VII SA/Wa 2867/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Ł. o przyznanie prawa pomocy w sprawie w sprawie ze skargi W. Ł. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić W. Ł. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W. Ł. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Skarżąca podała w uzasadnieniu wniosku, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury w kwocie 2 818,80 zł netto miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie posiada gotówki, utrzymuje się z ww. emerytury, posiada obciążenia kredytowe w wysokości 1 335,09 zł., do tego ponosi stałe wydatki na media i czynsz w wysokości 532 zł., dodatkowo wskazała, że ponosi wydatki na paliwo, leki, telefon, podatek od nieruchomości, gaz i inne – ok. 500 zł. Cierpi na schorzenia ze względu na wiek: osteoporozę, uszkodzenie krtani i strun głowowych po operacji tarczycy w 2013 r. (utrzymuje się stan zapalny) - wydatki na leki to około 200 zł., dodała, że cierpi na stan po zwichnięciu obu nóg, (w listopadzie 2017 r.), które są słabe i niestabilne. Ma zwyrodnienie stawów kolanowych i leczy się zastrzykami kolagenowymi. Ponadto ma problem z układem krążenia oraz szereg innych schorzeń. Dodała, że leki na powyższe schorzenia są drogie, niezbędna jest rehabilitacja (prywatna) oraz turnusy rehabilitacyjne (odpłatne). Skarżąca wyjaśniła, że posiada mieszkanie o wartości 70 000 zł w którym mieszka i mieszkanie w którym zameldowany jest jej syn J. z rodziną (o wartości ok. 50 000 zł), a także działkę budowlaną o pow. 460 m2 zabudowaną garażem (wartość około 30 000 zł.) samochód osobowy marki Tico z 2000 r. o wartości ok. 500 zł. Wskazała ponadto zobowiązania i wydatki stałe: kredyty w łącznej wysokości 1 258,25 zł. oraz debet na rachunku, energia elektryczna ok. 132 zł, ubezpieczenie w Warcie 66 zł czynsz 380 zł., tv kablowa/Internet 86 zł, telefon 65 zł paliwo 119 zł., prywatna rehabilitacja i leki na struny głosowe i osteoporozę ok. 200 zł rehabilitacja strun głosowych (turnusy) 650 zł. Do wniosku skarżąca kartę informacyjną ze szpitala z 2013 r., zestawienie transakcji na rachunku bankowym. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że skorzystanie z tej formy prawa pomocy zostało przewidziane dla osób, które znajdują się w wyjątkowo trudnym położeniu materialnym, a z przedstawionych okoliczności wynika, że nawet przy najdalej idących wysiłkach nie są w stanie samodzielnie wygospodarować środków na ten cel. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Biorąc pod uwagę sytuację finansową i rodzinną wnioskodawczyni przedstawioną w niniejszej sprawie uznano, że nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Należy zauważyć, że z nadesłanego wniosku i okoliczności sprawy nie wynika by strona była w trudnej sytuacji majątkowej. Wnioskodawczyni posiada stałe dochody w postaci emerytury w wysokości 2 818,80 zł., posiada dom w którym mieszka oraz mieszkanie w którym zamieszkuje syn wnioskodawczyni ze swoją rodziną (żona i trójka dzieci), ponadto działkę budowlaną zabudowaną garażem. Z okoliczności sprawy wynika, że wnioskodawczyni potrafi wygospodarować środki na spłatę prywatnych kredytów (przy czym należy zauważyć, że w piśmie przewodnim z dnia 5 listopada wnioskodawczyni wskazała, że posiada sześć kredytów, których łączna kwota spłaty wynosi 1 335, 09 zł, natomiast z formularza PPF że łączna kwota spłaty kredytów to 1 258,25 zł.). Wynika z tego, że wnioskodawczyni jest w stanie wygospodarować wolne środki finansowe, które może przeznaczyć chociażby na spłatę prywatnych kredytów. Pamiętać należy, że wydatki związane z opłaceniem prywatnych zobowiązań nie mają pierwszeństwa przed opłaceniem kosztów sądowych, które należy traktować jak inne zobowiązania publicznoprawne. Powyższe okoliczności wskazują, że strony nie można zaliczyć do osób ubogich (posiadanie stałego dochodu, domu, mieszkania, działki). Należy również zauważyć, że wydatki związane z mieszkaniem zamieszkiwanym przez syna nie można uznać za wydatki konieczne. Są to raczej wydatki inwestycyjne. Utrzymanie konieczne obejmuje bowiem wydatki związane z potrzebami żywieniowymi oraz mieszkaniowymi, ale dotyczącymi jedynie mieszkania w którym wnioskodawca mieszka. Należy również zauważyć, że z przedstawionych kserokopii nie wynika, by wnioskodawczyni cierpiała na wszystkie wskazane schorzenia oraz ponosiła wskazane koszty. Z załączonej kopii wypisu ze szpitala z 2013 r. wynika, że ponad 5 lat temu przebyła zabieg operacyjny, po którym zaleceniami były wizyty kontrolne i zażywanie określonych leków. Brak jest uprawdopodobnienia schorzeń nóg, w tym stawów kolanowych, osteoporozy, układu krążenia. Oraz aktualnego zaświadczenia na temat schorzeń pooperacyjnych. Wskazać też trzeba, że wpis sądowy, który umożliwi rozpoznanie sprawy sądowej, wynosi w sprawie - 200 zł. i znajduje się z pewnością w zasięgu możliwości finansowych wnioskodawczyni. Na późniejszym etapie sprawy mogą pojawić się inne wydatki, ale te są związane z wolą strony skarżącej (ew. opłata za sporządzenie uzasadnienia wyroku jeżeli wyrok nie będzie sporządzany z urzędu – 100 zł. oraz wpis od ew. skargi kasacyjnej jeżeli strona zdecyduje się taką skargę wnosić – 100 zł.). Oceniając złożony wniosek pod kątem spełnienia przesłanek ustawowych należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Wnioskodawczyni ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe, uzyskuje stały dochód i brak jest podstaw do uznania, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie zainicjowanej skargą. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Reasumując stwierdzić należy, że jedyną przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wyjątkowo trudna sytuacja materialna wnioskodawcy, nie pozwalająca na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło, by skarżąca w sytuacji takiej się znajdowała. Okoliczności sprawy wskazują, że strona posiada środki na opłacenie ww. kosztów sądowych, pozostają one w zasięgu finansowym strony. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.