VII SA/Wa 2786/14

WyrokWSA w Warszawie2015-02-12

Skład orzekający: Bożena Więch – Baranowska, Joanna Gierak - Podsiadły, Halina Emilia Święcicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na usługowy, wydana w sytuacji, gdy trwało postępowanie w sprawie legalności zabudowy, może być uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, a w konsekwencji czy decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności takiej decyzji jest prawidłowa?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kluczowe było ustalenie, czy sporny budynek powstał w warunkach samowoli budowlanej lub czy doszło do samowolnej zmiany sposobu jego użytkowania przed uzyskaniem stosownego pozwolenia. Organy nadzoru budowlanego nie zbadały tych kwestii wystarczająco wnikliwie, opierając się na decyzji o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania, która mogła być wydana z naruszeniem prawa.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą nakazu zamurowania okien i nakazującą wyposażenie kanałów wentylacyjnych w elementy oddzielenia pożarowego. Skarżący podnosili zarzuty samowoli budowlanej polegającej na rozbudowie budynku i samowolnej zmianie sposobu jego użytkowania. Kluczowe było ustalenie, czy decyzja Starosty z 2002 r. udzielająca pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na usługowy została wydana legalnie, zwłaszcza w kontekście trwających wcześniej postępowań nadzoru budowlanego.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska, , Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.), Protokolant spec. Sylwia Kruszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi (...) i (...) na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) czerwca 2010 r. nr (...) w przedmiocie nałożenia obowiązków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr (...) z dnia (...) czerwca 2010 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) nr (...) z dnia (...) marca 2010 r. odmawiającej wydania nakazu zamurowania cegłą pełną okien w ścianie budynku usytuowanego bezpośrednio przy granicy działki płożonej przy ul. (...) oraz jednocześnie nakazującej (...) wyposażyć dwa kanały wentylacyjne tzw. "zetki" usytuowane w tej ścianie (stanowiące wentylację kotłowni i pracowni) w elementy oddzielenia pożarowego, tj. klapy odcinające o odporności ogniowej nie mniejszej, niż (...), w terminie 30 dni licząc od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu (...) października 2001 r. powiatowy organ nadzoru wszczął postępowanie w sprawie nieprawidłowości budowlanych na terenie posesji przy ul. (...), zakończone wydaniem ostatecznej decyzji przez (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który decyzją z dnia (...) lipca 2007 r. utrzymał w mocy decyzję (...) Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) kwietnia 2002 r. umarzającą postępowanie administracyjne prowadzone w ramach nadzoru budowlanego. Skarga złożona przez (...) na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) lipca 2007 r. została uwzględniona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1692/07, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ja decyzję organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu decyzja umarzająca postępowanie, które zostało wszczęte na wniosek (...) zapadła z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. Organ winien wydać decyzję załatwiającą sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia ponieważ jest to niezgodne z prawem uchylanie się organu od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie Sąd podzielił stanowisko organów nadzoru budowlanego, że istniejąca w obrocie prawnym decyzja Starosty (...) z dnia (...) lutego 2002 r., nr (...) udzielająca (...) pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego z zatwierdzonym projektem zagospodarowania terenu oraz projektem technologicznym stanowi przeszkodę do kwestionowania przez skarżącego zgodności realizacji budowy z warunkami technicznymi. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w (...) decyzją z dnia (...) czerwca 2009 r. odmówił wydania nakazu zamurowania okien cegłą pełną. Decyzja ta, po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez (...), została przez (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu (...) listopada 2009 r. uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy została wydana w dniu (...) marca 2010 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) decyzja, utrzymana w mocy opisaną na wstępie decyzją nr (...)(...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) czerwca 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wydano decyzję adekwatną do żądania strony skarżącej, tj. dotyczącą nakazu zamurowania okien cegłą pełną w ścianie budynku usytuowanej bezpośrednio przy granicy działki położonej przy ul. (...). Powołał się na ekspertyzę techniczną znajdującą się w aktach dla uzasadnienia, że wydane rozstrzygnięcie jest wystarczające. Odnosząc się do kwestii samowolnej rozbudowy przedmiotowego budynku w ostrej granicy z działką sąsiednią przy ul. (...), zauważył, że nie można ustalić czy budynek przy ul. (...) był realizowany na podstawie ostatecznej decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Powołał się na decyzję nr (...) Starosty (...) z dnia (...) lutego 2002 r udzielającą pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania, która to decyzja zaakceptowała wszelkie ewentualne nieprawidłowości powstałe w wyniku realizacji obiektu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli (...). Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Podnieśli, że doszło do samowoli budowlanej poprzez powiększenie powierzchni przedmiotowego budynku w latach 1999-2000 pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1994 r., czego dowodem jest akt notarialny – umowa o dział spadku i zniesienie współwłasności z dnia 14 września 1999 r., dotyczący księgi wieczystej Kw nr (...), który stanowi, że działka nr (...), której właścicielami zostali (...) jest zabudowana murowanym budynkiem o powierzchni 39 m2, podczas gdy w decyzji nr (...) z dnia (...) lutego 2002 r. wskazano powierzchnie zabudowy 162 m2. Wskazali ponadto, że rodzaj użytych materiałów budowlanych, które są produkowane i dostępne dopiero w latach 90-tych świadczy również o wieku budynku. Zaprzeczyli twierdzeniu organu, że rozbudowa budynku została dokonana w latach 70-tych. Powołali się na wyrok NSA z dnia 22 października 1999 r. (II SA/Kr 1498/98), że zmiana sposobu użytkowania, o której mowa w art. 71 Prawa budowlanego może nastąpić wyłącznie w stosunku do obiektu legalnie wybudowanego. Poddali w wątpliwość prawidłowość ekspertyzy technicznej, na którą organ powołał się w zaskarżonej decyzji, z racji sporządzenia jej przez osobę, która nie wykazała uprawnień do sporządzania ekspertyz co do zgodności rozwiązań budowlanych w zakresie bezpieczeństwa pożarowego oraz wskazali, że zawiera podstawowe błędy merytoryczne, np. w zakresie piwnicy (kotłowni). W odwiedzi na skargę (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postępowanie sądowo-administracyjne zostało zawieszone postanowieniem Sądu z dnia 15 listopada 2012 r. (sygn. akt VII SA/Wa 2101/12) do czasu rozpatrzenia sprawy związanej z kontrolą sądową rozstrzygnięć organu w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty (...) z dnia (...) lutego 2002 r. nr (...)udzielającej (...) pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania. Postępowanie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty (...) z dnia (...) lutego 2002 r. zostało zakończone decyzją decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) sierpnia 2011 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji. Skarga (...) na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z (...) sierpnia 20011 r. wyrokiem z 29 maja 2012 r., sygn. VII SA/Wa 2377/11 została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Po rozpatrzeniu złożonej przez (...) skargi kasacyjnej od powyższego wyroku WSA w Warszawie Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przedmiotem kontroli Sądu I instancji był decyzja wydana w postępowaniu nadzwyczajnym, dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek usługowy. Badanie przesłanek nieważności odbywa się wedle stanu faktycznego i prawnego mającego miejsce w dacie wydania kwestionowanej decyzji, w sprawie datą tą był (...) lutego 2002 r. Decyzja Starosty (...) z (...) lutego 2002 r. nr (...) udzielająca pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania dotyczy budynku o powierzchni zabudowy 162,20 m2, powierzchni użytkowej 171,30 m2 i kubaturze 570 m3. Jej podstawę prawną stanowią powołane w decyzji przepisy art. 71 i 72 Prawa budowlanego. W dacie wydania decyzji przepis art. 71 zawierał trzy ustępy, z których pierwszy wprowadzał obowiązek uzyskania pozwolenia właściwego organu dla zmiany sposobu użytkowania i przewidywał odpowiednie stosowanie w tym zakresie art. 32 Prawa budowlanego. Przepisy ust. 2 definiowały pojęcie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, zaś przepis ust. 3 dotyczył skutków samowolnej zmiany sposobu użytkowania. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia, odpowiednie zastosowanie znajdowały przepisy art. 50 i 51 prawa budowlanego. Ze względu na wyróżnienie wskazanych dwóch sytuacji, podlegających odmiennym reżimom, nie może być kwestionowane, że udzielnie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania mogło być udzielone wyłącznie przed faktycznym dokonaniem takiej zmiany. W przypadku natomiast uprzedniego dokonania zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia, miała miejsce sytuacja samowoli, podlegająca usunięciu w trybie określonym w art. 71 ust. 3 Prawa budowlanego. W każdej z dwóch wymienionych sytuacji orzekały przy tym inne organy, zgodnie z art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego zadania i kompetencje, o których mowa m. in. w art. 71 ust. 3 ustawy należały do właściwości powiatowego inspektora nadzoru budowlanego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze do Sądu I instancji strona skarżąca podnosiła zarzuty związane z nieuprawnionym zastosowaniem art. 71 ust. 1 do przypadku samowolnej zmiany sposobu użytkowania. Zostały one jednak przez orzekające organy spłycone i sprowadzone do kwestii właściwości organu. Jest oczywiste, że wydanie decyzji o udzieleniu pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania należało do organu administracji architektoniczno-budowlanej, argumentacja strony dotyczyła jednak braku podstaw do zastosowania tej regulacji i istnienia przesłanek do zastosowania art. 71 ust. 3 Prawa budowanego. Konsekwentnie zgłaszane zarzuty dokonania samowolnej rozbudowy, a następnie samowolnej zmiany sposobu użytkowania rozbudowanego budynku nie zostały jednak w postępowaniu dostatecznie wnikliwie rozpatrzone. W szczególności należy zwrócić uwagę na zbagatelizowanie zarzutu, że w dacie złożenia przez inwestora wniosku w dniu (...) lutego 2002 r. o udzielenie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania i w dniu wydania decyzji z dnia (...) lutego 2002 r. wniosek ten uwzględniający, trwało postępowanie przed organami nadzoru budowlanego, dotyczące zabudowań na działce inwestora. Zostało ono co prawda umorzone, ale miało to miejsce już po wydaniu kwestionowanej decyzji o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania, a powodem było właśnie uprzednie wydanie decyzji o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania. W aktach znajduje się decyzja (...) Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z (...) września 2002 r. nr (...), którą umorzono postępowanie z wniosku (...), wszczęte (...) października 2001 r. w sprawie prawidłowości budowlanych na posesji inwestora. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, umorzenie to nie miało miejsca ze względu na negatywne zweryfikowanie zarzutów dotyczących zabudowy, ale ze względu właśnie na udzielnie przez starostę pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania z jednoczesnym przyjęciem projektu zagospodarowania terenu oraz projektu technologicznego. Co prawda przed wydaniem decyzji zaskarżonej do Sądu I instancji, organ odwoławczy zwrócił się do organu nadzoru budowlanego o udzielnie informacji, czy w stosunku do budynku dla którego wydano decyzję z (...) lutego 2002 r. było prowadzone postępowanie w przedmiocie jego legalności i uzyskał odpowiedź, że jedyną decyzją była decyzja dotycząca odmowy wydania nakazu zamurowania okien. Na tej podstawie Główny Inspektora Nadzoru Budowlanego w decyzji z (...) sierpnia 2011 r. przyjął, że zarzut samowolnej rozbudowy i zmiany sposobu użytkowania nie został potwierdzony. W ocenie stanu faktycznego zupełnie pominięto, że decyzja ta stanowiła konsekwencję czynności organów nadzoru budowlanego zainicjowanych decyzją z (...) września 2002 r. o umorzeniu postępowania. Jakkolwiek materiał sprawy na to pozwala, nie zrekonstruowano przebiegu postępowań dotyczących spornej zabudowy i nie rozważono w konsekwencji, czy rozstrzygają one o zasadności zarzutów strony skarżącej w odniesieniu do daty wydania kwestionowanego pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania z (...) lutego 2002 r. W konsekwencji doszło do sytuacji, w której pozwolenie to stało się dla organów nadzoru budowlanego podstawą do uznania obiektu za nie wymagający działań naprawczych. Natomiast badając przesłanki nieważności decyzji z (...) lutego 2002 r., w tym dotyczącą wydania z rażącym naruszeniem prawa, organy uzasadniają m. in. brak podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa faktem, że legalność budynku i jego użytkowania nie była przedmiotem nakazów wydanych przez organy nadzoru budowlanego. Taka argumentacja nie może zostać uznana, dopuszczalność udzielenia pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego winna zostać zbadana na dzień jego wydania i przy uwzględnieniu ówczesnego stanu prawnego i faktycznego. Stan ten nie został dostatecznie rozeznany, zrekonstruowany i oceniony, na co wyżej wskazano. W tej sytuacji zasadny w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zarzut naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji stanu faktycznego z pominięciem skutków, jakie dla prowadzonego od roku 2001 postępowania w przedmiocie legalności zabudowań miała kwestionowana decyzja o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania. W sprawie istnieje potrzeba ustalenia, czy w dacie udzielania tego pozwolenia dla budynku o określonych parametrach, był on budynkiem legalnie istniejącym i czy nie doszło do samowolnej zmiany sposobu użytkowania, co jest zasadniczymi zarzutami strony skarżącej. W konsekwencji nie jest uzasadniony wniosek Sądu I instancji, że kwestie dotyczące wykonanych prac i ich zakresu nie należą do właściwości organów architektoniczno-budowlanych. Organy te oczywiście nie mogą skutków ewentualnej samowoli rozstrzygać, w niniejszej sprawie nie chodzi jednak o usunięcie skutków samowoli, ale o zbadanie, czy dla określonego obiektu, dla którego udzielono pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania na podstawie art. 71 ust. 1 Prawa budowlanego, nie zachodziły przeszkody do takiego rozstrzygnięcia, a obiekt nie wymagał ingerencji organów nadzoru budowlanego. W takim przypadku wydanie pozwolenia na podstawie art. 71 ust. 1 Prawa budowlanego byłoby działaniem z rażącym naruszeniem tego przepisu. W szczególności nie można zgodzić się z tezą zawartą na stronie (...) uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że kwestia ewentualnej samowolnej zmiany sposobu użytkowania przed uzyskaniem stosownej decyzji należy do organów nadzoru budowlanego, a wynik postępowania potwierdzającego taką samowolę może stanowić przesłankę wznowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Skoro prowadzone jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności, to kwestia braku podstaw prawnych do zastosowania art. 71 ust. 1 Prawa budowanego w ówczesnym brzmieniu podlega badaniu i weryfikacji w tym postępowaniu. Brak dostatecznego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, albowiem nie jest wystarczające wybiórcze powołanie się na informacje i rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego wydane już po (...) lutego 2002 r. Fakt natomiast zawisłości takiego postępowania w dniu (...)lutego 2002 r. wymaga rozważenia wszelkich środków dowodowych, mogących wyjaśnić stan spornej zabudowy i sposób jej użytkowania przed dniem (...) lutego 2002 r. Ponownie rozpatrując sprawę ze skargi (...) na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z (...) sierpnia 20011 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji prawomocnym wyrokiem z dnia (...) września 2014 r., sygn. VII SA/Wa 1281/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd powołał się na wykładnię prawa dokonaną przez NSA stwierdzając, że kwestia, czy sporny budynek powstał w warunkach samowoli budowlanej czy też nie – nie została zbadana ani przez organy nadzoru budowlanego ani przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Należy rzetelnie ustalić stan faktyczny, w tym przede wszystkim, czy doszło do rozbudowy, a jeśli tak, czy inwestor posiadał stosowne pozwolenie na budowę. Podkreślił przy tym, że ustaleń tych należy dokonać w szczególności poprzez porównanie powierzchni budynku zgłoszonej w akcie notarialnym z dnia (...) września 1999 r. (Rep. A Nr (...)), w decyzji Starosty (...) z dnia (...) lutego 2002 r. nr (...) oraz w zawiadomieniu o zakończeniu budowy. Oczywistym jest bowiem, że jeśli między stanem zabudowy z dnia (...) września 1999 r., a tym wskazany w decyzji z dnia (...) lutego 2002 r. nastąpiła zmiana powierzchni spornego budynku, to musiało dojść do jego rozbudowy. Postanowieniem z dnia (...) grudnia 2014 r. (sygn. akt VII SA/Wa 2101/12) Sąd podjął zawieszone postępowanie sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej p.p.s.a.). Ponadto, co wymaga podkreślenia, przedmiotowa sprawa związana jest ze sprawą udzielenia pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania spornego budynku (zmianą budynku gospodarczego na usługowy); na związek ten wskazywał już Sąd w wyroku z dnia 5 września 2008 r., trwające postępowanie związane z kontrolą sądową rozstrzygnięć organów architektoniczno-budowlanych w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty (...) z dnia (...) lutego 2002 r. nr (...) było zresztą przyczyną zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek skarżących w sprawie zbadania zgodności realizacji budowy budynku przy ul. (...) z warunkami technicznymi. Organ w istocie nie przeprowadził postępowania w zakresie wszczętego postępowania. Powołał się przede wszystkim na decyzję Starosty (...) z dnia (...) lutego 2002 r udzielającą pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania, podkreślając, że decyzja ta zaakceptowała wszelkie ewentualne nieprawidłowości powstałe w wyniku realizacji obiektu. Sąd zauważa, na co zwrócił uwagę NSA, że organ nadzoru budowlanego "przyczynił" się, brakiem właściwego postępowania w ramach swoich kompetencji do wydania decyzji udzielającej pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania, aby następnie powołać się na nią dla uzasadnienia, że ewentualne nieprawidłowości decyzja ta zaakceptowała i nie może już prowadzić postępowania. Skarżący w toku postępowania wielokrotnie wskazywali, że doszło do samowoli budowlanej polegającej na rozbudowie budynku w ostrej granicy działki. Należy powtórzyć za NSA i WSA, że kwestia, czy sporny budynek powstał w warunkach samowoli budowlanej czy też nie – nie została zbadana ani przez organy nadzoru budowlanego ani przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Sąd zwraca uwagę, że organy nadzoru budowlanego pierwsze wszczęły postępowanie, jeszcze w 2001 r. Ocena prawna zawarta w cytowanym wyroku NSA z dnia (...) maja 2014 r. oraz wyroku WSA z dnia (...) września 2014 r. oraz zawarte wskazówki co dalszego postępowania dotyczą zarówno postępowania toczącego się przed organami architektoniczno-budowlanymi jak i organami nadzoru budowlanego. Sąd w składzie orzekającym podziela je w całości. Należy powtórzyć za NSA i WSA: trzeba rzetelnie ustalić stan faktyczny, w tym przede wszystkim ustalić, czy doszło do rozbudowy, a jeśli tak, czy inwestor posiadał stosowne pozwolenie na budowę. Ustaleń tych należy dokonać w szczególności poprzez porównanie powierzchni budynku zgłoszonej w akcie notarialnym z dnia (...) września 1999 r. (Rep. A Nr (...)), w decyzji Starosty (...) z dnia (...) lutego 2002 r. nr (...) oraz w zawiadomieniu o zakończeniu budowy. Oczywistym jest bowiem, że jeśli między stanem zabudowy z dnia (...) września 1999 r., a tym wskazanym w decyzji z dnia (...) lutego 2002 r. nastąpiła zmiana powierzchni spornego budynku, to musiało dojść do jego rozbudowy. Przedstawione powyżej rozważania uprawniają do konstatacji, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., bowiem nie podjęto niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nie rozpatrzono całego materiału dowodowego, co skutkować musiało naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane będą przeto uwzględnić przedstawioną argumentację oraz uzupełnić materiał dowodowy, w tym o dowody znajdujące się w organach architektoniczno-budowlanych. Ponownie zebrany w sprawie materiał dowodowy organy ocenią pod kątem twierdzeń skarżących, że doszło do samowoli budowlanej, a następnie do samowolnej zmiany sposobu użytkowania rozbudowanego budynku, w konsekwencji czego wyda decyzję, którą uzasadnią zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. Z przytoczonych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku, Sąd oparł się na dyspozycji przepisu art. 152 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło