VII SA/Wa 2776/14
WyrokWSA w Warszawie2015-06-09
Skład orzekający: Mariola Kowalska, Mirosława Kowalska, Maria Tarnowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu nadzoru budowlanego odmawiające stwierdzenia nieważności innego postanowienia tego organu, które uchyliło postanowienie o nałożeniu kary za nielegalne użytkowanie obiektu budowlanego, jest obarczone wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że postanowienie odmawiające stwierdzenia nieważności nie jest obarczone wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa. Stwierdzono, że organ prawidłowo ocenił, iż nie wystąpiły przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. do stwierdzenia nieważności, a nałożona kara za nielegalne użytkowanie rozbudowanej części budynku mieszkalnego została obliczona prawidłowo i zgodnie z przepisami Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), które utrzymało w mocy własne postanowienie odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB). WINB uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o nałożeniu kary za nielegalne użytkowanie rozbudowy budynku mieszkalnego i jednocześnie sam nałożył karę w tej samej wysokości. L. C. wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia WINB, a następnie GINB odmówił stwierdzenia nieważności. L. C. złożyła skargę do WSA, zarzucając istotne braki w ustaleniach faktycznych, nierzetelne postępowanie dowodowe i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa budowlanego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Maria Tarnowska ( spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi L. C. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia skargę oddala
I. Stan sprawy
1. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku L. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...] odmawiającym stwierdzenia nieważności postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] uchylającego w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia [...] października 2013 r., znak: [...] i jednocześnie wymierzającego L.C. karę w kwocie 10.000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych), z tytułu nielegalnego użytkowania rozbudowy budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], obręb [...], położonej w D. przy ul. R., - utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...].
Postanowienie zostało wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a.
2. Z akt sprawy wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. pismem z dnia [...] września 2013 r., znak: [...], zawiadomił o kontroli legalności budowy i prawidłowości użytkowania obiektów budowlanych zlokalizowanych na działce nr ewid. [...] położonej w D. przy ul. R..
Podczas kontroli przeprowadzonej przez pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w D. w dniu [...] października 2013 r. stwierdzono, m.in. że na przedmiotowej działce prowadzona jest rozbudowa i przebudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, realizowana na podstawie projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., Nr [...], znak: [...]. Ustalono również, że część budynku mieszkalnego oraz poddasza jest użytkowana. L. C. oświadczyła do protokołu, że poddasze i rozbudowa budynku mieszkalnego są użytkowane od początku września 2013 r.
W związku z powyższym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. postanowieniem z dnia [...] października 2013 r., znak: [...] wymierzył L. C. karę w wysokości 10.000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) z tytułu nielegalnego użytkowania rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], obręb [...], położonej w D. przy ul. R., realizowanej na podstawie projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., Nr [...], znak: [...].
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] uchylił w całości ww. rozstrzygnięcie organu powiatowego z dnia [...] października 2013 r. i jednocześnie wymierzył L. C. karę w kwocie 10.000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych), z tytułu nielegalnego użytkowania rozbudowy budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], obręb [...], położonej w D. przy ul. R., realizowanej na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., Nr [...], znak: [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wojewódzki wskazał, że postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia [...] października 2013 r. jest co do zasady prawidłowe, jednak należało je zweryfikować, co do treści sentencji i uzasadnienia. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że: "W rozpatrywanej sprawie, faktem który jednoznacznie wynika z akt i który generuje skutek prawny w postaci wymierzonej kary jest samowolne przystąpienie do użytkowania rozbudowanej części budynku mieszkalnego, czego organ powiatowy w wydanym postanowieniu wyraźnie nie wyartykułował a w sentencji niewłaściwie wskazał, że kara zostaje nałożona z tytułu nielegalnego użytkowania rozbudowy i przebudowy budynku i co jest m.in. powodem reformacji postanowienia".
Pismem z dnia [...] marca 2014 r. L. C. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r.
W związku z powyższym, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia [...] maja 2014 r., znak: [...], zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższego rozstrzygnięcia organu wojewódzkiego.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...] odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...].
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...] odmawiającym stwierdzenia nieważności postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] złożyła L. C..
3. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku L. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...] odmawiającym stwierdzenia nieważności postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] - utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] lipca 2014 r.
W uzasadnieniu Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że kwestionowane postanowienie z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...], zostało wydane w trybie nadzwyczajnym. Tryb ten ma charakter wyjątkowy, służy bowiem wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji dotkniętych najcięższymi kwalifikowanymi wadami, których zamknięty katalog został zawarty w art. 156 § 1 k.p.a.
Stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a.
Właściwy organ orzeka więc o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji tylko wtedy, jeżeli równocześnie stwierdzi, że wystąpiła przynajmniej jedna z podstaw stwierdzenia nieważności, wyczerpująco wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz w przypadku, gdy nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności, a więc nie upłynął termin dopuszczalności stwierdzenia nieważności badanej decyzji, ani też decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych.
Podkreślił, że organ orzekający w tym nadzwyczajnym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne, tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., nie rozstrzyga zaś o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym.
Wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyn rażącego naruszenia prawa, na które wskazuje skarżąca, może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy organ ustali, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, które miało charakter rażący. Chodzi tu więc z reguły o przypadki, gdy rozstrzygnięcie podjęte zostało wbrew wyraźnemu nakazowi lub zakazowi przewidzianemu w danym przepisie prawa, gdy wbrew wszelkim przesłankom przepisu prawa nadano uprawnienie lub go odmówiono, albo też gdy wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem czy uchylono obowiązek. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Stwierdzenie nieważności decyzji z tego powodu powinno zatem dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nikt nie może tolerować ani usprawiedliwiać. Ponadto rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stanowi takie naruszenie przepisów, które ma charakter oczywisty i jednocześnie ze względu na skutki gospodarcze lub społeczne nie jest możliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządnego państwa.
Do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 156 k.p.a., z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 158 § 1 k.p.a., wydaje się postanowienie.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że powyższa inwestycja realizowana była w oparciu o decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r., Nr [...], znak: [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na rozbudowę i przebudowę ww. budynku mieszkalnego oraz wymianę dachu na budynku gospodarczym, zlokalizowanych na przedmiotowej działce.
Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] października 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. stwierdził użytkowanie rozbudowanej części przedmiotowego budynku mieszkalnego, co zostało potwierdzone na dokumentacji fotograficznej sporządzonej na okoliczność ww. kontroli. O użytkowaniu świadczy m.in. sposób zagospodarowania przestrzeni w obiekcie (rozstawienia wyposażenia), obecność mebli, sprzętów domowych oraz przedmiotów użytku codziennego, a także obecność elementów dekoracyjnych oraz roślin doniczkowych. Ponadto, sama skarżąca oświadczyła do protokołu, że: "użytkuje poddasze i rozbudową od początku września 2013 roku."
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że zgodnie z art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1049) do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie wymagane było pozwolenie na budowę, można przystąpić po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia nie zgłosił sprzeciwu w drodze decyzji.
Inwestor – L. C. przystąpiła do użytkowania przedmiotowej inwestycji bez wymaganego zawiadomienia o zakończeniu budowy, o którym mowa w wyżej powołanym przepisie.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że przez przystąpienie do użytkowania w myśl art. 57 ust. 7 Prawo budowlane należy rozumieć wystąpienie określonego stanu faktycznego, polegającego na rozpoczęciu korzystania z obiektu lub jego części.
Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Go 908/09 podał, że wyposażenie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w niezbędny sprzęt, meble i przedmioty służące bezpośrednio jego normalnemu użytkowaniu, bez wątpienia stanowi przystąpienie do jego użytkowania w rozumieniu art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego.
Organ wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D., na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane, postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. wymierzył L. C. karę w wysokości 10.000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania rozbudowy i przebudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego.
Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. uchylił w całości ww. postanowienie organu powiatowego z dnia [...] października 2013 r. i jednocześnie wymierzył L. C. karę w kwocie 10.000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania wyłącznie rozbudowanej części ww. budynku mieszkalnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wojewódzki wskazał, że postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia [...] października 2013 r. jest co do zasady prawidłowe, jednakże należało je zweryfikować, co do treści sentencji i uzasadnienia. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego wyjaśnił, że: "W rozpatrywanej sprawie, faktem który jednoznacznie wynika z akt i który generuje skutek prawny w postaci wymierzonej kary jest samowolne przystąpienie do użytkowania rozbudowanej części budynku mieszkalnego, czego organ powiatowy w wydanym postanowieniu wyraźnie nie wyartykułował a w sentencji niewłaściwie wskazał, że kara zostaje nałożona z tytułu nielegalnego użytkowania rozbudowy i przebudowy budynku i co jest m.in. powodem reformacji postanowienia".
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że przy obliczaniu kary w badanym postanowieniu [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przyjął następujące dane:
- stawka opłaty (s) = 500 zł
- współczynnik kategorii obiektu (k) I, tj. budynki mieszkalne jednorodzinne = 2,0
- współczynnik wielkości obiektu (w) dla kategorii I=1,0.
Mając na uwadze powyższe Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że sposób wyliczenia kary przedstawia się następująco: 10 x s (500) x k (2,0) x w (1,0) = 10 x 500 x 2,0 x 1,0 = 10.000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych). Zatem organ uznał, że powyższe obliczenie jest prawidłowe dla spornej inwestycji.
W świetle powyższego Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie wymierzenia L. C. kary w kwocie 10.000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania rozbudowy spornego budynku mieszkalnego, nie jest obarczone żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., obligującą organ do stwierdzenia jego nieważności.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że badane postanowienie zostało wydane przez właściwy organ, na podstawie właściwego przepisu prawa, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym i zostało skierowane do właściwych stron postępowania, było wykonalne w dniu jego wydania, a jego wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą oraz nie zawiera wady powodującej jego nieważność z mocy prawa.
Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że podnoszone kwestie i okoliczności pozostają bez wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia.
4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości.
II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron
1. Skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła L. C. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia ewentualnie jego zmianę i stwierdzenie nieważności postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1) istotne braki w ustaleniach faktycznych sprawy, w tym brak ustaleń co do możliwości prowadzenia postępowania przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w D.; 2) nierzetelne przeprowadzenie postępowania dowodowego i zignorowanie licznych wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącą w postępowaniu przez organem pierwszej i drugiej instancji; 3) brak odniesienia i wyjaśnienia w zakresie weryfikacji postępowań organów obu instancji o ukaranie, w szczególności ich oceny pod kątem art. 10 k.p.a., a także art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9; 4) niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa budowlanego w zakresie postępowania kontrolnego po zakończeniu budowy.
2. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przez prawo należy rozumieć prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
2. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] wystąpiła L. C..
Zaskarżonym postanowieniem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie własne odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] uchylającego w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. z dnia [...] października 2013 r., znak: [...] i jednocześnie wymierzającego L. C. karę w kwocie 10.000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych), z tytułu nielegalnego użytkowania rozbudowy budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], obręb [...], położonej w D. przy ul. R..
Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżone postanowienie jak również poprzedzające je postanowienie nie naruszają przepisów prawa.
Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
3.1. Określone w art. 156 § 1 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, stanowiącym wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. Przedmiotem tego postępowania jest wyłącznie ocena, czy kontrolowane rozstrzygnięcie dotknięte jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przepisy art. 156 k.p.a. mają zastosowanie także do postanowień, zgodnie z art. 126 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja ta dotknięta jest - w sposób niewątpliwy - przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Istota nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji, o którym mowa w art. 156 k.p.a., wyraża się bowiem w tym, iż celem tego postępowania nie może być ponowne rozpoznawanie sprawy tak jak w postępowaniu zwykłym. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma na celu wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem obowiązującym w dacie jej wydania, a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty. Zatem zakres tego postępowania jest ograniczony do badania przesłanek nieważnościowych, a więc do weryfikacji samej decyzji z wyłączeniem możliwości rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, której ta decyzja dotyczy. W kontekście wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji, jakkolwiek jest aktem dopuszczalnym przez ustawodawcę, to jednak o charakterze wyjątkowym, co uzasadnia ścisłą interpretację przesłanek (podstaw) stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygnięcia jej co do meritum. W postępowaniu prowadzonym w omawianym trybie organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę jedynie w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Zastosowanie sankcji nieważności nie można wyprowadzić z odmiennej oceny mocy dowodowej, na której organy orzekające w sprawie oparły ustalenia stanu faktycznego.
3.2. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia nie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a.
Sąd podzielił stanowisko organu, że kwestionowane postanowienie z dnia 19 lutego 2014 r. nie jest obarczone wadą rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji administracyjnej jest jednoznacznie sprzeczna z treścią przepisu prawa, i gdy taka decyzja nie może być zaakceptowana przez organy praworządnego państwa i powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Nie jest rażącym naruszeniem prawa rozstrzygnięcie wynikające z odmiennej interpretacji przepisu, nawet jeżeli później zostanie ono uznane za nieprawidłowe. Rażącym naruszeniem prawa nie jest również błąd w wykładni przepisu, który, nawet przy zastosowaniu wszelkich zasad poprawnej interpretacji, może być interpretowany odmiennie. Rażącym naruszeniem prawa jest przekroczenie prawa, czyli naruszenie w sposób oczywisty i jednoznaczny przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Jeśli zastosowanie przepisu prawa wymaga interpretacji i subsumpcji do konkretnego stanu faktycznego – nie ma rażącego naruszenia prawa.
Podkreślić należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - czyli skutki, które wywołuje decyzja. O tym, czy naruszenie prawa jest "rażącym", decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych, jakie dane naruszenie za sobą pociąga. Za "rażące" należy uznać wyłącznie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. Utożsamianie tego pojęcia z każdym naruszeniem jest wadliwe. Nie każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa może być uznane za rażące, nie jest też decydujący charakter przepisu, jaki został naruszony (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1134/04, z dnia 30 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1617/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Odnosząc wszystkie te uwagi do niniejszej sprawy, po dokonaniu oceny przeprowadzonego przez organy obu instancji postępowania nadzwyczajnego Sąd nie dopatrzył się takiego naruszeniu prawa, które mogło by mieć wpływ na wynik sprawy, czyli uznanie, że kwestionowane postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r. zapadło z rażącym naruszeniem prawa lub innym naruszeniem wymienionym w art. 156 § 1 k.p.a.
Zgodzić się należy z organem orzekającym w niniejszej sprawie, że żadna z przesłanek nieważnościowych, określonych w powołanym przepisie nie wystąpiła.
3.3. Zasadnie organ w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem badanego postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r. uznał, że inwestor – L. C. przystąpiła do użytkowania przedmiotowej inwestycji bez wymaganego zawiadomienia o zakończeniu budowy, o którym mowa w art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1049). Zgodnie z tym przepisem do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie wymagane było pozwolenie na budowę, można przystąpić po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia nie zgłosił sprzeciwu w drodze decyzji. Naruszenie tego obowiązku skutkuje sankcją z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego, bez względu na okoliczności towarzyszące temu naruszeniu.
Zgodnie bowiem z art. 57 ust. 7 ustawy – Prawo budowlane, w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu.
Na podstawie art. 59f ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, w przypadku stwierdzenia w trakcie obowiązkowej kontroli nieprawidłowości w zakresie, o którym mowa w art. 59a ust. 2, wymierza się karę stanowiącą iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Stawka opłaty (s) wynosi 500 zł (ust. 2). Kategorie obiektów, współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu określa załącznik do ustawy (ust. 3).
Zasadnie zatem [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. uchylił w całości postanowienie organu powiatowego z dnia [...] października 2013 r. wymierzające karę z tytułu nielegalnego użytkowania rozbudowy i przebudowy budynku mieszkalnego i jednocześnie wymierzył L. C. karę w kwocie 10.000 zł z tytułu nielegalnego użytkowania wyłącznie rozbudowanej części budynku mieszkalnego. Prawidłowo organ uznał, że skoro przepisów dotyczących zawiadomienia o zakończeniu budowy nie stosuje się do przebudowy, nie można było wymierzyć inwestorowi kary, w oparciu o art. 57 pkt 7 Prawa budowlanego, z tytułu nielegalnego użytkowania przebudowanej części budynku mieszkalnego.
Jak słusznie stwierdził Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego rozbudowane pomieszczenia przedmiotowego budynku były wówczas użytkowane, co stwierdzono podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] października 2013 r. O użytkowaniu świadczył sposób zagospodarowania przestrzeni w obiekcie (rozstawienia wyposażenia), obecność mebli, sprzętów domowych oraz przedmiotów użytku codziennego, a także obecność elementów dekoracyjnych oraz roślin doniczkowych. Ponadto, L. C. oświadczyła, że użytkuje poddasze i rozbudowę przedmiotowego budynku mieszkalnego od początku września 2013 r.
W sposób niebudzący wątpliwości organy ustaliły, że inwestor przystąpił do użytkowania rozbudowanej części budynku mieszkalnego bez wymaganego zawiadomienia o zakończeniu budowy. Organy prawidłowo uznały, że zostały spełnione przesłanki niezbędne do wymierzenia L. C. kary z tytułu nielegalnego użytkowania rozbudowy budynku mieszkalnego, na podstawie art. 57 pkt 7 Prawa budowlanego.
Prawidłowo Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że wymierzona inwestorowi kara w kwocie 10.000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) z tytułu nielegalnego użytkowania rozbudowy budynku mieszkalnego została obliczona w prawidłowej kwocie i zgodnie z art. 57 ust. 7 w zw. z art. 59f ust. 1 - 3 ustawy Prawo budowlane. Zasadnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w postanowieniu z dnia [...] lutego 2014 r. przyjął za podstawę wymierzenia kary następujące dane: 1) stawka opłaty (s) = 500 zł; 2) współczynnik kategorii obiektu (k) I, tj. budynki mieszkalne jednorodzinne = 2,0; 3) współczynnik wielkości obiektu (w) dla kategorii 1=1,0.
Zatem wysokość kary została obliczona następująco: 10 x s (500) x k (2,0) x w (1,0) = 10 x 500 x 2,0 x 1,0 = 10.000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych).
Sąd stwierdza, że wymierzenie kary określonej w art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane obowiązkowe jest w każdym przypadku, gdy na stronie ciążyła powinność dokonania zgłoszenia lub ubiegania się o uzyskanie pozwolenia na użytkowanie, a inwestor z naruszeniem swego obowiązku nie czyni tego i samowolnie przystępuje do użytkowania zrealizowanego obiektu. Organ nadzoru nie ma przy tym żadnych możliwości odstąpienia od wymierzenia takiej kary. Jest to bowiem, niezależna od stopnia zawinienia, kara administracyjna nakładana w każdym przypadku samowolnego przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55 ustawy Prawo budowlane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 838/10, LEX 992644).
Dla wymierzenia kary przewidzianej w tym przepisie nie ma znaczenia kwestia winy lub jej braku, lecz sam fakt zaistnienia zdarzenia, ponieważ jedyną przesłanką jej wymierzenia jest fakt stwierdzenia nielegalnego użytkowania obiektu, ustawodawca czyni adresatami tej regulacji wszystkich, którzy wybudowali obiekty budowlane i przystąpili do użytkowania bez wymaganego pozwolenia lub bez spełnienia określonych wymagań ustawowych.
Mając na uwadze powyższe, Sąd podziela stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż kontrolowane w trybie stwierdzenia nieważności postanowienie nie wypełniało żadnej z przesłanek określonych przepisem art. 156 k.p.a., stąd też brak było podstaw do stwierdzenia jego nieważności. Badane postanowienie zostało wydane przez właściwy organ, na podstawie właściwego przepisu prawa, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym i zostało skierowane do właściwych stron postępowania, było wykonalne w dniu jego wydania, a jego wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą oraz nie zawiera wady powodującej jego nieważność z mocy prawa.
4. Wobec powyższego, odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, iż są one niezasadne.
5. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.
Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.
6. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło