września 2012 r., skarżąca – J. D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie opłaty legalizacyjnej, zarzucając rażące naruszenie art. 67a Ordynacji podatkowej. Skarżąca podniosła, że skoro opłata legalizacyjna jest karą, to odsetki ustawowe nie powinny być od niej naliczane, a skoro jest traktowana jako podatek, to powinna ulegać przedawnieniu.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. W myśl zaś § 2 cytowanego przepisu, sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Nadto, podać należy, iż stosownie do treści art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z przyczyn innych niż zostały w niej podniesione. Sąd uznał, iż z uwagi na uchybienia popełnione przez organy orzekające w sprawie, konieczne jest zastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i wyeliminowanie z obrotu prawnego obu wydanych w sprawie decyzji poprzez stwierdzenie ich nieważności. Oba te rozstrzygnięcia zapadły bowiem, w ocenie Sądu, bez podstawy prawnej.
Przypomnieć należy, iż Sąd kontrolował w sprawie decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2012 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. o odmowie częściowego umorzenia opłaty legalizacyjnej i odsetek za zwłokę od tej należności oraz o rozłożeniu na 40 rat wskazanych kwot, tj. opłaty legalizacyjnej orzeczonej w wysokości 30.000,00 zł, odsetek za zwłokę od tej należności wynoszących 22.440,00 zł, a nadto - opłaty prolongacyjnej wynoszącej 4.335,00 zł. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zainicjowane zostało wnioskiem skarżącej, która w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. zwróciła się o zastosowanie wobec niej ulgi, poprzez chociażby częściowe umorzenie żądanej od niej kwoty opłaty legalizacyjnej i powstałych od tej kwoty odsetek za zwłokę oraz o rozłożenie na raty pozostałej część zaległości. Minister Finansów w uzasadnieniu wydanego orzeczenia w pierwszej kolejności wskazał na to, że w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 67a Ordynacji podatkowej, na zasadzie odesłań przewidzianych w art. 49 ust. 2 i art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego. Następnie wskazał, iż z uwagi na nie zaistnienie przesłanek, o których mowa we wskazanym przepisie Ordynacji podatkowej, nie było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej poprzez zastosowanie umorzenia, możliwe było jedynie rozłożenie zaległości skarżącej na raty (bo taką też decyzję I instancji utrzymał w mocy).
Sąd, dokonując analizy sprawy, nie podzielił wskazanej oceny organu odwoławczego. Nie zgodził się bowiem z poglądem wyrażonym przez ten organ, a wskazującym na to, że do opłaty legalizacyjnej, o której mowa w art. 49 Prawa budowlanego, możliwe jest zastosowanie ulg przewidzianych w dziale III Ordynacji podatkowej, tj. instytucji umorzenia, czy też rozłożenia na raty. Sąd nie zgodził się również z tym, aby odesłania przewidziane w art. 49 ust. 2 i art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego w konsekwencji do działu III Ordynacji podatkowej, uprawniały organy do naliczenia od opłaty legalizacyjnej po pierwsze - odsetek za zwłokę jak za zaległości podatkowe, po drugie - opłaty prolongacyjnej (stosowanej w przypadku wydania m. in. decyzji przewidzianej w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej).
Rozwijając powyższe wskazać przede wszystkim należy, iż bezspornym jest, że wniosek skarżącej inicjujący niniejsze postępowanie administracyjne dotyczył opłaty legalizacyjnej. Opłata ta orzeczona została ostatecznym postanowieniem organu powiatowego z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w kwocie 30.000,00 zł, w trybie art. 49 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, w związku z samowolną nadbudową budynku mieszkalnego. Zatem, przed merytorycznym załatwieniem tego wniosku należało rozważyć, czy może on skutecznie wszcząć postępowanie, czy też uzasadnionym jest wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania przewidzianego w art. 61a § 1 k.p.a., z uwagi na brak podstaw prawnych do merytorycznego jego rozpoznania. Oceny takiej w sprawie, na wstępnym jej etapie, niewątpliwie zabrakło, a ta przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia organu odwoławczego (wskazująca na prawidłowość zastosowania w sprawie art. 67a Ordynacji podatkowej), nie zasługuje na akceptację. Pomija bowiem zupełnie konstrukcję i charakter opłaty legalizacyjnej, a w efekcie - skutki jakie związane są z jej nieuiszczeniem we wskazanym w ustawie terminie.
Przypomnieć bowiem trzeba, iż opłata legalizacyjna przewidziana w przepisach art. 49 ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego stanowi warunek legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Spełnienie wymogów określonych w art. 49 ust. 1 ww. ustawy otwiera możliwość legalizacji, ale do legalizacji może dojść dopiero po uiszczeniu stosownej opłaty legalizacyjnej, którą organ określa w postanowieniu podlegającym zaskarżeniu (art. 49 ust. 1). Odstępując w nowelizacji Prawa budowlanego z 2003 r. od bezwzględnego stosowania rozbiórki samowolnie wzniesionych obiektów, ustawodawca pozostawił więc sprawcy samowoli budowlanej wybór skutków nierespektowania przepisów Prawa budowlanego. Podmiot ten może podporządkować się wynikom postępowania legalizacyjnego, wnieść opłatę i zachować wybudowany obiekt jako odpowiadający wymaganiom prawa. Postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej doprowadza bowiem postępowanie legalizacyjne do stadium, w którym adresat uzyskuje możliwość wyboru co do jego dalszego biegu. W przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej po ustaleniu, że doszło do samowolnego wzniesienia obiektu, organ winien wydać decyzję nakazującą jego rozbiórkę na podstawie art. 48 Prawa budowlanego (art. 49 ust. 3 zd. 2 Prawa budowlanego). Uwolnić się od tego sposobu przywrócenia porządku prawnego adresat postanowienia może tylko w przypadku zapłaty opłaty legalizacyjnej. Opłata ta wiąże się więc z uzyskaniem pewnego uprawnienia, a realizacja tego uprawnienia zależy od dobrowolnego jej wniesienia. Powyższe wskazuje na to, iż ustalenie opłaty legalizacyjnej nie jest środkiem represyjnym, ani też nie ma charakteru kary administracyjnej, opłata legalizacyjna nie ma bowiem cech przymusowości. To adresat postanowienia ustalającego wysokość opłaty decyduje, czy chce skorzystać z możliwości legalizacji samowolnie wykonanego obiektu, czy też nie. Przy czym, istotne jest także to, że w przypadku odstąpienia od legalizacji i nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej, opłata ta nie podlega egzekucji w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 129, poz. 1954 ze zm.). Prawo budowlane wyraźnie przewiduje w takiej sytuacji sankcję w postaci nakazu rozbiórki.
Zupełnie odmienny charakter ma zaś kara uregulowana w przepisach art. 59a - art. 59g Prawa budowlanego, które to wprowadzają obowiązek przeprowadzenia przez organy nadzoru budowlanego kontroli obiektów budowlanych po zakończeniu budowy. Kontrola, o której mowa w art. 59a, obejmuje sprawdzenie zgodności obiektu budowlanego z projektem zagospodarowania działki lub terenu (ust. 2 pkt 1) oraz zgodność obiektu budowlanego z projektem architektoniczno-budowlanym w zakresie określonym w ust. 2 pkt 2 lit. a-f. Jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli organ stwierdzi nieprawidłowości w ww. zakresie, jest zobligowany na podstawie art. 59f ust. 1 wymierzyć karę (stanowiącą sankcję pieniężną), której podstawową funkcją jest represja. Z literalnego i jednoznacznego brzmienia art. 59f ust. 1 Prawa budowlanego wynika, iż organy nadzoru budowlanego zobowiązane są do wymierzenia kary w każdym przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie spraw wymienionych enumeratywnie w art. 59a ust. 2 cytowanej ustawy, bez potrzeby ustalenia, czy stanowią one istotne odstępstwo od warunków pozwolenia na budowę. Karę przewidzianą w omawianym przepisie cechuje zatem (w odróżnieniu od opłaty legalizacyjnej) przymusowość jej uiszczenia. W przypadku jej nieuiszczenia, podlega ona ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 59g ust. 3). Warto przy tym wskazać na uzasadnienie uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2009 r. sygn. akt I FPS 2/09, w której wyrażono pogląd określający charakter kar administracyjnych w świetle przepisów Ordynacji podatkowej i wskazano na to, że niepodatkowe należności budżetowe to przede wszystkim sankcje administracyjne (kary pieniężne), których podstawową funkcją jest represja (sankcji finansowych za nieprzestrzeganie prawa publicznego). Pełnią one zatem w systemie prawa administracyjnego inną funkcję niż opłaty, w tym opłata legalizacyjna. Istotą opłaty jest bowiem to, że wiąże się ona z uzyskaniem pewnego uprawnienia, którego realizacja zależy od dobrowolnego wniesienia takiej opłaty.
Dostrzegając powyższe, stwierdzić zatem trzeba, iż analizując przepisy art. 49 ust. 2 i art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego i ustalając w jakim zakresie na podstawie odesłań w nich zawartych przepisy dotyczące ww. kary mają zastosowanie do opłaty legalizacyjnej, należało wziąć pod uwagę konstrukcję, charakter i różnice występujące pomiędzy tymi instytucjami.
Przypomnieć przy tym należy, iż w myśl art. 49 ust. 2, do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Zgodnie zaś z art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego, do kar, o których mowa w ust. 1 (tj. do kar, o których mowa w art. 59f ust. 1), stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organu podatkowego, z wyjątkiem określonego w ust. 1, przysługują wojewodzie.
W ocenie Sądu, w sprawie zabrakło właściwej oceny w kontekście wskazanych przepisów. To zaś doprowadziło organy do wadliwego przekonania o tym, iż wniosek skarżącej może by merytorycznie rozpatrywany w oparciu o ww. przepis art. 67a Ordynacji podatkowej. W konsekwencji przepis ten zastosowano w sytuacji, gdy z uwagi na przedmiot wniosku skarżącej, dotyczący umorzenia opłaty legalizacyjne, nie powinien on znaleźć takiego zastosowania.
Przepisy art. 49 i art. 49b oraz art. 59a – 59g Prawa budowlanego przewidują dwie całkowicie odrębne instytucje prawne, pełniące zupełnie odmienne cele i funkcje. Odpowiednie odesłanie z regulacji dotyczących jednej instytucji prawnej do drugiej, wymaga zatem przede wszystkim szczególnie wnikliwej oceny co do zakresu możliwego odesłania z art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego.
Analizując zakres odesłania zawartego w art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego, należało w szczególności mieć na uwadze, iż przepis ten dotyczy opłaty legalizacyjnej pozbawionej charakteru przymusowości, a nadto, że odsyła do przepisów dotyczących kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, przy czym wskazuje, iż przepisy dotyczące ww. kar mają odpowiednie (a nie dosłowne) zastosowanie do opłaty legalizacyjnej. Nie wszystkie więc regulacje przewidziane w przepisach dotyczących kar będą miały zastosowanie na podstawie art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego do opłaty legalizacyjnej. Uwzględniając materialnoprawną odmienność regulacji dotyczących kary i opłaty legalizacyjnej, odpowiedniość tego odesłania należało zatem ograniczyć do tych tylko jednostek redakcyjnych przepisów, które są konieczne, bo muszą zostać zastosowane, aby możliwe było zrealizowanie hipotezy normy prawnej, w której zawarto odesłanie.
Należało także wziąć pod uwagę, że opłata legalizacyjna nie odpowiada żadnej z cech podatku, a obowiązek jej wniesienia nie jest tożsamy z obowiązkiem podatkowym ze względu na brak cechy przymusowości. Obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach (art. 4 Ordynacji podatkowej). Jeśli ustalanie lub określanie wysokości opłat i niepodatkowych należności budżetowych nie należy do organów podatkowych, lecz spoczywa w gestii innych organów, wówczas przepisy Ordynacji podatkowej mają zastosowanie tylko wtedy, gdy odrębne ustawy nie stanowią inaczej. Ponieważ opłaty legalizacyjnej nie ustala organ podatkowy, istotne jest zatem wskazanie przepisu Prawa budowlanego, z którego miałoby wynikać, iż przepisy Ordynacji podatkowej mają do opłat legalizacyjnych zastosowanie. Jest też oczywiste, że przepis taki musiałby wprost wskazywać na zastosowanie tego aktu, a także wskazywać organ, gdyż ani właściwości ani kompetencji organu nie można domniemywać. Wskazania takiego w Prawie budowlanym brak, gdyż przepis art. 59g odnosi się do kar administracyjnych, a nie opłat, a odesłanie z art. 49 ust. 2 zawiera odesłanie do art. 59f, a nie art. 59g, w którego pkt 5 mowa jest o odpowiednim odesłaniu do przepisów działu III Ordynacji podatkowej, przy czym wyraźnie odesłanie to odnosi się do kar, a nie opłaty legalizacyjnej. W odniesieniu do dobrowolnej opłaty legalizacyjnej nie można więc przyjąć, że opłata taka stanowi zobowiązanie podatkowe w rozumieniu Ordynacji podatkowej. To zaś wyklucza możliwość zastosowania wobec tej opłaty przepisów dotyczących ulg i zwolnień uregulowanych w Ordynacji podatkowej. Brak odpowiedniego stosowania przepisów działu III Ordynacji podatkowej do opłaty legalizacyjnej oznacza zaś, że nieuiszczonej opłaty legalizacyjnej nie można traktować jako zaległości podatkowej, o której mowa w art. 51 i 52 cytowanej ustawy. Tym samym, brak jest również podstawy prawnej do naliczania odsetek za zwłokę na podstawie art. 53 Ordynacji podatkowej (w związku z nieuiszczoną w terminie opłatą legalizacyjną) oraz do ustalenia opłaty prolongacyjnej, o której mowa w art. 57 tej ustawy (w związku z wydaniem decyzji stosującej ulgę w stosunku do opłaty legalizacyjnej).
Z tych też przyczyn, po rozważaniu zakresu odesłania przewidzianego w art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego i ustaleniu, że w sprawie nie będą miały zastosowania przepisy działu III Ordynacji podatkowej, gdyż w Prawie budowlanym brak jest takiego odesłania, Sąd uznał, iż oba orzeczenia wydane w sprawie podjęte zostały bez podstawy prawnej, a tym samym dotknięte są wadą przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a to z kolei wyczerpuje przesłankę, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Warto przy tym zauważyć, iż na skutek wadliwego działania organów orzekających kwota opłaty legalizacyjne dochodzona od skarżącej i jej męża (na mocy postanowienia organu powiatowego z dnia [...] grudnia 2005 r.), wynosząca 30.000,00 zł w sposób nieuprawniony została zwiększona o ponad 26.000,00 zł z tytułu bezpodstawnie naliczonych odsetek za zwłokę i opłaty prolongacyjnej.
Na koniec wskazać trzeba, iż zaprezentowany pogląd nie jest odosobniony w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt II FSK 183/12 Naczelny Sąd Administracyjny sformułował tezę, iż "Konstrukcja opłaty legalizacyjnej wyklucza ze swojej natury możliwość zastosowania – w związku z odesłaniami z art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego i art. 59g ust. 5 tej ustawy – przepisu art. 67a Ordynacji podatkowej; nakaz odpowiedniego stosowania działu III drugiej z wymienionych ustaw nie obejmuje więc przepisu art. 67a". Nadto, w analogicznej co do przedmiotu sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wydał w dniu 23 kwietnia 2013 r. (sygn. akt II FSK 113/12), postanowienie informujące Ministra Finansów o istotnych naruszeniach prawa, polegających na wydaniu decyzji bez podstawy prawnej, w oparciu o art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa w związku z odesłaniami z art. 49 ust. 2 i art. 59g ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, w wyniku błędnego zinterpretowania zakresu wspomnianych odesłań. Obowiązujące przepisy prawa nie stwarzały bowiem umocowania do rozpoznania wniosku w sprawie umorzenia opłaty legalizacyjnej. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w sprawach, w których złożono wnioski po dniu [...] kwietnia 2011 r., zastosowanie ma art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 190 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, zgodnie z którym, jeśli żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, wydaje się postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Warto także dostrzec, że na mocy art. 153 p.p.s.a., Sąd orzekając w niniejszej sprawie nie był związany postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1317/07, ani wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1917/09, z dnia 27 stycznia 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 2073/10 oraz z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 547/12. Orzeczenia te zapadły bowiem w odniesieniu do uprzednio złożonych przez skarżącą wniosków o umorzenie opłaty legalizacyjnej, natomiast przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane nowym wnioskiem skarżącej z dnia [...] marca 2012 r., podlegającym rozpatrzeniu w granicach odrębnej sprawy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 134, art. 135 i art. 152 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło