VII SA/Wa 2755/16

WyrokWSA w Warszawie2017-10-25

Skład orzekający: Małgorzata Jarecka, Karolina Kisielewicz, Maria Tarnowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy naruszenie dóbr osobistych, w tym wolności, chronionych przepisami prawa cywilnego, może stanowić podstawę do uznania wnioskodawcy za stronę postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o wpisie do rejestru zabytków?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o wpisie do rejestru zabytków. Podstawą odmowy było stwierdzenie, że skarżący nie posiadał interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., ponieważ naruszenie dóbr osobistych chronionych prawem cywilnym nie stanowiło wystarczającej podstawy do uznania go za stronę w postępowaniu administracyjnym, jeśli nie istniał bezpośredni związek z przepisami prawa materialnego administracyjnego.
Stan faktyczny
Skarżący A. G. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 1993 r. wpisującej Pomnik [...] do rejestru zabytków, argumentując naruszeniem jego dóbr osobistych (wolności) ze względu na totalitarną symbolikę pomnika oraz odkryciem fałszerstwa w nazwie i dacie powstania pomnika. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że skarżący nie posiada interesu prawnego, gdyż nie ma tytułu prawnego do zabytku, a naruszenie dóbr osobistych chronionych prawem cywilnym nie jest wystarczającą podstawą do uznania go za stronę w postępowaniu administracyjnym. WSA w Warszawie oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Sędziowie asesor WSA Karolina Kisielewicz, sędzia WSA Maria Tarnowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] lutego 2016 r. odmawiające wszczęcia na wniosek A. G. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w O. z dnia [...] maja 1993 r., l.dz. [...], wpisującej do rejestru zabytków pod numerem B-[...], Pomnik [...] w O.. Rozstrzygnięcie to wydane zostało w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z dnia [...] maja 1993 r. Wojewódzki Konserwator Zabytków w O. wpisał do rejestru zabytków ówczesnego województwa [...] pod numerem B-[...] Pomnik [...] w O.. W dniu [...] lipca 2015 r. do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wpłynął wniosek A. G. (dalej: skarżący) o unieważnienie "decyzji w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków pod numerem rejestru B[...], a tym samym wykreślenie z rejestru zabytków Pomnika [...]". Postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r., l. dz. [...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w O. z dnia [...] maja 1993 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej następuje na wniosek strony lub z urzędu. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji stosuje się art. 28 k.p.a. i art. 61 § 4 k.p.a., a stroną tego postępowania jest nie tylko strona zwykłego postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego obowiązku lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. O istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści oraz nakładające określone obowiązki lub ustanawiające zakazy. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego ustalił, że Pomnik [...] w O. posadowiony jest na pl. [...] w O., na dz. ew. nr [...], stanowiącej własność Gminy O. i oddanej w trwały zarząd Zarządu Dróg, Zieleni i Transportu w O., co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy: wydruk z elektronicznej księgi wieczystej nr [...] oraz wypis z rejestru gruntów. A. G. odwołując się do historii powstania pomnika oraz jego totalitarnej symboliki podniósł, że narusza on jego dobra osobiste, co tym samym czyni go uprawnionym do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 1993 r. W odniesieniu do żądania strony Minister zauważył, że aczkolwiek normą będącą źródłem interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. mogą być również przepisy prawa cywilnego (uchwała składu 5 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2001 r. OPK19/01, publ. ONSA z 2002 r., z. 2, poz. 68), niemniej jednak odwołanie się do norm prawa cywilnego jako źródła interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym nie oznacza możliwości wskazania każdego z przepisów kodeksu cywilnego jako podstawy prawnej, na której dany podmiot opiera swoje żądanie. Przepis prawa, na który powołuje się osoba żądająca uznania jej za stronę w postępowaniu administracyjnym musi mieć bezpośredni związek z rozstrzygnięciem organu w tym znaczeniu, że wpływa ono na jej prawnie chronioną sferę praw i obowiązków. Powoduje to, zdaniem organu, że opierająca się na art. 24 Kodeksu cywilnego potrzeba ochrony dóbr osobistych nie stanowi podstawy do uznania interesu prawnego skarżącego w rozumieniu art. 28 k.p.a. do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wpisującej przedmiotowy pomnik do rejestru zabytków. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. G. zarzucił Ministrowi wydanie postanowienia z dnia [...] lutego 2016 r. z naruszeniem art. 61 a § 1 i art. 28 k.p.a. oraz art. 24 Kodeksu cywilnego i Konstytucji RP poprzez wadliwe uznanie, iż obywatel nie ma prawa we własnym kraju być stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie wpisania do rejestru zabytków obiektu (pomnika), który obraża jego uczucia i narusza dobra osobiste opisane w art. 24 i in. Kodeku cywilnego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie z dnia [...] lutego 2016 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., w myśl którego, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, była uzasadniona. Stroną postępowania administracyjnego jest podmiot, który posiada interes prawny w tym postępowaniu, co oznacza występowanie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu a sprawą administracyjną, w której może nastąpić konkretyzacja tych uprawnień i obowiązków. Stroną jest więc podmiot, który swoje żądanie opiera na konkretnej normie prawa materialnego, którą można wskazać jako podstawę interesu prawnego. W przypadku uznania, iż jednostka nie posiada interesu prawnego, postępowanie administracyjne należy umorzyć (tak: B. Adamiak, (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 296-297). Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., jest zatem możliwa jedynie wówczas, gdy wnioskodawca nie posiada zdolności prawnej lub nie ma interesu prawnego w sprawie, przy czym ustalenie tej kwestii jest tak oczywiste, że nie wymaga wykładni (wyrok NSA z 28 marca 2012 r., II GSK 321/2011). Mając na względzie, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. G. nie przedstawił żadnych nowych argumentów uzasadniających przyjęcie, że posiada on status strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o wpisaniu Pomnika [...] w O. do rejestru zabytków, w szczególności nie powołał się na przysługujący mu tytuł prawny do przedmiotowego zabytku, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w pełni podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia [...] lutego 2016 r. W skardze na postanowienie z dnia [...] października 2016 r. A. G. podniósł, że wydane zostało ono z rażącą obrazą art. 28 k.p.a. Wskazał, że stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Zdaniem skarżącego, miał on nie tylko podstawę prawną, ale i faktyczną do uczestniczenia w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pomnika upamiętniającego [...] i jej zbrodnie na terenie O. i okolic, a podstawę tę stanowił art. 23 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Wyjaśnił, że przedmiotowy pomnik go drażni, obraża, oburza i zniewala, gdyż nadal symbolizuje obcą dominację, na dodatek totalitarną. Narusza dobro osobiste skarżącego jakim jest wolność. Skarżący wskazał ponadto, że odkrył fałszerstwo w decyzji w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków [...], Nr rejestru zabytków B-[...] z dnia [...] maja 1993 r., ponieważ wpisano "Pomnik [...]" pod fałszywą nazwą "Pomnik [...] w O.". Zdanie w załączniku do "Decyzji w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków": "Pomnik [...] powstał w latach 1949-53 jest również fałszywe. Dokumentu potwierdzającego zmianę nazwy pomnika nie ma ani Prezydent Miasta O., ani nie ma go w Archiwum Państwowym w O., gdzie skarżący przeprowadził kwerendę za okres od 1954 do 1990 roku. Zatem "Pomnik [...]" formalnie nie istnieje. Wobec tego, wymieniona decyzja z [...] maja 1993 r. z mocy prawa, jako zawierająca fałsz, jest bezprawna. Skarżący wniósł o przychylne ustosunkowanie się do jego skargi, podkreślając, że jako obywatel mający prawo do własnej postawy i do obrony własnych wartości, ma również prawo domagania się usunięcia reliktu komunistycznego z centrum jego miasta. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zważywszy, że przedmiotem rozpoznawanej skargi jest postanowienie, o którym mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a., stosownie do treści tego przepisu oraz art. 120 p.p.s.a. sprawa mogła być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrola objętych skargą A. G. rozstrzygnięć Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego tego rodzaju wad, uzasadniających uwzględnienie skargi, nie wykazała. Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej następuje na wniosek strony lub z urzędu. Podstawę prawną kontrolowanych postanowień stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje zatem automatycznie skutku jego wszczęcia. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego trafnie wskazał, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. aktualizuje się w warunkach zaistnienia przeszkód o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym. Orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności z przyczyn podmiotowych obejmuje przypadek wystąpienia z żądaniem wszczęcia tego przez podmiot nieposiadający legitymacji procesowej. Zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. jest uprawnione w takim przypadku wówczas, gdy brak przymiotu strony wnoszącego podanie jest oczywisty i nie budzi żadnych wątpliwości. Innymi słowy, odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z tego powodu, że podmiot składający wniosek o stwierdzenie nieważności nie jest stroną postępowania może nastąpić wówczas, gdy fakt ten jest oczywisty i jego ustalenie nie wymaga prowadzenia postępowania dowodowego (wyrok NSA z 21 kwietnia 2015 r., II OSK 2229/13). Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prawidłowo uznał, że z sytuacją taką miał do czynienia w niniejszej sprawie. Definicję strony postępowania administracyjnego zawiera art. 28 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Minister zasadnie wskazał, że w oparciu o przyjętą w powołanym przepisie definicję strony postępowania wyznacza się także krąg stron postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest szczególnym postępowaniem weryfikacyjnym, przez co stroną tego postępowania mogą być nie tylko strony postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją, ale również te podmioty, które mają interes prawny w wyeliminowaniu decyzji z obrotu prawnego, a więc są podmiotami, których interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Kryterium interesu prawnego którym oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjny oznacza, że akt ten musi naruszać interes prawny skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. Mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Z żądaniem wszczęcia postępowania może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Jednostka ma interes prawny, jeżeli na podstawie obowiązujących przepisów prawa ubiega się o konkretyzację uprawnienia lub wobec jednostki organ administracji publicznej podejmuje władczą ingerencję ograniczenia (cofnięcia) uprawnienia lub nałożenia obowiązku publicznoprawnego. Takie wąskie ujęcie interesu prawnego odnosi się do władczej ingerencji w sformalizowanym postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie autorytatywnej konkretyzacji normy prawa materialnego, głównie materialnego prawa administracyjnego. Jednostka ma interes prawny w indywidualnej sprawie rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej, gdy norma materialnego prawa administracyjnego w wyniku dokonania przez organ administracji publicznej jej autorytatywnej konkretyzacji daje podstawy do nadania jej uprawnienia materialnoprawnego lub obciążenia jej obowiązkiem materialno prawnym (wyrok NSA z 6 maja 2017 r., II OSK 2240/15). Nie inaczej kwestię istnienia interesu prawnego postrzega skarżący, który w skardze nie polemizuje ze stanowiskiem organu co do wykładni art. 28 k.p.a., a jedynie sprzeciwia się uznaniu przez organ, że warunki wskazane w tym przepisie na gruncie niniejszej sprawy nie występują. Nie budzi wątpliwości, że organ administracji, do którego wpłynął wniosek o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o wpisie do rejestru zabytków (dóbr kultury) miał obowiązek ocenić, czy z wnioskiem tym wystąpił podmiot legitymujący się interesem prawnym. Prawo do procesu na drodze administracyjnej jednostka ma bowiem tylko wtedy, gdy w obowiązującym porządku prawnym zawarta jest norma prawa materialnego dająca podstawę do jej autorytarnej konkretyzacji w zakresie uprawnienia lub obowiązku jednostki w formie decyzji administracyjnej. Rozstrzygając w niniejszej sprawie co do istnienia legitymacji procesowej A. G. w sprawie uruchomienia procedury stwierdzenia nieważności decyzji o wpisaniu ww. pomnika do rejestru zabytków Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zasadnie ocenił pozycję procesową wnioskodawcy w odniesieniu do sytuacji tego podmiotu w sferze prawa materialnego. W tym zakresie organ ten stwierdził, że kwestionowana decyzja z dnia [...] maja 1993 r. o wpisaniu przedmiotowego pomnika do rejestru zabytków wydana była na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz. U. z 1999 r. Nr 98, poz. 1150, z późn. zm.). Stosownie zaś do § 8 ust. 2 obowiązującego w dacie wydawania tej dej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 1963 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków i centralnej ewidencji zabytków (Dz. U. z 1963 r. nr 19 poz. 101), decyzję o wpisaniu dobra kultury do rejestru zabytków doręczano właścicielowi, użytkownikowi lub posiadaczowi tegoż dobra kultury, jako podmiotom zobowiązanym do dbałości o zabytek (art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury). Przepisy powołanych aktów prawnych nie dawały więc podstaw do wyprowadzenia wniosku o interesie prawnym skarżącego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o wpisie do rejestru zabytków. Poszukując normy prawnej, w oparciu o którą można by wywieść skutecznie uprawnienie skarżącego do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tejże decyzji Minister słusznie ponadto zauważył, że źródeł interesu prawnego skarżącego w tym postępowaniu nie można też odnaleźć w przepisach obecnie obowiązującej ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r. poz. 1446), która w art. 142 ust. 1 przyjęła, że dobra kultury wpisane do rejestru zabytków na podstawie ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury stają się zabytkami wpisanymi do rejestru zabytków w rozumieniu ustawy z dnia 23lipca 2003 r. Z przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. wynika, że prawa i obowiązki administracyjnoprawne, jakie powstają po wydaniu ostatecznej decyzji o wpisie danego obiekt do rejestru zabytków obciążają przede wszystkim właściciela oraz posiadacza zależnego (użytkownika wieczystego), osobę korzystającą z zbytku pod innym tytułem prawnorzeczowym (użytkownika) bądź zobowiązaniowym (dzierżawcę), a także jednostkę organizacyjną posiadającą nieruchomość w trwałym zarządzie, co wynika w szczególności ze wskazanych w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lutego 2016 r. art. 5, art. 28, art. 30 ust. 1 i 2, art. 26, art. 49 ust., art. 27 czy art. 73 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Za żaden w ww. podmiotów skarżący nie może być uznany w świetle niekwestionowanych ustaleń, iż do przedmiotowego pomnika skarżący nie ma żadnego tytułu prawnego. Podstaw istnienia swojej legitymacji procesowej skarżący upatruje w naruszeniu jego dóbr osobistych chronionych art. 23 kodeksu cywilnego. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego trafnie jednakże przyjął, że źródłem interesu prawnego skarżącego uprawniającym go do skutecznego żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego art. 23 kodeksu cywilnego być nie może. Zauważyć trzeba, że Minister nie sprzeciwił się wywodzeniu interesu prawnego z norm prawa cywilnego materialnego w ogóle. Odnosząc się do tejże kwestii w postanowieniu z dnia [...] lutego 2016 r. organ zaznaczył, że przepisy prawa cywilnego mogą stanowić skuteczną podstawę do uznania określonego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego, niemniej przepis prawa, na który powołuje się osoba żądająca uznania jej za stronę postępowania administracyjnego musi mieć bezpośrednio związek z rozstrzygnięciem organu administracji publicznej w tym znaczeniu, że wpływa ono na jej prawnie chronioną sferę praw i obowiązków. Stanowisko to należy w całości podzielić uzupełniająco tylko wyjaśniając skarżącemu, że wywodzenie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym z norm prawa materialnego cywilnego może nastąpić wyłącznie w sytuacji istniejącego powiązania uprawnień wynikających z prawa cywilnego (m.in. z prawa do ochrony dóbr osobistych) z przepisami materialnego prawa administracyjnego (m.in. ustawy o ochronie zabytków). Na gruncie niniejszej sprawy skarżący, tak w pismach procesowych kierowanych do organu, jak i w złożonej do sądu skardze nie wskazał żadnych przepisów prawa materialnego administracyjnego, w oparciu o które uprawnione byłoby stwierdzenie, że jego wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 1993 r. łączy się ze sferą praw skarżącego chronionych w postępowaniu administracyjnym. Ochrona dobra osobistego skarżącego jakim jest wolność, w świetle treści art. 23 kodeksu cywilnego, pozostaje, co do zasady, pod ochroną prawa cywilnego. Przepisy prawa cywilnego same w sobie mogą być źródłem wyłącznie roszczeń o charakterze cywilnoprawnym. Ochrony przed naruszeniem dóbr osobistych skarżący musi poszukiwać na drodze innej niż jurysdykcyjne postępowanie administracyjne, gdyż o interesie prawnym skarżącego w postępowaniu administracyjnym nie może stanowić deklarowana przez stronę potrzeba ochrony dowolnie rozumianego dobra osobistego w postaci wolności skarżącego. Abstrahując od tego, czy można w sposób uprawniony przyjąć, że decyzja o wpisie do rejestru zabytków może naruszać, jak podnosi skarżący, jego dobro osobiste jakim jest wolność, Sąd podkreśla, że uczynić zaś zadość potrzebie ochrony wolności skarżącego w ramach jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego organy administracji publicznej nie mogą, jeśli nie jest ona przewidziana w przepisach materialnego prawa administracyjnego. Ubocznie Sąd stwierdza, że z pism procesowych skarżącego wynika, iż naruszenia swojej wolności upatruje on w fizycznym istnieniu Pomnika [...] w O., gdyż – jak wskazuje - podjęte przez niego działania służyć mają "usunięciu reliktu komunistycznego z centrum mojego miasta". Nie jest możliwe osiągnięcie zamierzonego przez stronę celu w drodze stwierdzenia nieważności decyzji o wpisie przedmiotowego pomnika do rejestru zabytków, jako że przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest, jak trafnie wskazał Minister, jedynie ocena, czy kwestionowana decyzja obarczona jest jedną z wad kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Uwzględniając przedmiot rozpoznawanej sprawy, sprowadzający się do rozstrzygnięcia o istnieniu bądź nieistnieniu podstaw do zastosowania art. 61a§ 1 k.p.a. wobec zidentyfikowania przez organ negatywnej przesłanki procesowej uniemożliwiającej wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek podmiotu niebędącego stroną, merytoryczne zarzuty skargi dotyczące podstaw do uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 1993 r. jako obarczonej wskazanymi przez skarżącego wadami, pozostały poza zakresem rozstrzygania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło