VII SA/Wa 2724/13

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie : odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie postanawia : I. przyznać Stowarzyszeniu [...] w S. prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, II. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wniosek oddalić. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 20 stycznia 2014 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku Stowarzyszenia [...] w S., w którym Stowarzyszenie wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Stowarzyszenie prowadzi działalność społeczna określoną statutem, a jego dochody nie pozwalają na opłacenie kosztów sądowych. Stowarzyszenie podało, że według stanu na dzień 31 grudnia 2013 r. oraz na dzień 14 stycznia 2014 r., tj. na dzień sporządzenia wniosku wysokość środków jakimi dysponuje wynosi wg. stanu kasy 4,10 zł. Stowarzyszenie oświadczyło, że jego dotychczasowym źródłem dochodu są składki członkowskie w wysokości 10,00 złotych rocznie od każdego członka. Stowarzyszenie podało, że nie posiada rachunku bankowego. Do formularza Stowarzyszenie dołączyło odpis aktualny z rejestru Stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zakładów opieki zdrowotnej (KRS) oraz statut. Zarządzeniem z dnia 3 lutego 2014 r. wezwano Stowarzyszenie do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie : - ilu członków liczy Stowarzyszenie, - wysokości aktualnej składki członkowskiej i wysokości wpływów z tego tytułu za II półrocze 2013 r. - skąd Stowarzyszenie posiada środki finansowe na prowadzenie działalności statutowej, - jakie miesięczne koszty związane z prowadzoną działalnością statutową ponosi Stowarzyszenie i co się na te koszty składa (należało wyszczególnić wydatki), - czy Stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą, jeśli tak, należało wskazać jaką oraz dochód jaki z niej uzyskuje, - czy Stowarzyszenie otrzymuje darowizny (pieniężne lub dary rzeczowe), spadki, zapisy, należało wskazać rodzaj oraz wysokość lub wartość otrzymanego świadczenia, - czy Stowarzyszenie otrzymuje dotacje ze środków publicznych i prywatnych, jeśli tak, należało wskazać rodzaj oraz wysokość lub wartość otrzymanego świadczenia, -czy Stowarzyszenie podejmuje finansowaną współpracę z administracją publiczną i biznesem, jeśli tak, należało wskazać uzyskiwany dochód, - czy Stowarzyszenie korzysta i otrzymuje sponsoring, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakim zakresie i w jakiej formie, - czy Stowarzyszenie uzyskuje środki finansowe z tytułu przekazywania przez podatników 1% od podatku, jeśli tak należy wskazać wysokość uzyskanych środków za 2012 r. oraz uzyskanych za rok 2013 r. Ponadto, wezwano Stowarzyszenie do nadesłania dokumentów : 1) odpisu rocznego sprawozdania z działalności finansowej za 2013 r. 2) odpisu rachunku zysków i strat za II półrocze 2013 r., 3) odpisu uchwały walnego zgromadzenia członków określającej aktualną wysokość składki członkowskiej, w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 21 lutego 2014 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia i dokumenty. Z nadesłanych informacji wynika, że Stowarzyszenie liczy obecnie 21 członków, a wysokość aktualnej składki członkowskiej wynosi 10,00 złotych w skali roku. Stowarzyszenie oświadczyło, że posiada środki finansowe na prowadzenie swojej działalności jedynie ze składek członkowskich, a koszty rozlicza w skali roku w miarę jak wpływają składki i wykorzystuje je na niezbędne zakupy i opłaty. Stowarzyszenie podało, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie otrzymuje darowizn, spadków i zapisów. Wskazało, że nie otrzymuje także dotacji ze środków publicznych ani prywatnych, nie korzysta ze środków przy współpracy z administracją publiczną, biznesem. Nie otrzymuje żadnego sponsoringu oraz nie korzysta z odpisów 1% od podatków. Stowarzyszenie podkreśliło, że działalność swoją opiera całkowicie na działalności społecznej. Stowarzyszenie nadesłało dokumenty w postaci: dwóch raportów kasowych za 2014 r., zeznania CIT 8 za 2014 r., protokołu z posiedzenia zarządu w sprawie określenia wysokości składki. Z nadesłanego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu CIT-8 wynika, że w 2013 r. Stowarzyszenie osiągnęło dochód w wysokości 197,65 złotych. Z przedłożonego rachunku zysków i strat za rok 2013 r. wynika, że dochód Stowarzyszenia z tytułu składek członkowskich w 2013 r. wyniósł 80,00 złotych, plus pozostała z 2012 r. roku kwota w wysokości 121,75 złotych, a wydatki w 2013 r. wyniosły 197,65 złotych. Uzyskany zatem przez Stowarzyszenie w 2013 r. zysk wyniósł 4,10 złotych. Powyższy stan wynika także z przedstawionego bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2013 r. Z przedłożonego protokołu z posiedzenia zarządu łącznie z Komisją Rewizyjną Stowarzyszenia z dnia 12 stycznia 2014 r. wynika, że ustalono wysokość składki członkowskiej na 2014 r. na kwotę 10,00 złotych. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a) lub częściowym (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. W niniejszej sprawie Stowarzyszenie wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Powołany przepis nie pozostawia zatem wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Oznacza to, że wnioskujący musi udowodnić zaistnienie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, zaś niewypełnienie przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 1 ww. ustawy skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i nadesłanych dodatkowych wyjaśnień wynika, że Stowarzyszenie nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie otrzymuje darowizn, spadków i zapisów, dotacji ze środków publicznych ani prywatnych. Stowarzyszenie nie korzysta także ze środków przy współpracy z administracją publiczną, czy biznesem, nie otrzymuje żadnego sponsoringu, jak również nie korzysta z odpisów 1% od podatków. Jak podało Stowarzyszenie jego działalność opiera się całkowicie na działalności społecznej. Stowarzyszenie utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu pobieranych składek członkowskich od jego członków w wysokości 10,00 złotych na rok. Rozważając zasadność przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w pierwszym rzędzie należy zauważyć, że stowarzyszenia podobnie, jak wiele innych organizacji tego typu zobligowane są do zapewnienia środków na prowadzenie działalności określonej w statucie. Określając cele i formy działania stowarzyszenia jego założyciele, a następnie członkowie powinni zatem przewidywać środki, z jakich będzie finansowana działalność statutowa oraz podjąć niezbędne kroki celem uzyskania takich środków. Wskazać należy, iż Stowarzyszenie [...] w S. jest organizacją pożytku publicznego, zarejestrowaną w KRS. Z nadesłanego statutu Stowarzyszenia wynika, że realizuje ono swoje cele poprzez m.in. reprezentowanie interesów członków Stowarzyszenia i osób niezrzeszonych wobec władz administracyjnych i sądowych, oraz reprezentuje opinie i stanowiska związanych ze Stowarzyszeniem mieszkańców gmin, właścicieli i użytkowników gruntów i innych osób wobec inwestorów, władz administracyjnych i sądowych. Zaznaczyć należy, iż chcąc realizować swoją działalność statutową poprzez reprezentowanie interesów członków Stowarzyszenia i osób niezrzeszonych wobec władz administracyjnych i sądowych, oraz reprezentowanie opinii i stanowisk mieszkańców gmin, właścicieli i użytkowników gruntów i innych osób wobec inwestorów, władz administracyjnych i sądowych Stowarzyszenie musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów udziału w postępowaniach sądowych. Aby móc zatem realizować określone w statucie i przyjęte przez siebie cele Stowarzyszenie powinno zapewnić sobie środki finansowe na ich realizację. Podkreślić należy, iż prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Z tego względu powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oznacza to, że ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania osoba prawna, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich pomimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). Z akt sprawy wynika, że Stowarzyszenie [...] w S. jest stowarzyszeniem zarejestrowanym w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zaznaczyć należy, że rejestracja Stowarzyszenia w KRS daje stowarzyszeniu wiele uprawnień, m.in.: nadaje osobowość prawną, jest organizacją pozarządową, może korzystać z różnych źródeł finansowania. Stowarzyszenie rejestrowane w KRS ma dużo więcej różnych możliwości niż stowarzyszenie zwykłe. Może prowadzić bardzo szeroką działalność statutową, która może być prowadzona w formie nieodpłatnej i odpłatnej działalności pożytku publicznego. Dodatkowo, może uruchomić działalność gospodarczą, która służy pozyskiwaniu funduszy na cele statutowe. Stowarzyszenie takie może także prowadzić działalność akcyjną, opierając się na pracy społecznej członków i wolontariuszy, ale też może być stale działającą organizacją, mającą biuro i zespół pracowników. Poważnym atutem takiego stowarzyszenia jest szeroki wachlarz możliwości pozyskiwania funduszy na działalność. Oprócz już wspomnianej działalności zarobkowej (odpłatnej działalności pożytku publicznego i działalności gospodarczej), może ono przyjmować darowizny, ubiegać się o dotacje od administracji publicznej, organizować zbiórki publiczne, pozyskiwać nawiązki, spadki czy otrzymywać 1% od podatku przekazywane dla organizacji pożytku publicznego. Stowarzyszenie rejestrowe korzysta też ze zwolnienia z podatku dochodowego, jeśli jego cele mieszczą się w zwolnieniu opisanym w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych. Z nadesłanych informacji wynika, że Stowarzyszenie nie wykorzystuje w pełni możliwości jakie wynikają z faktu bycia Stowarzyszeniem zarejestrowanym w Krajowym Rejestrze Sądowym, ograniczając się jedynie do uzyskiwania środków finansowych ze składek członkowskich, podczas gdy nie jest to jedyny przewidziany w statucie sposób na pozyskiwanie środków finansowych przez Stowarzyszenie. Stosownie do § 22 statutu majątek Stowarzyszenia stanowią opłaty członkowskie, darowizny, spadki, zapisy, dotacje, dochody z działalności statutowej Stowarzyszenia. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, iż zaniechanie pozyskiwania środków przez Stowarzyszenie, poprzez brak podjęcia działalności gospodarczej czy też brak podjęcia działań mających na celu uzyskanie środków finansowych chociażby poprzez zwiększenie wysokości składki członkowskiej, czy też zwiększenie liczby członków Stowarzyszenia skutkujące brakiem środków na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zwolnienie strony od kosztów postępowania sądowego w sytuacji, kiedy sama pozbawia się możliwości uzyskania środków finansowych, jest bowiem niezasadne. Zaznaczyć należy, iż prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Stowarzyszenie nie wykazało, że nie ma żadnych środków na poniesienie kosztów postępowania. Utrzymuje się bowiem z pobieranych składek członkowskich płaconych przez członków Stowarzyszenia w wysokości 10,00 złotych na rok. W świetle powyższego nie można uznać, iż Stowarzyszenie nie ma żadnych środków na poniesienie kosztów sądowych w sprawie, które zaznaczyć należy na obecnym etapie postępowania wynoszą 100,00 złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi i jest to wpis w najniższej możliwej wysokości. W sytuacji zaś gdy środki otrzymywane przez Stowarzyszenie są niewystarczające na realizację celów statutowych Stowarzyszenie powinno ono zapewnić sobie środki na realizację celów statutowych chociażby poprzez podwyższenie wysokości składki członkowskiej, do kwoty zapewniającej samodzielne pokrywanie kosztów związanych z prowadzoną działalnością. Brak odpowiednich działań przy wskazanych w statucie licznych możliwościach pozyskiwania środków finansowych na realizację celów nie może bowiem przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. Stwierdzono zatem, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Stowarzyszenia w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i z tego względu w tym zakresie wniosek oddalono. Jednocześnie uznano, że poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem radcy prawnego z wyboru przekracza możliwości finansowe Stowarzyszenia. Z tego względu, w tym zakresie wniosek uwzględniono ustanawiając Stowarzyszeniu radcę prawnego z urzędu. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.