VII SA/Wa 30/16
WyrokWSA w Warszawie2016-12-02
Skład orzekający: Joanna Gierak-Podsiadły, Izabela Ostrowska, Krystyna Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ochrony zabytków, dokonując wpisu obiektu do rejestru zabytków, powinien uwzględniać jego zły stan techniczny i potencjalne zagrożenie katastrofą budowlaną, czy też priorytetem są jego wartości historyczne, artystyczne lub naukowe?Ratio decidendi
Zły stan techniczny obiektu i potencjalne zagrożenie katastrofą budowlaną nie stanowią przeszkody do wpisu do rejestru zabytków, jeśli obiekt posiada wartości historyczne, artystyczne lub naukowe. Ustawa o ochronie zabytków stanowi, że ochronie podlegają zabytki nieruchome bez względu na stan ich zachowania, a analiza stanu technicznego nie jest decydująca dla oceny wartości zabytkowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. S.A. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wpisie nastawni bramowej do rejestru zabytków. Skarżąca podnosiła, że organ I instancji pominął ekspertyzę wskazującą na skrajnie zły stan techniczny obiektu i zagrożenie bezpieczeństwa, a organ II instancji lakonicznie odniósł się do tej kwestii. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że stan techniczny obiektu nie jest decydujący dla wpisu do rejestru, jeśli posiada on wartości zabytkowe.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2015 r. znak [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2015 r. znak [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i e, art. 7 pkt 1, art. 9 ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) oraz art. 17 pkt 2 i art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - dalej jako "k.p.a." po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. (dalej jako "skarżąca") od decyzji P. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. wpisującej do rejestru zabytków województwa [...] nastawnię bramową na terenie działki nr [...] w obr. ew. [...] wraz z gruntem po obrysie murów, położoną w G.-W., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków po wszczęciu postępowania z urzędu, przeprowadził oględziny nastawni bramowej na terenie działki nr [...] w obr. ew. [...], położonej w G.-W. oraz zebrał dokumentację dotyczącą zabytku, a następnie decyzją z dnia [...] maja 2015 r. znak [...] wpisał do rejestru zabytków województwa [...] powyższą nastawnię wraz z gruntem po obrysie murów.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji streścił przebieg przeprowadzonego postępowania, przedstawił historię obiektu, opisał budynek oraz podkreślił wartości wynikające z usytuowania budynku, a także wskazał wartości, jakie posiada omawiany obiekt. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków podkreślił, że nastawnia bramowa w G.-W. posiada wysoką wartość historyczną, architektoniczną oraz przestrzenną, jest obiektem, dostarczającym wiedzy o stanie techniki budowlanej i kolejnictwa z początków XX wieku, jest wczesnym przykładem zastosowania konstrukcji żelbetowej o dużych rozpiętościach, reprezentuje unikatowe rozwiązanie funkcjonalne, polegające na usytuowaniu urządzeń nastawczych sterowania ruchem kolejowym w budynku nad torami kolejowymi i ukazuje wpływ pełnionej funkcji obiektu na jego formę architektoniczną. W ocenie organu pierwszej instancji powyższe okoliczności przesądzają o uznaniu, iż nastawnia bramowa posiada istotne wartości predestynujące ją do objęcia ochroną prawną. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyły P. S.A. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, bądź o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie. Skarżąca zarzuciła, że organ I instancji pominął w uzasadnieniu swojej decyzji, że skarżąca przesłała ekspertyzę stanu technicznego nastawni bramowej, z której wynika, że stan techniczny konstrukcji nastawni jest skrajnie zły. Ponadto nastawnia jako wytwór techniki została całkowicie wyeksploatowana i aktualnie nie ma możliwości dalszej eksploatacji obiektu ani też jego rekonstrukcji. Skarżąca podkreśliła, że w ekspertyzie zalecono niezwłoczne rozebranie nastawni, ponieważ stwarza ona zagrożenie bezpieczeństwa. Jednocześnie skarżąca podniosła, że nastawnia położona jest nad czynną linią kolejową, a tragiczny stan techniczny budynku spowodował wydanie przez Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego decyzji w zakresie wprowadzenia ograniczeń eksploatacyjnych na linii kolejowej w rejonie nastawni bramowej. Skarżąca zarzuciła ponadto, że organ I instancji wskazując na interes społeczny tj. walory historyczne i architektoniczne itp., pominął w zupełności, że również w interesie społecznym jest niezwłoczne rozebrani nastawni, ponieważ stwarza ona zagrożenie bezpieczeństwa dla ruchu kolejowego w tych rejonie, a tym samym stwarza zagrożenie dla życia ludzkiego.
Po rozpatrzeniu odwołania Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W ocenie organu odwoławczego, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w toku prowadzonego przez siebie postępowania działał zgodnie z zasadą zawartą w przepisie art. 7 k.p.a. oraz nie uchybił innym przepisom określonym w kodeksie postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu dot. pominięcia przez organ I instancji ekspertyzy w sprawie stanu technicznego budowli, nadesłanej przez skarżącą przy piśmie z dnia [...] października 2014 r., organ odwoławczy stwierdził, że ani ww. pismo [...] października 2014 r., ani opinia R. N. z września 2014 r. dotycząca stanu technicznego nastawni, nie znajdują się w aktach sprawy. Co więcej, zdaniem organu odwoławczego ze zgromadzonych dokumentów wynika, że wskazane wyżej pismo o uzgodnienie dokumentacji wraz z załączoną ekspertyzą w istocie zostało przesłane do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, niemniej jednak na podstawie porozumienia z dnia [...] lipca 2011 r. pomiędzy Wojewodą [...] a Gminą Miasta G. kompetencje w zakresie uzgadniania robót budowlanych przy zabytkach figurujących w gminnej ewidencji zabytków na terenie miasta G. zostały przekazane Miejskiemu Konserwatorowi Zabytków. W związku z powyższym ww. dokumenty, pismem z dnia [...] października 2014 r. zostały przekazane do Wydziału Urbanistyki, Architektury i Ochrony Zabytków Urzędu Miejskiego w G.. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podkreślił, że fakt posiadania dokumentacji przez Prezydenta Miasta G., z którego upoważnienia działa Miejski Konserwator Zabytków, nie jest równoznaczny z dostarczeniem jej do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, gdyż są to dwa odrębne organy ochrony zabytków. A zatem, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków nie dysponując ww. opinią, nie mógł się do niej odnieść w uzasadnieniu swojej decyzji.
Organ odwoławczy zwrócił jednak uwagę, że w aktach znajduje się opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddział Terenowy w G. z dnia [...] lutego 2015 r. sporządzona na zlecenie Miejskiego Konserwatora Zabytków w G.. Do wniosku o wydanie ww. opinii w sprawie określenia wartości kulturowych byłej nastawni bramowej usytuowanej nad torami kolejowymi na stacji .-W. została załączona Ekspertyza rzeczoznawcy budowlanego w sprawie stanu technicznego budowli (nastawni bramowej), wykonana we wrześniu 2014 r. przez inż. R. N.. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że w opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddział Terenowy w G. stwierdzono, że "trudno uznać, że stan techniczny nastawni jest skrajnie zły, oraz że aktualnie obiekt stwarza zagrożenie katastrofą budowlaną, ponieważ w każdej chwili możliwe jest zawalenie się konstrukcji na przebiegające poniżej torowiska, bowiem ekspertyza R. N. zawiera liczne braki w dokumentacji, m.in. brak monitoringu, brak obliczeń, brak udokumentowania na rysunkach, a jednocześnie z treści omawianej ekspertyzy wynika, że fundamenty budowli pracują prawidłowo, nie ma oznak, aby ich stan wymagał jakiejkolwiek interwencji".
W ocenie organu odwoławczego analiza zgromadzonego materiału dowodowego pozwoliła [...] Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków na ocenę wartości zabytkowych budynku ww. nastawni bramowej, które przesądziły o wpisaniu tego obiektu do rejestru zabytków.
Organ odwoławczy wskazał ponadto, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zamieszczono wystarczające uzasadnienie faktyczne dotyczące nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Wskazano bowiem, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. prowadzi postępowanie w sprawie wydania nakazu rozbiórki przedmiotowej nastawni bramowej, a wydanie decyzji umożliwiającej jej rozbiórkę spowoduje bezpowrotną utratę z krajobrazu [...] budowli o znaczącej wartości historycznej, architektonicznej i przestrzennej.
W ocenie organu odwoławczego przedmiotowa nastawnia zachowała wszystkie elementy wyrazu architektonicznego, które przesadzają o wyjątkowym charakterze tego obiektu oraz stanowią o jego zabytkowej wartości. Obiekt ten zachował bowiem niezmieniony obrys planu, pierwotną bryłę, zachowana została również oryginalna forma oraz kompozycja elewacji. We wnętrzach czytelny jest oryginalny układ przestrzenny. Zdaniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego omawiana nastawnia ma przede wszystkim wyjątkowe wartości artystyczne i naukowe, które znajdują potwierdzenie w całym materiale dowodowym. Nieruchomość jest niezwykle istotna jako przykład unikatowych rozwiązań funkcjonalnych, połączonych z wysoką jakością formy architektonicznej wpisanej w krajobraz urbanistyczny tej części G., tym samym omawiany obiekt, wpisany do rejestru zabytków stanowi świadectwo epoki minionej, którego zachowanie i ochrona prawna jest konieczna, wobec posiadanych walorów artystycznych i naukowych.
W ocenie organu drugiej instancji nie ulega wątpliwości, że omawiany budynek odpowiada definicjom legalnym zabytku art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, literalnie je wypełniając, a jako taki, podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i e ww. ustawy, jako dzieło architektury i budownictwa oraz obiekt techniki. Zatem w toku postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków, niezależnie od ewentualnych planów inwestycyjnych, czy użytkowania tej nieruchomości przez właścicieli, rozpatrywane były przesłanki, czy w zachowanej formie obiekt ten posiada wartości zabytkowe.
Odpowiadając na pozostałe zarzuty odwołania organ odwoławczy podkreślił, iż kwestie utrzymania oraz ewentualne trudności i kosztowność prac remontowych, koniecznych do wykonania przy przedmiotowym budynku, są niezmiernie istotne, a nawet podstawowe przy planowaniu jakichkolwiek działań inwestycyjnych, jednakże organy ochrony zabytków obu instancji zobowiązane są strzec dziedzictwa narodowego, wypełniając tym samym konstytucyjny obowiązek, zawarty w preambule oraz przepisie art. 5 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.
Skargę na powyższą decyzję złożyła skarżąca – P. S.A. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca wniosła ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 7 i 77 k.p.a.
Skarżąca wskazała, że obowiązek ochrony zabytków spoczywa nie tylko na właścicielu zabytku nieruchomego, ale również na organach administracji publicznej, w tym organach nadzoru konserwatorskiego, a wpis do rejestru zabytków był jedynym działaniem podjętym przez organy administracji publicznej w zakresie ochrony tego zabytku. Skarżąca zarzuciła, że organy skupiły się na przeszłości historycznej obiektu z pominięciem jego stanu technicznego i pozostawiły skarżącą samej sobie przy ponoszeniu ewentualnych nakładów finansowych związanych np. z działaniami konserwatorskimi, co jest naruszeniem przepisu art. 4 ustawy o ochronie zabytków.
Skarżąca ponownie podniosła, że organ I instancji w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się do faktu przesłania przez skarżącą ekspertyzy w sprawie złego stanu technicznego nastawni bramowej, zaś organ odwoławczy odniósł się do powyższej kwestii jedynie lakonicznie.
Skarżąca zwróciła uwagę, że ekspertyzę stanu technicznego nastawni organ I instancji przekazał dnia [...] października 2014r. do Urzędu Miejskiego w G., a dnia [...] stycznia 2015 r. zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w sprawie wpisania do rejestru zabytków. Zatem organ I jak i II instancji miał wiedzę co do złego stanu technicznego nastawni. W ocenie skarżącej powyższe działania organów przeczą zapisom dotyczącym zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, a następnie wszechstronnego rozpatrzenia całokształtu tego materiału.
Skarżąca zarzuciła ponadto, że żadne z organów nie odniósł się do podniesionej przez skarżącą okoliczności, że tragiczny stan techniczny budynku spowodował wydanie przez Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego w dniu [...] lutego 2015r. decyzji w zakresie wprowadzenia ograniczeń eksploatacyjnych na linii kolejowej, w rejonie nastawni bramowej. Ponadto organy I i II instancji wskazując na interes społeczny tj. walory historyczne, architektoniczne, wystąpienia organizacji pożytku publicznego itp. pominęły w zupełności, iż również w interesie skarżącego ale i również interesie społecznym jest niezwłoczne rozebranie nastawni, ponieważ stwarza ona zagrożenie bezpieczeństwa dla ruchu kolejowego.
Zdaniem skarżącej o wpisaniu obiektu do rejestru zabytków powinien decydować rzeczywisty stan obiektu w dniu wydawania decyzji, wynikający ze specjalistycznej ekspertyzy w szczególności wskazującej, czy możliwe jest dokonanie jakichkolwiek prac budowlanych nie zagrożonych katastrofą budowlaną, a następnie czy istnieje możliwość remontu, i w jakim zakresie, czy zakres koniecznych do wykonania prac, zwłaszcza konserwatorskich, nie spowoduje iż będzie to rekonstrukcja budynku, która wyeliminuje pozostałe wartości zabytkowe tej budowli. Organy administracji publicznej oceniając zasadność wpisu do rejestru zabytków obiektu, który uległ zniszczeniu, powinny więc ocenić, czy stan zachowania tego obiektu jest na tyle zły, że nie przedstawia on już żadnej wartości np. historycznej, artystycznej.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 5 Konstytucji RP jednym z podstawowych obowiązków Rzeczypospolitej Polskiej jest ochrona dziedzictwa narodowego. Konkretyzację tego unormowania stanowi ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ustawa ta obejmuje swym zakresem przedmiotowym zabytki, a więc m.in. nieruchomości ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową (art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami).
Z przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, że podstawową formą ochrony zabytków jest wpis do rejestru zabytków (art. 7 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami). Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. W trybie określonym w ust. 1, do rejestru może być również wpisane otoczenie zabytku wpisanego do rejestru, a także nazwa geograficzna, historyczna lub tradycyjna tego zabytku (art. 9 ust. 2 ww. ustawy).
W rozpoznawanej sprawie, materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Zauważyć należy, iż przepisy regulujące zagadnienie wpisu obiektu do rejestru zabytków nie wprowadzają szczegółowych przesłanek, którymi winien kierować się organ dokonując oceny celowości objęcia zabytku ochroną konserwatorską, a zatem decyzja tego organu ma charakter uznaniowy i opiera się na ocenie danego przedmiotu ochrony przez pryzmat ustawowej definicji zabytku, zgromadzonej w sprawie dokumentacji oraz wiedzy i doświadczenia wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz podległych mu pracowników wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków. Jako że, jest to decyzja uznaniowa, to organ szczególnie jest związany zasadami ogólnymi normowanymi w rozdziale 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe oznacza, że organ ma w szczególności obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu słusznego interesu dysponenta obiektu wnioskowanego do wpisu do rejestru tak dalece, jak dalece nie koliduje on z interesem społecznym w postaci ochrony zabytków (art. 7 k.p.a.), zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz stworzenia im warunków do wypowiedzenia się, jeszcze przed wydaniem decyzji, co do zebranego materiału dowodowego (art. 10 § 1 k.p.a.), wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.).
Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zgodnie z art. 80 k.p.a., organ ten ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów musi być zaś dokonywana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł tej oceny (zob. Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami Komentarz pod redakcją Maksymiliana Cherki, Warszawa 2010, Lex a Wolters Kluwer business – komentarz do art. 9 ustawy).
Decyzja o wpisie danego obiektu do rejestru zabytków powinna być poprzedzona wnikliwą analizą zasadności takiego wpisu, przy uwzględnieniu konstytucyjnego zakazu naruszania istoty prawa własności oraz wynikać z niekwestionowanych wartości obiektu jako zabytku. Z uzasadnienia decyzji powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
Zaznaczyć należy, iż decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. np.: J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego-Komentarz, C. H. Beck, Warszawa 2004, s. 494-495, wraz z powoływanym tam orzecznictwem NSA). Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano zatem wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z poszanowaniem wyżej wymienionych kardynalnych zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ ochrony konserwatorskiej wnikliwie w uzasadnieniu decyzji przedstawił nie tylko opis obiektu, ale też dokonał jego oceny, jako zabytku, przez pryzmat wartości zarówno artystycznych, jak i naukowych.
Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, a przede wszystkim z opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddział Terenowy w G. z dnia [...] lutego 2015 r. sporządzona na zlecenie Miejskiego Konserwatora Zabytków w G., nastawnia bramowa w G.-W. posiada wysoką wartość historyczną, architektoniczną oraz przestrzenną, jest obiektem, dostarczającym wiedzy o stanie techniki budowlanej i kolejnictwa z początków XX wieku, jest wczesnym przykładem zastosowania konstrukcji żelbetowej o dużych rozpiętościach, reprezentuje unikatowe rozwiązanie funkcjonalne, polegające na usytuowaniu urządzeń nastawczych sterowania ruchem kolejowym w budynku nad torami kolejowymi i ukazuje wpływ pełnionej funkcji obiektu na jego formę architektoniczną. Zdaniem organów konserwatorskich powyższe okoliczności przesądzają o uznaniu, iż nastawnia bramowa posiada istotne wartości predestynujące ją do objęcia ochroną prawną.
Nie ulega więc wątpliwości, iż dokonana przez organy ocena pozwala na uznanie , iż przedmiotowy budynek odpowiada definicjom legalnym zabytku art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, literalnie je wypełniając, a jako taki, podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i e ww. ustawy, jako dzieło architektury i budownictwa oraz obiekt techniki. Zatem w toku postępowania w sprawie wpisania do rejestru.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, iż stan zachowania obiektu nie przemawia przeciwko ochronie, zgodnie bowiem z przepisem art. 6 ust. 1 pkt 1 lit c i e ustawy o ochronie zabytków ochronie i opiece podlegają wymienione w przepisie zabytki nieruchome bez względu na stan ich zachowania. Wpisem objęto wyłącznie obiekt, który przetrwał do dzisiejszego dnia w możliwie niezmienionej formie i pomimo niekwestionowanych zniszczeń zachował wartości zabytkowe. Zły stan zachowania budynku nie ma decydującego znaczenia w postępowaniu administracyjnym w sprawie wpisu obiektu z rejestru zabytków. Analizie na etapie prowadzonego postępowania podlega, stopień zniszczenia obiektu powodujący utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, a nie sam stan techniczny obiektu oraz brak uzasadnienia dla dalszego jego trwania z punktu widzenia technicznego i użytkowego.
Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż organy konserwatorskie nie miały obowiązku uwzględniać wniosków ekspertyzy technicznej R.N. sporządzonej na zlecenie skarżącej.
Tym niemniej organ odwoławczy uzasadniając swoje stanowisko w przedmiocie zasadności dokonania wpisu do rejestru zabytków wyjaśniał, iż ekspertyza ta "zawiera liczne braki w dokumentacji, m.in. brak monitoringu, brak obliczeń, brak udokumentowania na rysunkach, a jednocześnie z treści omawianej ekspertyzy wynika, że fundamenty budowli pracują prawidłowo, nie ma oznak, aby ich stan wymagał jakiejkolwiek interwencji". Niewątpliwie treść ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego obiektu nie stanowi podstawy do odmowy objęcia ochroną konserwatorską zabytku, dopóki posiada wartości historycznej, artystycznej lub naukowe.
Należy podkreślić, iż wpis do rejestru następuje nie z uwagi na opłacalność tego dokonania, a z uwagi na walory naukowe, historyczne i artystyczne danego obiektu. Dlatego też przesłanki ekonomiczne nie są brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o wpisie zabytku z rejestru lub nie. Celem priorytetowym ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest bowiem ochrona i zachowanie materialnego dziedzictwa kulturowego, konserwacja i rewaloryzacja zabytków oraz udostępnianie zabytków na cele publiczne.
W związku z powyższym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło