VII SA/Wa 2789/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. W. i M. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 lutego 2015 r., odmawiającego przyznania D. W. i M. W. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D. W., M. W., M. W. i J. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia postanowienia postanawia: odmówić przyznania D. W. i M. W. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata W dniu 7 stycznia 2015 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek D. W. i M. W. o przyznanie im prawa pomocy poprzez zwolnienie ich od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z formularza wynika, iż skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Posiadają dwie działki o łącznej powierzchni 2488 m2. Obydwoje są emerytami, ich dochód z tytułu otrzymywanych emerytur wynosi łącznie 2781 zł. Mieszkanie jest pozbawione zimnej wody i ogrzewania. Nie posiadają innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2015 r. skarżący zostali wezwani do uzupełnienia wniosku poprzez: właściwe uzasadnienie wniosku i podanie okoliczności wskazujących na złą sytuację majątkową, tj. wskazanie, gdzie zamieszkują i jaki tytuł prawny mają do zajmowanego lokalu; podanie stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny i ich udokumentowanie; wskazanie i udokumentowanie innych niezbędnych wydatków; nadesłanie dokumentów potwierdzających wysokość aktualnie otrzymywanych świadczeń emerytalnych; podanie, czy posiadają, lub czy osoby wspólnie zamieszkujące posiadają, pojazdy mechaniczne wraz ze wskazaniem marki, roku produkcji i kosztów związanych z utrzymaniem pojazdu; wskazanie, czy otrzymują od kogokolwiek pomoc ze wskazaniem jej wysokości lub formy; nadesłanie kopii wyciągu z rachunku bankowego oraz kopii zeznania podatkowego za rok 2013 wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie 3 miesiące; wskazanie, czy pod adresem zamieszkania wnioskodawców prowadzona jest działalność gospodarcza; podanie, czy J. W. i M. W. zamieszkują z wnioskodawcami, a także wskazanie i udokumentowanie dochodów J. W. i M. W. Na wykonanie wezwania zakreślono siedmiodniowy termin pod rygorem rozpoznania sprawy wyłącznie w oparciu o zgromadzone materiały. W odpowiedzi skarżący wskazali, że zamieszkują pod adresem N. [...], w mieszkaniu o powierzchni 57 m2, pozbawionym zimnej wody i ogrzewania. Ich mieszkanie sprzedała spółdzielnia i mają w sądzie sprawą o eksmisję. Ich dochody są na poziomie minimum socjalnego i wydatki z prowadzeniem tak licznych spraw administracyjnych z winy organu są cyt. "nie do wytrzymania" i pochłaniają całą emeryturę. Podali, że nie posiadają żadnego pojazdu mechanicznego, mają tylko 20-letni rower. Nie mają kont bankowych, nikt nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Nie korzystają z pomocy dzieci, osób trzecich ani opieki społecznej. J. W. nie prowadzi żadnej firmy transportowej, zaś M. W. może niedawno założyła jakąś działalność, ale nie osiąga z niej żadnych dochodów. Wskazali, że wykupują tylko leki ratujące życie, a na żywność przeznaczają mniej niż 900 zł. Z załączonych formularzy PIT-40A wynika, że M. W. uzyskał w 2013 r. dochód w kwocie 21 401,44 zł, zaś D. W. – 17 673,82 zł. Biorąc pod uwagę udzielenie przez skarżących jedynie ogólnikowej i niepełnej odpowiedzi, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 11 lutego 2015 r. odmówił przyznania D. W. i M. W. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wskazali, że J. W. nie prowadzi działalności gospodarczej (ponad 10 lat temu zlikwidował ją w Urzędzie Skarbowym), a M. W. założyła działalność we wrześniu 2014 r., jednak nie ma z niej żadnych dochodów i jej nie rozpoczęła, bo nie ma na to funduszy. Dzieci skarżących wynajmują mieszkanie, bo w mieszkaniu rodziców nie ma wody ani ogrzewania. Skarżący nie wyjeżdżają na wczasy. W ocenie skarżących wskazanie, że mają sprawę o eksmisję zwalnia ich z udzielania wyjaśnień. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z treścią art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 561/14). W niniejszej sprawie wskazać należy, iż skarżący nie wywiązali się z nałożonego nań obowiązku uprawdopodobnienia, że uiszczenie kosztów sądowych w sprawie spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla nich i rodziny. W sprawie wiadomo jedynie, jaki dochód osiągają skarżący. Nie wiadomo, jakie ponoszą wydatki w związku z utrzymaniem, np. na czynsz, media, lekarstwa. Wskazali jedynie, że na żywność przeznaczają mniej niż 900 zł. Podkreślić trzeba, że strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna jak najdokładniej, a co najmniej zgodnie z wezwaniem Sądu, wykazać swoją sytuację majątkową. W niniejszej sprawie – z uwagi na postawę skarżących – nie jest możliwa ocena, czy ich sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Odnośnie prowadzenia firm przez J. W. i M. W., wyjaśnienia wymaga, że Sąd może posługiwać się powszechnie dostępnymi danymi, np. znajdującymi się w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, celem weryfikowania oświadczeń stron. W bazie danych CEIDG pod adresem zamieszkania skarżących zarejestrowane są dwie firmy: [...] oraz [...]. Jednocześnie wskazać należy, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania i dopiero wówczas, gdy okażą się one niewystarczające może zwrócić się o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II SAB/Bk 46/11). Uwzględniając powyższe orzeczono, jak w sentencji postanowienia.