VII SA/Wa 2836/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Bożena Więch – Baranowska po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru prowadzenia robót budowlanych postanawia: odmówić R. H. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W dniu 30 stycznia 2012 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy R. H., w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostają żona i dwie córki. Skarżący posiada dom o powierzchni 190 m2, nieruchomość rolną - 4 ha oraz gospodarstwo ogrodnicze o powierzchni 8000 m2. R. H. wskazał, że z gospodarstwa ogrodniczego nie osiąga dochodów wskutek zanieczyszczenia upraw pyłem pochodzącym z drogi, z tytułu oprocentowania lokat terminowych uzyskuje dochody w wysokości 270 zł miesięcznie. Żona skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochody w wysokości od 8.000 zł do 12.000 zł miesięcznie. R. H. wskazał ponadto, że posiada lokaty terminowe na kwotę 95.000 zł. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia wnioskodawca wniósł w ustawowym terminie sprzeciw, w którym wskazał m. in., że obecnie dochody jego żony zmalały do kwoty 3 053,74 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż w związku ze skutecznym wniesieniem sprzeciwu, postanowienie Sądu z 17 lutego 2012 r., zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a, traci moc, co oznacza, iż sprawa jest ponownie rozpoznawana od początku. Następnie podkreślić trzeba, iż na podstawie art. 199 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z treścią wymienionego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy, uregulowane w art. 243 i przepisach następnych p.p.s.a., stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. To na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z wniesionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i ze złożonego w dniu 7 marca 2012 r. sprzeciwu nie wynikają okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie mu prawa do pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych. Rozpatrując wniosek skarżącego Sąd stwierdził, że wraz z małżonką posiadają oni stały miesięczny dochód, dom mieszkalny o pow. 190 m2 oraz działkę, ponadto skarżący posiada jeszcze gospodarstwo ogrodnicze. Skarżący posiada także oszczędności pieniężne, a ich wysokość udowadnia, że nie znajduje się on w stanie ubóstwa. Podkreślić należy wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy, które może być stosowane jedynie, gdy okoliczności wskazują na ciężką sytuację materialną strony, która nie jest w stanie sfinansować samodzielnie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Skarżący powołuje się na okoliczność, iż obecnie dochody jego żony zmalały do kwoty 3 053,74 zł. Jednakże mając na uwadze posiadane przez skarżącego nieruchomości oraz zgromadzone przez niego oszczędności, należy stwierdzić, że nie znajduje się on w ciężkiej sytuacji materialnej. Argumentem przemawiający za przyznaniem skarżącym prawa do pomocy nie może być okoliczność posiadania przez wnioskodawcę zobowiązań kredytowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreśla się fakt, iż zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06). Należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem trzeba, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca, co wynika z zestawienia wydatków przedstawionych przez wnioskodawcę. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.