VII SA/Wa 2790/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Stawecki po rozpoznaniu w dniu 22 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. Z. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 maja 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. Z. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia oceny technicznej postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. J. Z., wnioskiem z dnia [...] stycznia 2016 r., złożonym na urzędowym formularzu, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zarządzeniem z dnia [...] lutego 2016 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień, niezbędnych do dokonania oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Wnioskodawca, w odpowiedzi na to wezwanie, w piśmie z dnia [...] marca 2016 r., udzielił, w sposób lakoniczny, odpowiedzi na niektóre z zadanych w ww. wezwaniu pytań, a więc wykonał to wezwanie w sposób niepełny. Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy z uwagi na niewykazanie przez niego, w sposób dostateczny, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie wobec niego tej instytucji. Referendarz, dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącego, oparł się także na danych, przedstawionych przez ojca wnioskodawcy w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2791/15, w której wystąpił on z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wynikało to z faktu, że zgodnie z podanymi informacjami, wnioskodawca prowadzi z rodzicami wspólne gospodarstwo domowe i pozostaje na ich utrzymaniu. Nieudzielenie przez wnioskodawcę, w piśmie z dnia [...] marca 2016 r., odpowiedzi na wszystkie zadane w wezwaniu pytania nie pozwoliło na dokonanie pełnej oceny jego oraz jego rodziców sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. wnioskodawca wniósł sprzeciw od tego postanowienia, kwestionując jego ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1 przywołanego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z tym, ciężar wykazania tej przesłanki spoczywa na osobie składającej wniosek. Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy słusznie uznał, że wnioskodawca przedstawił niepełne informacje dotyczące własnej sytuacji finansowej i nie wykonał należycie wezwania do udzielenia odpowiedzi na pytania, dotyczące jego stanu majątkowego. W piśmie z dnia [...] marca 2016 r. wnioskodawca nie wyjaśnił, czy podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, umowy zlecenia, a jeśli tak – jakie uzyskuje z tego tytułu dochody. Nie wskazał ponadto, w jakiej wysokości (miesięcznie) uzyskuje pomoc finansową od rodziców lub innych osób oraz czy jest na ich wyłącznym utrzymaniu. Wnioskodawca, podając informację, że prowadzi gospodarstwo domowe z rodzicami, nie wyjaśnił ich sytuacji finansowej ani nie podał, z jakich dochodów rodzina się utrzymuje. Podkreślenia wymaga fakt, że ani informacje, podane przez wnioskodawcę w niniejszym postępowaniu, ani dokumenty, na podstawie których wniosek o przyznanie prawa pomocy złożył jego ojciec w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2791/15, nie były wystarczające do oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy. W związku z powyższym Sąd, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza z dnia 18 maja 2016 r., mógł oprzeć swoje rozstrzygnięcie tylko o, ograniczone w ten sposób, informacje. Skoro to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jego będą obciążać negatywne skutki takiego zachowania. Sąd podziela ustalenia referendarza sądowego w zakresie wyjaśnień, składanych przez wnioskodawcę, które tylko w części uzupełnił pismem z dnia [...] marca 2016 r. Ponadto, Sąd opiera swoją ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy o materiał przez niego nadesłany, a wobec jego braków, nie może na nim oprzeć korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, LEX nr 1 640 412, w postępowaniu sądowym "[...] zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, zaś wyjątkiem od niej możliwość ubiegania się o zwolnienie w tym przedmiocie [...]. Nie może zatem dziwić możliwość żądania przez sąd przedstawienia przez stronę dodatkowych wyjaśnień, w razie gdy te wskazane we wniosku okazały się niedostateczne. To sąd bowiem jest zobowiązany do oceny, komu ma zostać udzielona, pochodząca z budżetu państwa, pomoc.". Skoro wnioskodawca nie wykazał, że w jego przypadku zachodzi wyjątek, uregulowany w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd musiał utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 260 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.