VII SA/Wa 2823/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. T. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A.T. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić A. T. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek A. T. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie mężem oraz czwórką dzieci. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawczyni są dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz zasiłku chorobowego w wysokości 6 045 zł. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej gdyż obecnie mąż stracił pracę, mają na utrzymaniu czwórkę dzieci w tym dwójkę studiujących w innych miejscowościach. Dodatkowo spłacają pożyczkę wziętą na uruchomienie elektrowni (49 000 zł.). Wskazała posiadanie domu o pow. 108 m2 o wartości około 300 000 zł., nieruchomości rolnych (40 arów łąki i 40 arów rowów tzw. młynówki) oraz młynu (spalonego). Posiada samochód osobowy [...] z 2005 r. o wartości około 5 000 zł. Mąż jest właścicielem mieszkania we [...]. Wskazała, że budżet domowy jest obciążony spłatami pożyczek w wysokości 49 000 zł. i 60 000 zł. koszty utrzymania domu w Polsce to 00 zł., w Niemczech 500 Euro, koszt utrzymania dzieci na studiach to ok. 2 000 zł. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawczyni wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Rozpoznając złożony przez A. T. wniosek należy wskazać, że wnioskodawczyni nie wykazała, by jej sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim należy wskazać, że wnioskodawczyni posiada stałe dochody i majątek w postaci nieruchomości (dom, nieruchomości gruntowe). Mąż strony posiada dodatkowo mieszkanie. Okoliczności te wskazują, że wnioskodawczyni nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim należy przyznawać prawo pomocy, jako umożliwienie dostępu do sądu. Należy także pamiętać, że wszystkie dotychczasowe koszty w sprawie zostały przez stronę samodzielnie poniesione, w tym wpis od skargi i opłata za uzasadnienie. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, by stan majątkowy pozwalał zaliczyć wnioskodawczynię do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. powołane wyżej postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14). W takiej sytuacji należy uznać, że skarżąca nie wskazała okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.