VII SA/Wa 3023/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Mirosława Kowalska po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. J. od postanowienia z dnia 23 lutego 2016 r. w sprawie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 14 stycznia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez A. J. Wniosek ten został rozpoznany przez Starszego referendarza sądowego w dniu 23 lutego 2016 r. i mocą postanowienia odmówiono przyznania prawa pomocy w zawnioskowanym zakresie. Na ww. postanowienie został złożony sprzeciw, stąd zaistniała konieczność ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z przedstawionego formularza PPF wynika, że A. J. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i matką, posiada dom o powierzchni 300 m2 o wartości 1,5 miliona zł, a także samochody: VW T5 Transporter oraz Suzuki Grand Vitara. A. J. oświadczył, że posiada oszczędności w wysokości 100 000 zł. Jako dochody, z których utrzymuje się wraz z rodziną skarżący wskazał wynagrodzenie za pracę uzyskiwane przez żonę w wysokości 8 900 zł netto miesięcznie. Do stałych wydatków skarżący zaliczył: ponoszone przez żonę koszty wynajmu mieszkania i dojazdu do pracy - 2 000 zł, koszty leczenia skarżącego - 3 000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia - na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Celem instytucji prawa pomocy, stanowiącej odstępstwo od tej generalnej reguły, jest umożliwienie dostępu do sądu osobom znajdującym się w sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 ustawy, należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Prawo pomocy mogą zatem otrzymać wyłącznie osoby znajdujące się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, pozbawione dochodów oraz te, które co prawda uzyskują dochody, ale w wysokości pozwalającej im jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy wskazać, że nie można uznać, aby taka sytuacja zachodziła w przypadku A. J. Z przedstawionego wniosku nie wynika, by wnioskodawca był osobą ubogą, mającą środki tylko na zaspokojenie niezbędnych potrzeb. Wręcz przeciwnie wnioskodawca posiada oszczędności w kwocie wielokrotnie przewyższającej wysokość wpisu sądowego niniejszej sprawy. Posiada znaczny majątek, na który składają się: dom o powierzchni 300 m2 o wartości 1,5 miliona zł, samochody VW T5 Transporter oraz Suzuki Grand Vitara. Żona skarżącego uzyskuje dochody w wysokości 8 900 zł netto miesięcznie. Z powyższej przedstawionego stanu majątkowego wnioskodawcy nie wynika by skarżący dysponował środkami majątkowymi jedynie na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Nie można uznać, że skarżący znajduje się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, jest pozbawiony dochodów. Brak jest zatem uzasadnienia dla przerzucenia kosztów sądowych na współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy. Zauważyć również trzeba, że wprawdzie A. J. zobowiązany jest obecnie do uiszczenia wpisów sądowych od skarg w kilkunastu sprawach, to jednak z uwagi na zasoby finansowe skarżącego i jego żony, okoliczność ta nie może wpłynąć na odmienną ocenę wniosku. Warto też podkreślić, iż nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 25 stycznia 2012 r. sygn. II FZ 797/11 LEX nr 1104128, z dnia 1 marca 2011 r. sygn. II FZ 80/11 LEX nr 1080061, z dnia 11 maja 2012 r. sygn. II FZ 348/12 LEX nr 1166136, z dnia 12 kwietnia 2012 r. sygn. II FZ 97/11 LEX nr 1081481, z dnia 11 lipca 2012 r. sygn. II FZ 470/12 LEX nr 1240493). W przypadku A. J. nie można natomiast mówić o braku środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych w zainicjowanej przez niego sprawie. Kierując się powyższą argumentacją Sąd postanowił na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.