VII SA/Wa 3015/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy sprzeciwu G.R.W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2015 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi G.R.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odmówić G.R.W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 3015/14 wpłynął, na formularzu PPF, wniosek skarżącej G.R.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Dane w formularzu PPF uzupełnione wyjaśnieniami wpłynęły do Sądu w dniu 20 stycznia 2015 r. Z treści nadesłanego przez skarżącą formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączników do tego wniosku wynika, że skarżąca jest emerytką, utrzymuje się sama z emerytury o wysokości brutto 3 717 zł miesięcznie, zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 94m 2, posiada oszczędności pieniężne w wysokości 20 000 zł. Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 3015/14 odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie skarżąca wskazała, że ocena czy w danych okolicznościach występują przesłanki uzasadniające zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wymaga przeprowadzenia całościowej analizy sytuacji finansowo-bytowo-zdrowotnej skarżącej. Odnosząc się do tych przesłanek podniosła, iż w związku z prawdopodobieństwem budowy sklepu "[...]" w sąsiedztwie budynku, w którym znajduje się jej mieszkanie, ma problemy ze znalezieniem kupca na to mieszkanie. Natomiast posiadane oszczędności pieniężne w wysokości 20 000 zł traktuje jako "fundusz celowy, pogrzebowy" – na wykupienie miejsca na cmentarzu, wybudowanie grobu, na koszty pochówku. Stwierdziła również, iż struktura kosztów jej utrzymania miesięcznego przedstawia się następująco" mieszkanie, energia, telefon, tv, internet – 1200 zł leki, rehabilitacja 450 zł, pozostałe wydatki na kwotę 1400 zł na pozostałe życiowe potrzeby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez skarżącą sprzeciwu - na podstawie art. 260 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Konkludując wskazać trzeba, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). W niniejszej sprawie Sąd nie może uznać, że skarżąca znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej i jest osobą ubogą, nieposiadającą środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jak sama wskazuje w uzasadnieniu wniosku takowe środki posiada, utrzymuje samodzielnie gospodarstwo domowe o powierzchni 94 m 2. Trudno w tej sytuacji uznać podnoszone kwestie zamiaru sprzedaży mieszkania, czy planowania wydatków z oszczędności w wysokości 20 000 zł, za argumenty przemawiające za zasadnością wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy zauważyć, iż z powszechnie dostępnych danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za rok 2014 r. (Struktura wysokości emerytur i rent wypłacanych przez ZUS po waloryzacji w marcu 2014 r. – dokument dostępny na stronie internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) średnia emerytura w marcu 2014 r. wyniosła 1954,20 zł, co oznacza, że kwota otrzymywana przez skarżącą z tytułu emerytury przekracza znacznie średnią krajową. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie odnoszono się do kwestii oceny, czy spełnione zostały przesłanki do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Tak przykładowo w postanowieniu z dnia 3 czerwca 2015 r. sygn. akt II FZ 362/15 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., iż "oczywiste jest, że każdy wnoszący o przyznanie prawa pomocy uważa, iż spełnia posłanki jego otrzymania. To jest jednak ocena subiektywna. Istotne jest, aby obiektywnie ocenić, czy pomoc w postaci zwolnienia od kosztów należy się wnioskującemu o nią. Trafnie sąd pierwszej instancji zauważył, że dochód dwóch osób pracujących w trzyosobowej rodzinie, wynoszący ponad 4 000 netto jest dochodem wysokim i nie przemawia za przyznaniem prawa pomocy. Skarżący może nie zgadzać się z określeniem "wysoki dochód", jednak w porównaniu z osobami żyjącymi na skraju ubóstwa jest to jednak wysoki dochód rodziny. Sąd rozpatrując wnioski o przyznanie prawa pomocy często spotyka się z sytuacjami, gdy wnioskującym o prawo pomocy jest schorowana i samotnie żyjąca 80-letnia rencistka mająca 700 zł dochodu miesięcznie; matka z dwójką małych dzieci mieszkająca w domu samotnej matki, która ma 400 zł zasiłku; bezdomny otrzymujący pomoc z MOPSu w wysokości 300 zł miesięcznie. Na tle takich spraw sytuacja skarżącego jest naprawdę dobra". Natomiast, jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 czerwca 2015 r., sygn. akt II FZ 206/15 - "posiadanie jakichkolwiek oszczędności przez skarżącą uniemożliwia przyznanie jej prawa pomocy. Bez względu na to, czy te oszczędności wynoszą 50 000 zł, czy stopniały do kwoty 2 000 zł – sąd nie może na innych nałożyć obowiązku płacenia za skarżącą bowiem skarżąca ma oszczędności, których teoretycznie może użyć. Nie ma znaczenia, czy skarżąca nie chce ruszać swoich oszczędności bo zamierza przeznaczyć je na odbudowę stada, czy chce za to kupić ziemię, czy jakiś budynek gospodarczy albo maszynę. Posiadanie jakichkolwiek oszczędności, posiadanie stałych i regularnych wpływów (emerytury skarżącej i jej męża) uniemożliwiają w niniejszej sprawie zwolnienie skarżącej od poniesienia wpisu i ustanowienie jej adwokata na koszt Skarbu Państwa, czyli ogółu podatników". Z tych względów na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.