VII SA/Wa 2727/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 27 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uzupełnienia treści decyzji postanawia: odmówić K. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w piśmie z dnia 6 czerwca 2017 r. wpłynął wniosek K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu. Następnie po przesłaniu wnioskodawczyni formularza PPF, wnioskodawczyni przesyłając uzupełniony wniosek na formularzu PPF określiła zakres wniosku na częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Ostatnie oświadczenie woli wnioskodawczyni uznano za wiążące, stąd wniosek rozpoznano w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych wyjaśnień wynika, iż K. W. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwójką dzieci. Dzieci są w wieku 16 i 13 lat. Utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z prowadzenia gospodarstwa rolnego, alimentów, programu "500 plus" w łącznej wysokości 2 800 zł. Do tego wnioskodawczyni otrzymuje dopłaty unijne w wysokości 11 000 zł rocznie. Posiada dom jednorodzinny o pow. 220 m2. Dodatkowo posiada gospodarstwo rolne o pow. 18 ha i 12 ha. Podała następujące miesięczne wydatki: prąd 250 zł. woda 50 zł., KRUS 350 zł.(kwartalnie), podatki 200 zł. (kwartalnie), leki 200 zł leki 200 zł. Wnioskodawczyni w formularzu podała jeszcze jeden miesięczny wydatek -600 zł., jednakże zapis z jakiego tytułu jest on ponoszony jest nieczytelny. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 4 sierpnia br. wydanego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. wnioskodawczyni została zobowiązana do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - podania jaką prowadzi działalność rolniczą (uprawa zbóż, innych roślin, hodowla zwierząt), - podania czy oprócz sprzedaży mleka uzyskuje inne dochody z gospodarstwa rolnego (sprzedaż płodów rolnych), jeżeli tak należało wskazać uzyskiwane z tego tytułu dochody, - podania jakie wnioskodawczyni posiada zwierzęta hodowlane, a jeśli tak to należało też podać ilość inwentarza żywego, - podania czy posiadaną ziemię wykorzystuje w całości pod własną działalność rolniczą, czy część tej ziemi wydzierżawia, jeśli tak należało wskazać w jakim rozmiarze i podać dochody z ew. dzierżawy, - podania jakie wnioskodawczyni posiada pojazdy mechaniczne: używane do prowadzenia działalności rolniczej (maszyny i urządzenia rolnicze) i nie związane z tą działalnością (samochód osobowy), należało wskazać markę i rocznik, - podania czy wnioskodawczyni otrzymuje wsparcie z pomocy społecznej jeżeli tak, należało nadesłać kopie ostatnich decyzji przyznających pomoc społeczną, - podania czy otrzymuje pomocy materialną bądź finansową od rodziny, bądź osób trzecich, jeśli tak należało wskazać na czym ona polega, - nadesłania kopii dokumentu PIT za 2016 r. wszystkich osób pozostających w gospodarstwie domowym, - nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego domowym za ostatnie 3 miesiące. Wnioskodawczyni w piśmie z dnia 16 sierpnia 2017 r. wniosła o przedłużenie ww. terminu do wykonania ww. zarządzenia. Po przedłużeniu o 7 dni ww. terminu (zarządzenie z dnia 28 sierpnia 2017 r.), wnioskodawczyni ponownie w piśmie z dnia 14 września 2017 r. wniosła o przedłużenie terminu z uwagi na chorobę, zaznaczając, że w dniu następnym prześle kopię zwolnienia lekarskiego. Do dnia rozpoznania wniosku wnioskodawczyni nie nadesłała ani kopii zaświadczenia lekarskiego, ani dodatkowych wyjaśnień w sprawie. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należało więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową K. W. uznać należało, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od części kosztów sądowych. Wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów. Należało zauważyć, że z nadesłanego wniosku i okoliczności sprawy nie wynika by strona była w trudnej sytuacji majątkowej. Wnioskodawczyni utrzymuje się z prowadzenia 30 hektarowego gospodarstwa rolnego (18 ha i 12 ha). Z gospodarstwa uzyskuje stały dochód, który jest powiększony o dopłaty bezpośrednie z funduszy Unii Europejskiej. Dodatkowo otrzymuje wsparcie rządowe w ramach programu "500 plus" oraz alimenty na dzieci. Wnioskodawczyni zaznaczyła wprawdzie, że jej sytuacja materialna jest trudna – jest osobą samotnie wychowującą dwójkę dzieci i prowadzącą gospodarstwo rolne, czego orzekający nie kwestionuje. Jednakże z ogólnego obrazu sytuacji majątkowej wynika, że strony nie można zaliczyć do osób ubogich, pozbawionych dochodu, czy mienia, a tylko takim należało przyznawać prawo pomocy. Z ogólnego obrazu jaki przedstawia się w sprawie wynika, że wnioskodawczyni prowadzi normalnie funkcjonujące gospodarstwo rolne. Okoliczności sprawy wskazują zatem, że strona posiada środki na opłacenie kosztów sądowych. Należało również zaznaczyć, że z doktryny i orzecznictwa sądowo-administracyjngo wynika, iż posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, a na pewno w zakresie całkowitym. Wszak udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Majątek nieruchomy może być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Także strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 571., tak też NSA w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OZ 704/12). Ponadto, co bardzo istotne w sprawie o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawczyni nie przedstawiła dodatkowych wyjaśnień na wezwanie Sądu, pomimo przedłużenia terminu na ich złożenie. W tym stanie rzeczy sytuacja materialna strony nie została w pełni wyjaśniona. Okoliczność ta przemawia na niekorzyść strony, gdyż oznacza brak współpracy z Sądem przy wyjaśnianiu istotnych dla przyznania prawa pomocy kwestii. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.