VII SA/Wa 2790/16
WyrokWSA w Warszawie2017-10-25
Skład orzekający: Małgorzata Jarecka, Karolina Kisielewicz, Maria Tarnowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, który został wybudowany przed 1995 r., ale był następnie modyfikowany, może zostać wydana bez wszechstronnego zbadania wpływu tych modyfikacji na warunki użytkowe otoczenia oraz bez należytego przeprowadzenia postępowania dowodowego, w tym przesłuchania świadków?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji nie przeprowadziły należytego postępowania dowodowego, w szczególności nie zweryfikowały twierdzeń skarżącej o podwyższeniu budynku w 2007 r. oraz nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że budowa obiektu nie spowodowała niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia. Zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. wymagało dokładnego wyjaśnienia daty zakończenia budowy oraz wpływu ewentualnych późniejszych prac.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego na działce sąsiadującej z nieruchomością skarżącej. Budynek został wybudowany przed 1995 r., jednak skarżąca podnosiła, że w 2007 r. został on podwyższony. Organy administracji, opierając się głównie na oświadczeniach inwestora i świadków, uznały budowę za legalną i nie stwierdziły niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego i niezastosowanie przepisów nakazujących rozbiórkę.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Sędziowie asesor WSA Karolina Kisielewicz, sędzia WSA Maria Tarnowska, Protokolant st. ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi B K-M na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie budynku 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz B K-M kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], udzielającą pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego na działce o numerze ewidencyjnym [...] z obrębu [...] położonego przy ul. [...] w [...].
Rozstrzygnięcie to zostało wydane w następujących okolicznościach sprawy.
W związku z pismem B K - M, właścicielki nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], upoważniony przedstawiciel organu powiatowego w dniu [...] lipca 2012 r. przeprowadził czynności kontrolne na sąsiedniej nieruchomości przy ul. [...] w [...]. W ich wyniku ustalono, iż na przedmiotowej działce wybudowano w ostrej granicy z działką nr ew. [...] z obr. [...] budynek gospodarczo - garażowy o wymiarach ok. 12,0 x 5,0 m oraz wysokości ok. 3,0 m. Budynek wykonano z cegły ceramicznej pełnej. Więźba dachowa drewniana ze spadkiem jednostronnym na posesję przy ul. [...]. Właścicielka przedmiotowego budynku U C w dniu kontroli nie przedstawiła dokumentu organu administracji architektoniczno - budowlanej potwierdzającego legalność budowy przedmiotowego budynku i oświadczyła, że w latach 80 XX wieku dokonano remontu drewnianej więźby dachowej wraz z wymianą połaci dachowej z desek na blachę. Zmurszałe deski w ścianie tylnej budynku na wysokości 45 cm zostały zastąpione wówczas cegłą białą silikatową.
Organ wskazał, że z uwagi na datę wykonania przedmiotowego budynku – tj. przed 1994 r. - zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), które umożliwiają legalizację obiektu budowlanego samowolnie wybudowanego, jeżeli jego lokalizacja jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w okresie jego budowy, a obiekt nie stwarza zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia lub nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, przy ewentualnym zastosowaniu środków przewidzianych w art. 40 tej ustawy, w przypadku konieczności wykonania zmian lub przeróbek w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami.
W dniu [...] sierpnia 2012 r. inwestor przedłożył zdjęcie lotnicze z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii, wykonane [...] maja 1993 r., na którym przedmiotowy budynek widnieje. Ponadto, pismem z dnia [...] września 2012 r. Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] poinformował, że nieruchomość położona przy ul. [...] w [...] nie jest objęta obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Perspektywiczny Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego [...], zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Narodowej [...] z [...] grudnia 1982 r. przewidywał na przedmiotowym terenie funkcję mieszkalną jednorodzinną (MN). Według miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego [...], zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady [...] z [...] września 1992 r., obowiązującego do [...] stycznia 2004r., działka nr ew. [...] położona przy ul. [...] znajdowała się w obszarze przeznaczonym pod funkcje mieszkaniowo - usługowe (MU-29), dla którego preferowano utrzymanie i rozwój funkcji mieszkaniowych wraz z urządzeniami I stopnia usługi. W związku z powyższym zabudowa przedmiotowej działki budynkiem gospodarczym nie stoi w sprzeczności z przepisami o planowaniu przestrzennym.
Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] nałożył na U C obowiązek przedłożenia inwentaryzacji budowlanej przedmiotowego budynku sporządzonej przez uprawnionego geodetę.
W oparciu o przedstawioną przez stronę w dniu [...] marca 2014r. inwentaryzację, w celu doprowadzenia do spełniania przez budynek będący przedmiotem postępowania wymagań przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, organ powiatowy decyzją z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...] nałożył na U C obowiązek wykonania robót budowlanych poprzez wymurowanie ogniomuru do wysokości 30cm powyżej połaci dachu wraz z wykończeniem obróbką blacharską, jako przedłużenie istniejącej ściany od strony zachodniej, w granicy działek położonych przy ul. [...] i [...] w [...] oraz wykonanie w ścianie północnej budynku otworu wentylacyjnego o wymiarach min. 14 x 14cm zabezpieczonego kratką wentylacyjną.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2014r. nr [...] rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymał w mocy.
Organ odwoławczy uznał, że organ stopnia powiatowego zbadał przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., tj. czy obiekt budowlany narusza przepisy obowiązujące w czasie budowy oraz czy zachodzi niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Organ ustalił, że warunki techniczno-budowlane w dacie budowy przedmiotowego budynku przewidywały, iż budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. Przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m (§ 13 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać budynki).
Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że budynek gospodarczy zlokalizowany jest w granicy działki oraz odległości 4 m od budynku usytuowanego na sąsiedniej działce, co wynika z inwentaryzacji geodezyjnej. W odniesieniu do tych ustaleń organ stwierdził, że przedmiotowy obiekt nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, nie zostały zatem spełnione równocześnie przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2 Prawa budowlanego z 1974 r., czyli nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego, natomiast uzasadnione było nałożenie obowiązków na podstawie art. 40 ww. ustawy celem doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem.
Na skutek rozpoznania skargi B K – M Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2015 r., sygn. VII SA/Wa 2708/14, uchylił decyzję organu odwoławczego z [...] września 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Za zasadny Sąd uznał zarzut skargi dotyczący niedostatecznego wyjaśnienia sprawy w świetle podnoszonych przez skarżącą zarzutów w odwołaniu, a także argumentacji zawartej w jej wniosku z dnia [...] czerwca 2012 r., że budynek garażowy początkowo miał wysokość 2,10, zaś w 2007 r. został podwyższony do 3 m. Sąd zobowiązał organy do dokładnego wyjaśnienia, czy roboty budowlane zostały zakończone przed 1 stycznia 1995 r. Sąd za niewystarczającą uznał ponadto ocenę organów odnoszącą się do przesłanki niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.) w odniesieniu do zarzutów skarżącej, że przedmiotowy obiekt stanowi 3 m mur w jej granicy o długości 12 m przy długości granicy 20 m. Sąd podkreślił, że wykazanie niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych musi być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, gdyż decyzja o nakazie rozbiórki może być wydana na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy tylko wtedy, gdy istnieje taka absolutna konieczność.
Mając na uwadze stanowisko Sądu wyrażone we wskazanym powyżej prawomocnym wyroku z dnia 26 sierpnia 2015 r. organ powiatowy wezwał inwestora do udokumentowania, że roboty budowlane związane z budową przedmiotowego budynku gospodarczego zostały zakończone przed dniem 1 stycznia 1995 r.
W odpowiedzi, w dniu [...] czerwca 2016 r. pełnomocnik inwestora - K C -przedłożył do akt sprawy oświadczenie inwestora – K C -- oraz trzech świadków, wskazujące na remont przedmiotowego budynku w 1994 r. Wynikało z nich, że po tej dacie nie wykonywano żadnych robót budowlanych z wyjątkiem robót nałożonych decyzją z dnia [...] kwietnia 2014r. nr [...].
W tych warunkach Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] uznał, iż w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 42 ust. 3 ustawy z 24 października 1974r. Prawo budowlane i decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] udzielił inwestorowi pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego samowolnie wybudowanego na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu organ podał, że z przedłożonej, uzupełnionej inwentaryzacji budowlanej budynku gospodarczego z lutego 2013 r. uzupełnionej w 2016 r., opracowanej przez mgr inż. arch. B J. K wynika, że budynek gospodarczy wybudowany został przed majem 1970 r. W latach 80 XX wieku dokonano remontu drewnianej więźby dachowej wymieniając użyte w konstrukcji dachu podkłady kolejowe na ścianę murowaną z cegły silikatowej. W wyniku tych prac zmieniono materiał z którego częściowo jest wykonana ściana na granicy działki nr ew. [...] i [...] z obr. [...] bez zmiany jej gabarytów. Wykonanie tych prac nie spowodowało pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Obecna wysokość muru, po wykonaniu 30 cm ogniomuru, wynosi 345 cm co jest zgodne z zaleceniami z zakresu ochrony przeciwpożarowej dla przedmiotowego budynku z 2013 r.
W wyniku rozpoznania odwołania B K – M od decyzji organu I instancji zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2016 r. [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzję organu I instancji utrzymał w mocy. Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że przedmiotowy budynek został wybudowany przed 1994r., zaś w 1994r. był wykonywany jedynie jego remont, wobec czego organ I instancji słusznie przyjął, iż w niniejszej sprawie należy zastosować przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974r. w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., a ponadto słusznie wykluczył uzasadniające rozbiórkę przesłanki z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.
Zdaniem [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, usytuowanie budynku gospodarczo - garażowego w granicy z działką sąsiednią nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W inwentaryzacji budowlanej budynku gospodarczego, sporządzonej przez mgr inż. arch. B K wskazano, że "ogólny stan budynku jest dobry, nie stwarza zagrożenia dla obiektu ani dla użytkowników i otoczenia". Ponadto, z Ekspertyzy technicznej z zakresu ochrony przeciwpożarowej sporządzonej przez mgr inż. J B wynika, iż w budynku nie stwierdzono warunków zagrażających życiu. Budynek gospodarczy został wzniesiony zgodnie z wymaganiami technicznymi wynikającymi z rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Ściana budynku gospodarczego zlokalizowana w granicy spełnia wymagania stawiane dla ścian oddzielenia pożarowego pod warunkiem jej wyprowadzenia ponad pokrycie dachu na wysokość co najmniej 0,3 m, w związku z powyższym taka lokalizacja nie stwarza zagrożenia rozprzestrzeniania pożaru na budynki zlokalizowane na sąsiedniej działce oraz nie powoduje ograniczeń w zakresie lokalizacji budynków na tej działce. Wysokość muru wynosi 345 cm co jest zgodne z zaleceniami z zakresu ochrony przeciwpożarowej dla przedmiotowego budynku (uzupełnienie do opisu technicznego, dot. pkt 4 w inwentaryzacji budowlanej, str. 5a). W związku z powyższym organ odwoławczy potwierdził, że w sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.
Odnosząc się do treści odwołania, w którym niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia wywiedziono z faktu, że przedmiotowy obiekt stanowi 3m mur w granicy o długości 12 m przy długości granicy 20 m, organ odwoławczy wskazał, iż samo naruszenie warunków dotyczących usytuowania obiektów budowlanych nie może być utożsamiane z niedopuszczalnym pogorszeniem warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, które automatycznie skutkują rozbiórką. Podkreślił, że wnosząca odwołanie nie wskazała, w jaki sposób przedmiotowy obiekt powoduje pogorszenie warunków użytkowych dla jej otoczenia, czy np. utrudnia on korzystanie z jej działki. Organ zauważył, że budynek gospodarczy, będący przedmiotem niniejszego postępowania został samowolnie wybudowany przed majem 1970 r., co wynika z treści inwentaryzacji budowlanej i oświadczenia do protokołu kontroli z dnia [...].07.2012r., zaś dopiero w 2012r. skarżąca zwróciła się do organu powiatowego z wnioskiem o zbadanie legalności budowy przedmiotowego obiektu. Zgodnie zaś z przyjętą linią orzeczniczą, dla stwierdzenia, że obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, nie wystarcza proste stwierdzenie tego faktu, lecz potrzebne jest zestawienie konkretnych okoliczności faktycznych ustalonych w sprawie z możliwym, lecz konkretnym zagrożeniem dla ludzi powodowanym przez wybudowanie obiektu, którego określone cechy to zagrożenie wywołują (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 kwietnia 2010r., II SA/Wr 36/10).
Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że nie dopatrzył się w niniejszej sprawie takich okoliczności, które wypełniałyby przesłankę z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. uzasadniającą przymusową rozbiórką. W związku z powyższym - przy jednoczesnym wykluczeniu przesłanek do nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowanych na podstawie art. 40 w/w ustawy - zasadnym było zastosowanie art. 42. Organ podkreślił, że rozbiórka samowoli budowlanej w stosunku do której organy nie prowadziły postępowania przez kilkadziesiąt lat jest możliwa wyłącznie, gdy nie można jej doprowadzić do stanu zgodnego z prawem poprzez wykonanie określonych robót. W niniejszej sprawie takie roboty wykonano.
Skargę na decyzję z dnia [...] października 2016 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B K - M zarzucając wydanie jej z naruszeniem:
1) przepisów postępowania: tj.:
- art. 77, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia wszelkich okoliczności sprawy oraz brak zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w kontekście ustalenia, czy budowa przedmiotowego obiektu stanowiącego budynek gospodarczy przy ul. [...] w [...] została zakończona przed dniem [...] stycznia 1995 r.,
- art. 6 i 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób skutkujący utratą zaufania obywateli do organów państwa w szczególności poprzez brak rzetelnej i wnikliwej materiału zgromadzonego w sprawie,
- 10 § 1 oraz art. 79 § 2 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków w formie pisemnej a nie ustnej, co spowodowało naruszenie zasady bezpośredniości i uniemożliwiło skarżącej bezpośredni udział w czynnościach dowodowych, w których udział skarżącej był konieczny dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy;
2) przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 103 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. w zw. z art. 40 ustawy - Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, iż w niniejszej sprawie znajdą zastosowanie przepisy nieobowiązującej już ustawy - Prawo budowlane z 1974 r.,
- art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji niewydanie przez organ decyzji o rozbiórce przedmiotowego budynku.
W przypadku nieuwzględnienia powyżej powołanych zarzutów, przedmiotowej
decyzji skarżąca zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania tj.:
- art. 7, 77, 80, 107 § 3 kpa poprzez brak wszechstronnego rozważenia wszelkich okoliczności sprawy oraz brak zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w kontekście ustalenia:
a) czy przedmiotowy budynek nie powoduje niebezpieczeństwo dla życia ludzi lub albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych ma w świetle art. 37 ust. 1- Prawa budowlanego z 1974 r.,
b) iż nie zachodzą ważne przyczyny w rozumieniu art. 37 ust. Prawa budowlanego z 1974 r., w szczególności odnośnie do naruszenia interesów osoby trzeciej - skarżącej, które uzasadniałyby rozbiórkę,
- art. 6 i 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób skutkujący utratą zaufania obywateli do organów Państwa w szczególności poprzez brak rzetelnej i wnikliwej oceny materiału zgromadzonego w sprawie,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
- 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy prawo budowlane z 1974 r poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w niniejszej sprawie zaistniały wymienione w nim przesłanki uzasadniające wydanie decyzji o rozbiórce przedmiotowego obiektu,
- art. 40 ustawy prawo budowlane z 1974 r poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie inwestorowi decyzji nakazującej wykonanie określonych w niej robót budowlanych, mimo iż zaistniały przesłanki o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 oraz 2 Prawa budowlanego,
- art. 37 ust. 2 w zw. z art. 5. ust. 1 pkt. 6 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia interesu osoby trzeciej (skarżącej), który podlegałby ochronie.
W oparciu o powołane zarzuty strona wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] października 2016 r. w całości oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2016 r., a także o przyznanie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego lub wystąpienia w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym istotnych wad o charakterze procesowym (zob. art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm./, dalej: p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga podlegała uwzględnieniu. Przeprowadzona przez Sąd kontrola decyzji objętych skargą B K - M wykazała, że zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego została wydana z naruszeniem przepisów (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Na wstępie przypomnieć należy, że dokonana w niniejszej sprawie przez skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ocena zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016 r. przede wszystkim uwzględnić musiała okoliczność, że decyzja ta wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji wydana została w wyniku ponownego rozpoznania sprawy na skutek uchylenia prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2708/14, decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych. Stanowisko procesowe Sądu wyrażone w ww. wyroku z dnia 26 sierpnia 2015 r., ze względu na treść art. 153 p.p.s.a., stanowi wskazania co do dalszego postępowania wiążące nie tylko organy nadzoru budowlanego, ale również sąd ponownie orzekający w tej sprawie. Należy zatem mieć na uwadze, że w sytuacji, gdy poprzednia decyzja została uchylona wyrokiem sądu administracyjnego, głównym kryterium oceny poprawności decyzji administracyjnej wydanej po ponownym rozpoznaniu sprawy jest ocena odnosząca się do podporządkowania się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej. Związanie sądu administracyjnego stanowiskiem orzeczniczym tego sądu wyrażonym na wcześniejszym etapie postępowania w danej sprawie oznacza, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi oraz reagowaniu w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przez organ administracji publicznej.
W odniesieniu do tych uwag natury ogólnej należy zauważyć, że wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 sierpnia 2015r., sygn. VII SA/Wa 2708/14, sprowadzają się do dwóch zasadniczych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kwestii. W powołanym wyroku Sąd stwierdził po pierwsze, że przyjęte przez organy na podstawie zdjęcia lotniczego oraz oświadczenia inwestora ustalenia co do wybudowania będącego przedmiotem sporu budynku garażowo-gospodarczego w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1974 r., z uwagi na kwestionowanie przez skarżącą daty zakończenia budowy, wymagają przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w celu przyjęcia prawidłowych ustaleń co do tego, czy roboty budowlane zostały zakończone przed 1 stycznia 1995 r. Po drugie, zdaniem Sądu, w przypadku stwierdzenia, że budowa obiektu została zakończona przed 1 stycznia 1995 r., w związku z treścią art. 40 i 37 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz art. 103 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r. oraz w odniesieniu do twierdzeń skarżącej o uciążliwości przedmiotowego obiektu będącego trzymetrowym murem w granicy jej działki o długości 12 m przy długości granicy 20 m, organy powinny w sposób niebudzący wątpliwości wykazać, że budowa przedmiotowego obiektu nie spowodowała niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia. Ocena o wadliwości przyjętych przez organy ustaleń co do daty zakończenia budowy oraz potencjalnego wpływu budynku będącego przedmiotem postępowania na warunki użytkowe dla otoczenia w wyroku z 26 sierpnia 2015 r. przyjęta została w oparciu o stwierdzenie, że w toku postępowania organy nie zweryfikowały twierdzeń skarżącej o podwyższeniu budynku w 2007 r. oraz niedopuszczalnym pogorszeniu warunków użytkowych dla otoczenia na skutek istnienia w granicy jej działki obiektu o wymiarach 3 m wysokości i 12 m długości. Omawiany wyrok nie zawiera szczegółowych wskazań co do sposobu działania organów w toku ponownego rozpoznania sprawy, obejmujących przykładowo sugestie co do środków dowodowych, przy pomocy których ustalenia te miały zostać dokonane. Sąd ograniczył się w nim do wskazania kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości zalecając ponowne zbadanie zaznaczonych powyżej kwestii. W takich warunkach rozważenia przez skład orzekający w niniejszej sprawie wymagało to, czy realizacja przez organy wytycznych zawartych w wyroku z dnia 26 sierpnia 2015 r. skutkowała przeprowadzeniem ponownego postępowania administracyjnego w taki sposób, który pozwalałby uznać wynik tego postępowania - zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2016 r. - za rozstrzygnięcie zgodne z prawem. W przekonaniu Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy wyprowadzenie wniosku o zgodności zaskarżonej decyzji z prawem nie jest jednak uprawnione.
Ocenę taką Sąd przyjął z następujących względów.
Z akt sprawy wynika po pierwsze, że ponownie rozpatrując sprawię samowoli budowlanej popełnionej przez U C organ I instancji wezwał inwestorkę do udokumentowania daty zakończenia budynku garażowo-gospodarczego wskazując, że jako dowody w sprawie dopuszczone będą oświadczenia świadków określających datę zakończenia budowy złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 233 k.k.) za składanie fałszywych zeznań. Na skutek tego wezwania w poczet materiału dowodowego organ I instancji włączył następnie oświadczenie inwestorki oraz trzech innych osób o zakończeniu budowy przed 1995 r. oraz uzupełnienie inwentaryzacji, z którego wynika, że w wyniku robót budowlanych związanych z wymianą dachu gabarytu obiektu nie uległy zmianie.
W odniesieniu do przeprowadzonego w niniejszej sprawie administracyjnego postępowania dowodowego należy przypomnieć, że przyjęta przez polskiego ustawodawcę zasada otwartego katalogu środków dowodowych (art. 75 § 1 k.p.a.) w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym współistnieje z zasadą swobodnej oceny dowodów, wyrażoną w art. 80 k.p.a., nakazującą organowi administracji publicznej dokonanie oceny czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Truizmem jest stwierdzenie, że swobodna ocena dowodów nie może być utożsamiana z oceną dowolną. Ocena ta musi opierać się na materiale dowodowym zebranym przez organ, powinna być oparta na wszechstronnej ocenie materiału dowodowego, zgodnie z zasadami logiki, a organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy.
Zadaniu temu w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie sprostał. Nie sposób, zdaniem Sądu, uznać, że przyjmując za podstawę faktyczną swojej decyzji wersję wydarzeń związanych z budową przedmiotowego obiektu zaprezentowaną przez inwestorkę, wynikającą z oświadczeń jej samej oraz wskazanych przez nią osób, z których z jedną z inwestorka łączą bliskie więzi rodzinne (pokrewieństwo w linii prostej), wbrew powszechnie przyjmowanemu stanowisku organ odwoławczy nie miał świadomości, że oświadczenie osoby trzeciej stanowi dokument prywatny, którego formalna moc dowodowa wyraża się w tym, że zawarte w nim oświadczenie pochodzi od osoby, która złożyła podpis na dokumencie. Formalna moc dowodowa nie przesądza natomiast o tzw. mocy materialnej tego dokumentu, tj. o prawdziwości oświadczenia, bowiem dokument prywatny nie jest dowodem rzeczywistego stanu rzeczy. W związku z tym, aczkolwiek jednolicie przyjmuje się, że organ może dopuścić w toku postępowania dowód z dokumentu prywatnego, to uwadze organu nie powinno umknąć, iż zgodnie z zasadą bezpośredniości postępowania dowodowego i zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu, dokument taki nie może zastępować dowodu z zeznań świadka już choćby z tego względów, że szczególna cecha dowodu, jakimi są zeznania świadków, opiera się na zobowiązaniu osoby będącej świadkiem do składania wyjaśnień pod rygorem jej odpowiedzialności karnej związanej ze składaniem fałszywych zeznań. Z tego względu, choć przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dopuszczają możliwość wezwania przez organ osoby do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika, na piśmie lub w formie dokumentu elektronicznego, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonywania czynności urzędowych (art. 50 § 1 k.p.a.), to jednak tego rodzaju środek dowodowy nie stanowi źródła dowodowego o mocy dowodowej równoważnej mocy zeznań świadków w rozumieniu art. 83 § 3 k.p.a., a jedynie pisemne oświadczenia tej osoby o posiadaniu określonych informacji. Szczególna cecha dowodu, jakimi są zeznania świadków, opiera się – jak wskazano powyżej - na zobowiązaniu osoby będącej świadkiem do składania wyjaśnień pod rygorem jej odpowiedzialności karnej związanej ze składaniem fałszywych zeznań.
Sąd zauważa, że złożenie w toku postępowania administracyjnego pisemnych oświadczeń osób fizycznych obejmujących oświadczenie tych osób o byciu uprzedzonym o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 k.k. oraz art. 272 k.k. – tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – nie ma skutku równoważnego mocy dowodowej przynależnej zeznaniom świadka złożonym pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania (art. 83 § 3 k.p.a.). Wynika to stąd, że przestępstwa fałszywych zeznań (art. 233 § 1 k.k.), można dopuścić się w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, do którego zaliczyć należy postępowanie administracyjne, jednakże zastosowanie sankcji jest możliwe jedynie w warunkach wskazanych w ustawie. Kompetencję do przyjmowania zeznań pod rygorem z art. 233 § 1 k.p.a. regulują zaś odpowiednie przepisy procesowe, które określają kogo można przesłuchiwać pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania oraz tryb przesłuchania (por. uchwała SN z dnia 19 sierpnia 1999 r., I KZP 22/99, OSNKW 1999, nr 9-10, poz. 51; por. też postanowienie SN z dnia 2 lutego 2004 r., V KK 168/03, OSNKW 2004, nr 3, poz. 29). Zważywszy, że kodeks postępowania administracyjnego odpowiedzialność za przestępstwo fałszywych zeznań wiąże z odpowiednio przeprowadzonym pod względem formalnym środkiem dowodowym z zeznań świadków (art. 83 § 3 k.p.a.) oraz biegłych (art. 84 § 2 k.p.a.) nie może budzić wątpliwości, że brak jest podstaw prawnych do sankcjonowania na zasadach wynikających z art. 233 § 1 k.k. autorów pisemnych oświadczeń złożonych na potrzeby jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, o których stanowi art. 50 § 1 k.p.a. Stąd też, choć za odpowiadającą prawu uznać należy zawartą w skierowanym do inwestorki wezwaniu z dnia [...] stycznia 2016 r. informację, że "dopuszczone jako dowody w sprawie będą oświadczenia świadków określających datę zakończenia budowy złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 k.k. za składanie fałszywych oświadczeń/zeznań" , to nie można jednocześnie uznać, że przyjęte w niniejszej sprawie w poczet materiału dowodowego pisemne oświadczenia osób fizycznych, z powołanych wyżej względów, stanowią sankcjonowane odpowiedzialnością karną zeznania świadków, a więc środek dowodowy o którym mowa w ww. wezwaniu.
W ocenie Sądu, zastąpienie w niniejszej sprawie dowodów z zeznań świadków dowodami z dokumentów prywatnych, które jak wskazano powyżej, z przyczyn formalnych nie stanowią samoistnego dowodu rzeczywistego stanu rzeczy, mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, zeznania te powinny bowiem zostać przyjęte dla mającej kluczowe znaczenie dla treści decyzji okoliczności spornej między stronami – daty zakończenia budowy budynku garażowego. Skarżąca, konsekwentnie kwestionująca w toku postępowania prawdziwość oświadczeń inwestorki oraz osób, które złożyły pisemne wyjaśnienia, powinna mieć możliwość udziału w przeprowadzeniu przez organ dowodu z zeznań świadków. Niezależnie od wskazanej powyżej mocy dowodowej tego rodzaju środka dowodowego ma on tę dodatkową zaletę, że w toku przesłuchania świadka strona oraz organ mają możliwość zadawania świadkom pytań, a tym samym może dojść do ujawnienia mających znaczenie w sprawie okoliczności, wykraczających swoim zakresem poza złożone pisemne oświadczenie.
Odnosząc się do treści przedstawionych przez inwestorkę dokumentów prywatnych należy zauważyć, że z oświadczeń I P wynika, iż jej mąż wykonywał remont dachu w 1994 r., zaś jego stan zdrowia w roku 2007 nie pozwalał na przyjęcie zlecania i wykonania remontu dachu (H P zmarł w 2007 r.). Oświadczenie to nie pozwala wykluczyć przeprowadzenia w 2007 r. przy przedmiotowym budynku dalszych robót budowlanych i nie stoi w sprzeczności z wskazaniem przez skarżącą w odwołaniu, że roboty budowlane polegające na podwyższeniu budynku o 90 cm w 2007 r. wykonał mąż H R. W sytuacji, gdy z pisemnych wyjaśnień H R wynika, że jej mąż nie wykonywał robót budowlanych przy przedmiotowym budynku, zaś prawdziwość tych twierdzeń skarżąca zanegowała w piśmie z dnia [...] lipca 2016 r., obowiązująca organy zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) wymagała zweryfikowania tych sprzecznych twierdzeń przy wykorzystaniu instytucji procesowej z art. 83 k.p.a. poprzez przesłuchanie H R pod rygorem odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań. Odnotować też trzeba, że w adresowanych do organów pismach procesowych B K – M wskazała także na zasadność powołania na świadka zamieszkującej przy ul. [...] Pani W, na okoliczność niezakończenia robót budowlanych przed 1 stycznia 1995 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wskazał przyczyn, z jakich wniosek skarżącej nie został uwzględniony. Organ administracji publicznej nie może nie uwzględnić wniosku dowodowego strony zgłoszonego na tezę dowodową odmienną niż przyjęta na niekorzyść strony zgłaszającej wniosek. Odmienna interpretacja art. 78 k.p.a. prowadziłaby do pozbawienia strony instrumentu, za pomocą którego realizuje prawo do czynnego udziału w sprawie.
Sąd zauważa, że ustalenia, co do przeprowadzenia w 2007 r. robót budowlanych przy przedmiotowym budynku gospodarczym oraz ich zakresu są kluczowe dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Zakres zastosowania art. 103 ust. 2 ustawy dotyczy obiektów budowlanych wykonanych samowolnie, których budowa zakończyła się przed dniem 1 stycznia 1995 r., przy czym w judykaturze przyjmuje się, że przez zakończenie budowy należy rozumieć sytuację doprowadzenia budowy do stanu, w którym, chociażby nawet częściowo, jest możliwe przystąpienie do użytkowania tego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (por. wyrok NSA OZ w Krakowie z dnia 21 sierpnia 1997 r. sygn. II SA/Kr 998/96; wyrok NSA z dnia 5 lipca 1999 r. sygn. IV SA 1632/96). Zasadnicze znaczenie dla uznania budowy za zakończoną ma przesądzenie, że stan określonego obiektu pozwala na jego normalną, nawet w części, eksploatację i użytkowanie (por. wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r. sygn. II OSK 205/10; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2009 r. sygn. II OSK 1338/07). Wojewódzki Sąd Administracyjny za zasadne uznaje jednocześnie przypomnieć, że jeżeli obiekt budowlany wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę przed datą 1 stycznia 1995 r., zostanie następnie przebudowany (rozbudowany, nadbudowany) po tej dacie, także bez wymaganego pozwolenia, to kwestia zastosowania przepisu art. 103 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane wymaga rozważenia, czy następczo wykonane roboty budowlane, z uwagi na ich zakres, nie podlegają odrębnemu reżimowi prawnemu (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. II OSK 1533/13). Jeśli by bowiem ustalone zostało, że – jak podnosi skarżąca – w roku 2007 doszło do podwyższenia budynku o 90 cm, to organy obowiązane byłby rozważyć, czy robotom tym nie należałoby nadać odrębnej kwalifikacji prawnej, a w konsekwencji, czy ich legalizacja nie powinna być przeprowadzona w odrębnym trybie na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r.
W odniesieniu do drugiej kluczowej w niniejszej sprawie kwestii, dotyczącej przyjętej w zaskarżonej decyzji oceny o niespowodowaniu przez budynek garażowo- gospodarczy niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.) Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja narusza art. 153 p.p.s.a. w związku z niewykonaniem nałożonego wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2015 r. VII SA/Wa 2708/14 obowiązku wykazania przez organy, w odniesieniu do twierdzeń skarżącej o uciążliwości przedmiotowego obiektu będącego trzymetrowym murem w granicy jej działki o długości 12 m przy długości granicy 20 m, że budowa przedmiotowego obiektu nie spowodowała niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Obowiązek ten, co wynika bezpośrednio z treści zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy zawęził do oceny bezpieczeństwa przeciwpożarowego, wykluczając zagrożenie w tym zakresie, zaś w pozostałym zakresie w całości przerzucił na skarżącą stwierdzając, iż nie wykazała ona w jaki sposób przedmiotowy obiekt powoduje pogorszenie warunków użytkowych jej działki. Nie jest to, zauważając na marginesie, zarzut zasadny, gdyż już w odwołaniu od decyzji PINB z dnia [...] kwietnia 2014 r. skarżąca podnosiła, że owego zagrożenia o charakterze niedopuszczalnym upatruje ona w tym, że na ścianie przedmiotowego budynku od strony jej działki są liczne pęknięcia, a ponadto budynek posadowiony jest na popękanym parkanie. W oparciu o powyższe twierdzenia, podtrzymane w rozpoznawanej skardze, strona podważyła przyjęty w przedłożonej przez inwestorkę inwentaryzacji wniosek o stanie budynku jako ogólnie dobrym. Skarżąca wielokrotnie w toku postępowania wnosiła o powołanie w sprawie biegłego, w celu zweryfikowania wniosków wynikających z przedstawionej przez inwestorkę inwentaryzacji, jak również o dokonanie przez organy samodzielnej analizy stanu budynku, i również do tych żądań organy się nie ustosunkowały. Taki sposób procedowania narusza art. 75 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem oraz art. 78 § 1 k.p.a., który stanowi, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Powyższe przepisy nakładają na organ administracji procesowy obowiązek przeprowadzenia postępowania dowodowego, by wyjaśnić sprawę, korzystając ze wszystkich możliwych dowodów, których przeprowadzenie nie jest sprzeczne z prawem oraz wprowadzają zasadę, że żądanie przeprowadzenia takiego dowodu należy uwzględnić, jeśli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
W orzecznictwie wskazuje się, że organ administracji publicznej jest obowiązany dokonać oceny poszczególnych dowodów, w powiązaniu z innymi zebranymi w sprawie dowodami i nie może zastąpić tej oceny dowodów ogólnikowym powołaniem się na sporządzoną w sprawie np. ocenę techniczną. Organ nie jest zwolniony od obowiązku dokonania rzetelnej oceny danego dowodu także pod względem jego przydatności do rozstrzygnięcia sprawy, a jeżeli taka wątpliwość istnieje, do przeprowadzenia w tym postępowaniu dalszych dowodów, które wątpliwości te pozwolą rozwiać (wyrok NSA z dnia 28 października 2015 r. II OSK 438/14). Aczkolwiek bowiem, co do zasady rozkład, ciężaru dowodu wynika z przepisu prawa materialnego, który organ administracji publicznej ma obowiązek zastosować w sprawie, to nawet w przypadkach gdy w świetle przepisu prawa materialnego udowodnienie określonej okoliczności faktycznej obciąża stronę postępowania a nie organ, organ nie jest zwolniony z obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia, całego materiału dowodowego sprawy i oceny przedstawionych w sprawie dowodów (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Zasada ta przybiera szczególnego znaczenia w sprawach w których, tak jak w rozważanym przypadku, występują strony o sprzecznych interesach.
Nie mogła ponadto ujść uwadze Sądu okoliczność, iż akta sprawy zawierają dokumentację fotograficzną nieobejmującą fotografii ściany przedmiotowego budynku przylegającej do granicy działki skarżącej. Również ta okoliczność stanowi o tym, że Sąd nie dysponował pełnym materiałem dowodowym umożliwiającym prawidłową kontrolę zasadności zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu, postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie, której stronami są podmioty posiadające sprzeczne interesy, prowadzone było w sposób, który razi jednostronnością całkowicie uprawniającą zarzut skarżącej o prowadzeniu tego postępowania z uchybieniem wyrażonej w art. 8 k.p.a. zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (w brzmieniu art. 8 k.p.a. obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonych decyzji). Ocena ta wynika zarówno z faktu zrezygnowania przez organ z przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków i oparcia się przy wydawaniu zaskarżonej decyzji na pisemnych oświadczeniach inwestora oraz osób trzecich skutkujących pozbawieniem skarżącej możliwości bezpośredniego udziału w czynnościach procesowych, których przeprowadzenie umożliwiłoby ustalenie faktów prawotwórczych w sposób obiektywny, ustaleniem stanu faktycznego sprawy wyłącznie na podstawie dokumentów prywatnych przedstawionych przez jedną z pozostających w sporze stron (oświadczenia osób fizycznych, uzupełniona inwentaryzacja), zaniechaniem przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka wskazanego przez skarżącą (świadek W) oraz fotografii, o której mowa w złożonym przez skarżącą odwołaniu, na okoliczność stanu ściany budynku garażowego w latach 80-tych ubiegłego wieku. Zdaniem Sądu, zasady słuszności wymagają, by skarżąca działając jako podmiot poszukujący ochrony władz publicznych przed bezprawnymi działaniami osób trzecich (tu: skutkami samowoli budowlanej) miała realną możliwość skorzystania z praw procesowych w toku postępowania administracyjnego. Dopuszczalność prowadzenia postępowania z wyłączeniem zasady czynnego udziału stron (art. 10 § 2 k.p.a.) jest wyjątkiem od zasady ogólnej i jako wyjątek podlega wykładni ścieśniającej. Obowiązek organów administracji publicznej polegający na staniu na straży praworządności wymaga ścisłego przestrzegania prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Pominięcie milczeniem twierdzeń strony bądź nieodniesienie do zgłoszonej potrzeby przeprowadzenia określonych dowodów narusza ponadto zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.). Jeśli się uwzględni powyższe, nie może budzić wątpliwości, że stanowisko skarżącej, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przywołanych w skardze przepisów regulujących zasady przeprowadzania jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, w szczególności z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77, art. 80, art. 79 i art. 107 § 3 k.p.a., a także art. 153 p.p.s.a. zasługuje na akceptację. W sprawie nie zebrano w sposób należyty materiału dowodowego ani nie ustalono prawidłowo stanu faktycznego, co sprawia, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powołanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił w punkcie drugim wyroku, czyniąc to na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzone koszty obejmowały uiszczony wpis sądowy (500 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł), stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło