VII SA/Wa 2905/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy Z. Z. w sprawie ze skargi Z. Z. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015 znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić Z. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął złożony na formularzu PPF przez Z. Z. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Źródłem utrzymania wnioskodawcy są dochody z tytułu z emerytur w wysokości 2 111,32 zł. miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że posiada dożywotnio pokój o pow. 30 m2, posiada ponadto dwa samochody osobowe BMW z 1997 r. i Ford Transit z 2002 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest emerytem o niskiej emeryturze i nie stać go na opłacenie opłat sądowych i pomocy prawnej. Do wydatków zaliczył opłaty za media i koszty leczenia bez wskazywania ich kwot. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 23 lutego br. wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania - w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. - dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - wyszczególnienia i podania stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym i rodziny (żywność, odzież, leki, itp.) oraz ew. opłat za mieszkanie i innych stałych wydatków, - udokumentowania wysokości otrzymywanych emerytur (np. kopia przekazu emerytury, ew. wyciąg z rachunku bankowego na który przelewane jest świadczenie), - wskazania kosztów utrzymania dwóch samochodów, - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać ostatnie decyzje przyznające pomoc, - podania czy otrzymuje pomoc materialną bądź finansową od rodziny, bądź osób trzecich, jeśli tak należało wskazać na czym ona polega, - nadesłania dokumentu PIT z rozliczeniem dochodów za 2015 lub ew. za 2014 r., jeżeli wnioskodawca nie dokonywał rozliczenia z urzędem skarbowym za rok 2015, - nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na ww. zarządzenie wnioskodawca nadesłał wyjaśnienia z których wynika, że stałe miesięczne wydatki to żywność wkład własny 500 zł., leki 200-300 zł., media 100 zł. – dopłaty do rachunków miesięcznie. Dodał że nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej, mieszka z żoną u córki, która otacza ich opieką. Załączono kserokopie dokumentu PIT wnioskodawcy za 2015 r. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Rozpoznając wniosek w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że wnioskodawca nie wykazał, iż jego sytuacja materialna jest tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na powyższe rozstrzygniecie wpływ miało niepełne wykonanie zarządzenia z dnia 23 lutego 2016 r. Wnioskodawca nie wyjaśnił w pełni swojej sytuacji materialnej. W tym zakresie należy przede wszystkim wskazać, że w druku formularza PPF wnioskodawca zaznaczył, że z żoną prowadzi gospodarstwo domowe, jednakże w piśmie z dnia 22 marca 2016 r. wskazał, że mieszka w lokalu córki i współuczestniczy w utrzymaniu tego lokalu m.in. dopłacając do mediów i ponosząc częściowo wydatki na żywność, Wnioskodawca zaznaczył także że córka otacza opieką wnioskodawcę i jego żonę, jednakże nie wyjaśnił na czym polega wskazana opieka, pomimo zobowiązania go w zarządzeniu do podania czy otrzymuje pomoc materialną bądź finansową od rodziny, bądź osób trzecich, jeśli tak należało wskazać na czym ona polega. Okoliczności sprawy wskazują, że wnioskodawca prowadzi także z córką wspólne gospodarstwo domowe. W tej sytuacji należało ujawnić dochody osób z którymi wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca nie wyjaśnił ponadto jakie koszty ponosi w związku z posiadaniem dwóch samochodów, nie nadesłał wyciągu ze stanu konta własnego oraz innych osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Na marginesie należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy podejmowane w ramach postępowania, które ma charakter incydentalny (wpadkowy) w stosunku do zawisłej przed Sądem sprawy, w sferze faktów winno się opierać, co do zasady, na treści wniosku złożonego na urzędowym formularzu. W razie niekompletności lub niejasności danych zawartych we wniosku informacje te powinny być uzupełnione przez stronę na wezwanie Sądu w określonym terminie (art. 255 p.p.s.a.). Nie jest do zaaprobowania przyjęcie takiego sposobu prowadzenia czynności wyjaśniających w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, w którym wnioskodawca podaje informacje niekompletne, pomimo wezwania nie precyzuje ich w sposób dostateczny, a składając dalsze wyjaśnienia przedstawia kolejne, nowe okoliczności, które nie korespondują z wcześniejszymi oświadczeniami. W postępowaniu tym nie jest rolą Sądu prowadzenie dochodzenia i dowodzenia rzeczywistego stanu majątkowego strony i kierowania wezwań dla wyjaśniania kolejnych wątpliwości pojawiających się wraz z nowymi dokumentami przedkładanymi przez wnioskodawcę. Jak już wskazano wyżej, ciężar dowodu w tym zakresie i co się z tym wiąże jednoznaczne i precyzyjne wykazanie swojej aktualnej sytuacji majątkowej spoczywa na stronie zainteresowanej przyznaniem prawa pomocy. Tym samym wnioskodawca nie przedstawił wszystkich żądanych informacji, a jak zaznaczono, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.