VII SA/Wa 274/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Asesor WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Protokolant Agnieszka Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia istnienia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] (nr-[...]) Dyrektor [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia, działając na podstawie art. 109 ust. 1-3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. - o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), dalej ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej, stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym I. M. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 1999r. do 28 lutego 2005r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą oraz osoby z nimi współpracujące. Stosownie do przepisu art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. - o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm.) w związku z art. 69 ust.1 ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, osoby prowadzące działalność pozarolniczą podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, przy czym znaczenie prawne dla okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego ma data wpisu do ewidencji działalności gospodarczej oraz data wykreślenia z tej ewidencji. Po rozpatrzeniu odwołania I. M., Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] (nr [...]), działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. Nr 98 z 2000r. poz. 1071 ze zm.), dalej kpa, - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w decyzji pierwszoinstancyjnej i dodał, że obowiązek ubezpieczenia osób prowadzących działalność pozarolniczą - wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej,(obowiązującej od 1 października 2004r.) oraz art. 9 ust 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm. obowiązującej do dnia 31 marca 2003r.) stosownie do art. 69 ust 1 ustawy oświadczeniach zdrowotnych oraz art. 12 ust 1 o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia z dnia 23 stycznia 2003r. oraz art. 11 ust 1 tejże ustawy z dnia 6 lutego 1997r. - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniu społecznym Organ stwierdził, że przy określeniu pojęcia "rozpoczęcie" i "zakończenie" prowadzenia działalności gospodarczej znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999r- Prawo działalności gospodarczej ( Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ). tj. art. 7 ust 2 i 7 e ust. 1 pkt 1, co oznacza, że dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej znaczenie ma wpis i wykreślenie tegoż wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Podobne regulacje zawiera ustawa z 2 lipca 2004r, - o swobodzie działalności gospodarczej. Organ dodał, że zarówno obowiązujące jak i uchylone przepisy nie przewidują "zawieszania" prowadzenia działalności gospodarczej. Ze złożonych dokumentów wynika, że I. M. rozpoczęła działalność gospodarczą w dniu 26 kwietnia 1993r (wpis do ewidencji działalności gospodarczej nr [...]) natomiast zakończyła z dniem 28 lutego 2005r. (decyzja Burmistrza gm. K. o wykreśleniu z tejże ewidencji). Ponadto, organ podniósł, że niewykonywanie działalności gospodarczej w pewnych okresach czasu, nie oznacza jeszcze, że doszło do zaprzestania tej działalności. Skargę na to rozstrzygnięcie wniosła I. M., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Skarżąca zarzuciła tejże decyzji naruszenie : • prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, art. 9 ust. 1 pkt 1 lit c, art. 12 ust. 1 o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia z dnia 23 stycznia 2003r. art. 8 pkt 1 lit c, art.11 ust. 1-o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym art. 7 ust 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999r.- Prawo działalności gospodarczej oraz art. 14 ust 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. - o swobodzie działalności gospodarczej • przepisów postępowania art. 7, 8 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co do nieprowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą oraz prowadzenia postępowania w sposób nie budzący zaufania obywateli do organów państwa. Skarżąca wskazała, że - w związku ze zmianą sytemu ubezpieczeń społecznych, mimo że w 1999r. nie prowadziła działalności gospodarczej, zgodnie z informacją z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - dokonała zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego w dniu 1 stycznia 1999r. oraz zgłoszenia płatnika składek na odpowiednich drukach. Z uwagi na pracę na pełny etat w zakładzie pracy, w tym samym dniu dokonała wyrejestrowania z ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZUS ZWUA z kodem [...], który wówczas oznaczał "zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej" zgodnie z załącznikiem nr 20 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 4 grudnia 1998r. w sprawie określenia wzoru zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczeń zdrowotnych, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych korygujących oraz innych dokumentów (Dz. U. Nr 149, poz. 982). Na potwierdzenie faktu nieprowadzenia działalności gospodarczej skarżąca wskazała również, zeznania podatkowe składane do Urzędu Skarbowego w O., o wysokości osiągniętego przychodu w danym roku podatkowym. Zeznanie za rok 1999 złożone na druku PIT - 32 w rubryce źródła przychodów z działalności gospodarczej było "zerowe", tak jak w latach następnych. W związku z powyższym skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem organu, że sam fakt niewykonywania "konkretnych czynności" nie świadczy o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Podkreślić również trzeba, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W okresie objętym decyzjami organów obu instancji zastosowanie miały art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), które w związku z art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, obejmowały obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych - od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności. W tym okresie obowiązywały trzy kolejne ustawy, zawierające podobne unormowania: w art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.), w art. 7 ust. 2 powołanej już ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej i w art. 14 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.). Dopuszczono w nich możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącym osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wg pierwszej ustawy - po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji). Do stwierdzenia obowiązku objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, konieczne jest zatem łączne spełnienie wymogów określonych tymi przepisami. Wprawdzie określenie przez przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej, która podlega wpisowi do ewidencji powoduje istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność ta została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji, jednakże - co wymaga podkreślenia - takie domniemanie faktyczne ma jedynie znaczenie dowodowe, które może zostać obalone w toku postępowania wyjaśniającego. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia tejże działalności w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Z tej przyczyny wpisowi do ewidencji nadawano charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. W trakcie tego postępowania okres prowadzenia działalności gospodarczej, wynikający z wpisu do ewidencji może być korygowany ze względu na dowody przedstawione przez osobę, która z udowodnienia tego faktu wywodzi skutki prawne. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt II GSK 179/06 oraz z dnia 19 kwietnia 2005r" II GSK 287/06). Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, organy błędnie przyjęły, że okres od 1 stycznia 1999r. do 28 lutego 2005r. jest okresem rozpoczęcia i zakończenia faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą, opierając swoje rozstrzygnięcia wyłącznie na zaświadczeniu z dnia [...] o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej (nr [...]) oraz decyzji Burmistrza gm. K. z dnia [...] o wykreśleniu z tejże ewidencji. Organy całkowicie pominęły dowody, na które powoływała się skarżąca, dotyczące faktycznego okresu prowadzenia działalności gospodarczej, w szczególności druk ZUS ZWUA o wyrejestrowaniu z ubezpieczenia zdrowotnego oraz zeznania podatkowe składane w latach 1999 - 2005, z których wynika, że przychody z działalności gospodarczej były "zerowe". Dowody te, mają niewątpliwie istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia faktycznego okresu prowadzenia działalności gospodarczej przez I.M., a tym samym dokonania właściwego ustalenia okresu obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. W tym miejscu należy dodać, że w każdym postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej zobowiązane są do przestrzegania bezwzględnie obowiązujących reguł procesowych, a przede wszystkim do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Konieczne jest zatem wyczerpujące zebranie, rozpatrzenie i ocena całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia Sąd uznał, że organy uchybiły bezwzględnie obowiązującym ww. przepisom proceduralnym, a naruszenie to miało niewątpliwie istotny wpływ na wynik postępowania. Jednocześnie organy naruszyły przepisy prawa materialnego tj. art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. -o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm.) w związku z art. 69 ust.1 ww. ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Ustalenia te obligowały Sąd do wyeliminowania obu decyzji z obrotu prawnego. W związku z powyższym rzeczą organów, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, będzie ponowne przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem przedstawionej argumentacji Sądu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lita i c oraz art. 152 ppsa. orzekł jak w sentencji.