VII SA/Wa 271/09
WyrokWSA w Warszawie2009-05-28
Skład orzekający: Halina Kuśmirek, Elżbieta Zielińska – Śpiewak, Jolanta Augustyniak - Pęczkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może ponownie rozpatrzyć zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego, jeśli sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta innym ostatecznym postanowieniem tego samego organu?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, ponieważ organy te ponownie rozpatrzyły zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego, mimo że sprawa ta była już prawomocnie rozstrzygnięta innym ostatecznym postanowieniem tego samego organu. Narusza to zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), która stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.Stan faktyczny
Zrzeszenie [...] wniosło zarzuty do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego w związku z decyzją nakazującą remont budynku. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał zarzuty za nieuzasadnione, a decyzję utrzymał w mocy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. Skarżące Zrzeszenie podnosiło m.in. błąd co do osoby zobowiązanego. Sąd administracyjny uznał, że organy błędnie rozpatrzyły zarzuty, ponieważ sprawa była już prawomocnie rozstrzygnięta innym postanowieniem tego samego organu, co narusza zasadę powagi rzeczy osądzonej.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Stwierdzono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, , Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak (spr.), Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, , Protokolant Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2009 r. sprawy ze skargi Zrzeszenia [...] w W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnionych zarzutów wniesionych w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W. na podstawie art. 34 § 1 i 4 oraz art. 20 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.), po rozpatrzeniu zarzutów z dnia 24 października 2008 r. złożonych przez Zrzeszenie [...] do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie Tytułu Wykonawczego TYT-3 nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. w sprawie wynikającej z decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego W.,
— uznał przedstawione zarzuty za nieuzasadnione.
W uzasadnieniu postanowienia organ podał, iż zarzuty złożone zostały z zachowaniem siedmiodniowego terminu przewidzianego do ich wniesienia, jednak brak jest podstaw do ich uwzględnienia. Zrzeszenie [...] jako podstawę zarzutów wskazało art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, argumentując, iż wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego. Zarzut ten nie jest trafny, gdyż Zrzeszenie [...] i W. F. są tożsame z osobami zobowiązanymi do wykonywania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r. Zrzeszenie [...] oraz W. F. od daty wydania w/w decyzji są zarządcami budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] i to na nich ciąży obowiązek określony decyzją podlegającą egzekucji w trybie administracyjnym.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 144 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia Zrzeszenia [...] z siedzibą w W. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego W. nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. uznające za nieuzasadnione zarzuty wniesione przez Zrzeszenie [...]
— utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu organ podał, iż w związku z nie wykonaniem przez Zrzeszenie [...] obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego W. z dnia [...] grudnia 2005 r., organ I instancji działając w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przeprowadził postępowanie mające na celu wyegzekwowanie obowiązku. W dniu [...] grudnia 2006 r. do zobowiązanych zostało skierowane upomnienie wzywające do wykonania obowiązku remontu budynku mieszkalnego wielorodzinnego usytuowanego przy ul. [...] w W. w zakresie wymiany pokrycia dachowego i naprawy kominów ponad dachem. W dniu [...] lutego 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], którego doręczenie zobowiązanym wszczęło postępowanie egzekucyjne.
Odnosząc się do zarzutów Zrzeszenia [...] w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, organ podzielił ustalenia i ocenę prawną dokonaną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wyjaśnił, iż zgodnie z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą zarzutów mogą być:
wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie,
wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku,
odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z
innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej,
określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku
wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4,
błąd co do osoby zobowiązanego,
niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym,
niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka
egzekucyjnego,
brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art.
15 § 1,
zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,
prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny,
niespełnienie wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji.
W niniejszej sprawie niewykonalność obowiązku, którą podnosi skarżący nie zachodzi. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego
niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym oznacza, że istnieją niezależne od zobowiązanego oraz trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku. Przesłanką uznania decyzji za niewykonalną nie mogą być trudności w wyegzekwowaniu decyzji, wiążące się z niezadowoleniem adresatów z decyzji lub innych osób zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy. Dodatkowo organ wskazał, iż w myśl przepisu art. 29 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności samego obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym. W związku z powyższym nie można na etapie postępowania egzekucyjnego odnieść się do zarzutów merytorycznych dotyczących ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego W. z dnia [...] grudnia 2005 r, zwłaszcza, że strona skarżąca skorzystała z przysługującego jej prawa do wniesienia odwołania. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego była nadto poddana w trybie postępowania nieważnościowego ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. znak [...] odmówił stwierdzenia jej nieważności.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2009 r. wniosło Zrzeszenie [...] podnosząc, nie rozważenie przez organ, iż wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego. Zgodnie z obowiązującym prawem Zrzeszenie [...] jest jedynie administratorem połowy budynku przy ul. [...] (konkretnie [...]), właścicielem gruntu, a co za tym idzie i całego budynku jest W., które przejęło tą nieruchomość z mocy art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Nakazany remont przekracza zakres zarządu zwykłego i jedyną osobą uprawnioną do dysponowania nieruchomości na cele budowlane jest W.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2009 r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego W. z dnia [...] listopada 2008 r. , którym organ uznał zarzuty Zrzeszenia [...] złożone w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione. Z akt sprawy niniejszego postępowania wynika, że w związku z niewykonaniem przez Zrzeszenie [...] w W. jako zarządcy budynku mieszkalnego wielorodzinnego usytuowanego przy ul. [...] w W., obowiązku wskazanego w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] grudnia 2005r., organ ten wszczął postępowanie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mające na celu wyegzekwowanie wskazanego obowiązku.
W dniu [...] grudnia 2006 r. do zobowiązanego zostało skierowane upomnienie wzywające do wykonania obowiązku remontu budynku mieszkalnego wielorodzinnego usytuowanego przy ul. [...] w W. Następnie w dniu [...] lutego 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W. wystawił tytuł wykonawczy Nr [...]. W związku z doręczeniem tytułu wykonawczego Zrzeszenie [...] w W. wniosło w dniu 15 lutego 2007 r. zarzuty. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W., postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. uznał zarzuty za nieuzasadnione. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. po rozpatrzeniu zażalenia Zrzeszenia [...] w W. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. , utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 lutego 2009 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1916/08 uchylił postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2008 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
Powyższe oznacza, że sprawa zarzutów Zrzeszenia [...] wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. została ostatecznie rozstrzygnięta postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2009 r., które następnie było przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W dniu 30 października 2008 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wpłynęło pismo Zrzeszenia [...] z dnia 24 października 2008 r. zatytułowane "Zarzuty", z którego treści wynikało jednak, iż jest to zażalenie na postanowienie tegoż organu z dnia [...] października 2008 znak [...] w przedmiocie nałożenia jednorazowej grzywny w celu przymuszenia. Mimo nie budzącej wątpliwości treści pisma Zrzeszenia [...] organ wadliwie uznał, iż są to zarzuty do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. i ponownie je rozpatrzył pomijając całkowicie okoliczność, iż w dacie wydania postanowienia zarówno przez organ I jak i II instancji w obrocie prawnym pozostawało ostatecznie postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2008 r. wydane w tym samym przedmiocie. Postanowienie to uchylone zostało dopiero wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 19 lutego 2009 r.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
Zarzut naruszenia powagi rzeczy osądzonej nie był podnoszony przez skarżącego, jednakże Sąd nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) obowiązany jest z urzędu uwzględnić przyczyny określone w art. 156 § 1 kpa.
O naruszeniu powagi rzeczy osądzonej , można mówić w przypadku, gdy istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość sprawy natomiast to sytuacja gdy w obu przypadkach w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego przy nie zmienionym stanie faktycznym. Tak samo należy rozumieć tożsamość sprawy rozstrzygniętej postanowieniem. (B. Adamiak, J Borowski Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Warszawa 1996, s. 722, także NSA w wyroku z dnia 20 stycznia 1999r. III SA 6434/97, Lex nr 37852).
W niniejszej sprawie należy zatem przyjąć, że przedmiot sprawy rozpoznawanej ponownie przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zakończonej zaskarżonym postanowieniem jest tożsamy z przedmiotem ostatecznego postanowienia tego organu z dnia [...] września 2008r., co spowodowało powagę rzeczy osądzonej skutkującą niedopuszczalnością ponownego rozpatrzenia
postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lutego 2007r.
Już tylko na marginesie należy podnieść, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji termin do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wynosi 7 dni, i w niniejszej sprawie nie został zachowany.
Reasumując należy stwierdzić, iż zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji obarczone jest kwalifikowana wadą określoną w art. 156 par. 1 pkt 3 kpa.
Zważywszy na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło